Het boeken van internationale treinreizen moet veel eenvoudiger worden. De Europese Commissie wil dat burgers via één onlineplatform een kaartje kunnen kopen voor een reis waarbij verschillende nationale treinmaatschappijen betrokken zijn.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De rechten van de passagier op deze Europese treinreizen worden als het aan de Commissie ligt ook verbeterd. Reizigers krijgen een vergoeding bij vertraging, compensatie als een trein helemaal uitvalt en hulp bij eventuele omboekingen, zo blijkt uit voorstellen die de Commissie woensdag presenteert. Het online boeken van een Europese treinreis moet net zo makkelijk worden als het kopen van een vliegreis.
Mensen die duurzamer willen reizen, klagen al jaren over hoeveel moeite het kost om een treinreis in Europa te plannen met verschillende overstappen. Nationale spoorwegen schermen hun markt af. Onlineticketverkopers krijgen nauwelijks toegang tot de treinreizen en de verkoopsites van de spoorwegen zelf.
De verkoop van internationale treintickets blijft een ‘grote, structurele tekortkoming’, aldus de Commissie in haar voorstel. ‘De digitale revolutie in de detailhandel, die al in andere sectoren (hotels en luchtvaart) heeft plaatsgevonden, heeft zich op het spoor niet voltrokken.’ Slechts op kleine schaal werken spoorwegen samen. Het resultaat is een ondoorzichtige, verbrokkelde markt die reizigers die met de trein op weg willen, tot wanhoop drijft.
Mede daarom kiezen ze vaak voor een vervuilender vliegreis. Circa 8 procent van al het passagiersvervoer in Europa gebeurt momenteel per trein, een schone en energie-efficiënte manier van vervoer. Dat percentage moet fors omhoog wil de EU haar wettelijk vastgelegde doel halen van klimaatneutraliteit in 2050 (netto geen uitstoot van broeikasgassen). De EU streeft ernaar reizen van minder dan 500 kilometer zoveel mogelijk via het spoor te laten lopen.
Met de wetsvoorstellen van de Commissie moet het boeken van een treinreis tussen verschillende landen en met verschillende spoorwegmaatschappijen via één digitaal loket kunnen. De verwachting is dat nieuwe online platforms dit gaan doen, net als bij het boeken van vliegreizen. Nationale spoorwegen als de NS, Deutsche Bahn en de NMBS moeten daaraan meewerken. Hun monopolie bij de kaartverkoop wordt opengebroken.
De burger die online zo’n pan-Europees treinkaartje koopt, wordt als het aan Brussel ligt net zo beschermd bij problemen onderweg als een vliegtuigpassagier. Dat betekent vergoedingen bij vertraging (25 procent van de prijs van het kaartje bij vertraging tot twee uur; 50 procent bij meer vertraging) of compensatie als een deel van de treinreis helemaal wordt geschrapt.
Betrokken EU-ambtenaren verwachten dat het voorstel op forse weerstand zal stuiten van de lidstaten en het Europees Parlement, die de wet uiteindelijk moeten goedkeuren. Nationale spoorwegen voelen er niets voor om hun privileges bij de kaartverkoop op te geven en ministers van transport en Europarlementariërs zijn daar vaak gevoelig voor.
Volgens de Commissie verlaagt de onlineverkoop van pan-Europese treinreizen de kosten voor de burgers met circa 350 miljoen euro per jaar. De spoormaatschappijen zijn 90 miljoen euro extra kwijt, maar dat kan meevallen als er meer mensen per trein gaan reizen. De Commissie beperkt het recht op een vergoeding bij vertraging bij reizen die langer duren dan twaalf uur of waar een nachttrein bij betrokken is.
Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie had het kaartjesvoorstel in 2024 toegezegd bij de start van haar tweede termijn. Later benadrukten ook de Italiaanse oud-premiers Mario Draghi en Enrico Letta de noodzaak ervan in hun geprezen rapporten om de economie in de EU te versterken en te vergroenen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant