NS laat vanaf 1 juli duizend Amersfoorters met een laag inkomen een half jaar gratis met de trein reizen. Het bedrijf wil daarmee de mobiliteit voor mensen met een krappe portemonnee vergroten. De proef moet uitwijzen of zo’n treinpas ook landelijk mogelijk is.
is economieverslaggever van de Volkskrant.
Vanaf maandag benadert de gemeente inwoners die in aanmerking komen voor de zogeheten Vooruitpas Amersfoort. Bij meer dan duizend aanmeldingen wordt geloot.
‘Reizen is vrijheid’, zegt Daan Schut, lid van de raad van bestuur van NS. ‘Als je te weinig geld hebt om met de trein te reizen, word je daarin beperkt. Je moet steeds afwegen: ga ik wel of niet op pad, en wat moet ik daarvoor laten?’
Steeds meer huishoudens komen volgens NS in de knel door de oplopende inflatie. Het spoorbedrijf sprak daarom het afgelopen jaar met onder meer voedselbanken, het Leger des Heils, het Armoedefonds en inwoners met een laag inkomen. Daarbij werd duidelijk hoe groot het probleem van ‘vervoersarmoede’ is: die treft mensen die zich reizen nauwelijks meer kunnen veroorloven.
De proef komt op een moment dat de betaalbaarheid van het openbaar vervoer hoog op de politieke agenda staat. NS verhoogde de ticketprijzen dit jaar met gemiddeld 6,52 procent. Intussen stegen afgelopen maanden ook de brandstofprijzen door de oorlog in Iran.
Al jaren wordt in Den Haag gesproken over goedkoper of gratis openbaar vervoer voor mensen met een laag inkomen. In Nederland leven ongeveer 550 duizend huishoudens onder de armoedegrens. Tot landelijke regelingen kwam het vooralsnog niet, al ontstaan lokaal wel steeds meer initiatieven.
Zo trekt de provincie Zuid-Holland vanaf dit jaar jaarlijks 2,5 miljoen euro uit voor een ov-minimapas in grote delen van de provincie. In Limburg reizen minima sinds vorig jaar gratis met bussen en treinen van Arriva buiten de spits. In delen van Groningen en Drenthe kunnen mensen met een laag inkomen via de Meedoen Pas gratis gebruikmaken van regionale bussen en treinen in de weekenden en rustige uren.
Volgens het Armoedefonds groeit door de stijgende prijzen het aantal mensen dat minder mobiel wordt. ‘We horen geregeld verhalen van mensen die een ziekenhuisbezoek afzeggen of niet naar een sollicitatiegesprek gaan omdat het vervoer te duur is’, zegt woordvoerder Lotte Meerhoff. ‘Hun wereld is vaak al klein en wordt hierdoor nog kleiner.’
Het Armoedefonds is blij met de NS-proef, omdat die – anders dan veel lokale initiatieven – in heel Nederland geldt. Meerhoff: ‘Lokale regelingen beperken zich vaak tot de gemeentegrenzen, terwijl mensen soms juist naar een ziekenhuis in een andere stad moeten of naar een sollicitatiegesprek buiten hun woonplaats.’
Ook reizigersorganisatie Rover ziet vervoersarmoede toenemen. ‘Vroeger ging dat vooral over mensen op het platteland die geen busverbinding meer hadden’, zegt woordvoerder Sanne van Galen. ‘Nu zeggen mensen: ik sla die verjaardag maar over. Of: familie bezoeken aan de andere kant van het land is gewoon te duur geworden.’
Volgens Rover raakt dat direct aan deelname aan de samenleving. ‘Het is belangrijk dat iedereen kan meedoen.’ De reizigersorganisatie zegt blij te zijn dat er ‘eindelijk beweging’ komt rond goedkoper openbaar vervoer, maar benadrukt tegelijkertijd dat treinreizen voor alle reizigers betaalbaar moeten blijven, ‘niet alleen voor minima’.
Naast de proef werkt NS mee aan het ‘Nederland-ticket’, een kabinetsplan waarmee een brede groep reizigers mogelijk vanaf deze zomer voor 49 euro per maand onbeperkt buiten de spits kan reizen met NS-treinen.
Een vergelijkbaar systeem bestaat al langer in Duitsland. Daar kunnen reizigers sinds 2022 met het landelijke Deutschlandticket, dat inmiddels 63 euro per maand kost, onbeperkt gebruikmaken van vrijwel al het regionale openbaar vervoer. Inmiddels heeft ongeveer één op de vijf Duitsers zo’n abonnement.
Met de proef in Amersfoort wil NS samen met gemeenten en overheden onderzoeken of een dergelijke regeling voor lage inkomens ook op grotere schaal mogelijk is. Daarbij wordt gekeken hoe vaak deelnemers reizen en waarvoor zij de trein gebruiken, bijvoorbeeld voor werk, onderwijs, familiebezoek of ontspanning. Begin 2027 moet duidelijk worden of zo’n pas gratis moet blijven of tegen een gereduceerd tarief kan worden aangeboden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant