Rond het veertigste levensjaar kun je bij elke klacht denken: is het begonnen? Hoe onderscheid je perimenopauze van andere klachten?
schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
De ochtend begint met een vermoeidheid die niet verdwijnt na een extra kop koffie. In de spiegel lijkt je haar dunner, je buik voelt opgezet en om werkelijk niets val je uit tegen je partner. Heb je het simpelweg te druk, slaap je te weinig, of is dit het begin van de perimenopauze?
Voor veel vrouwen rond hun 40ste voelt elk lichamelijk of mentaal ongemak ineens verdacht. Dat is niet vreemd. De aandacht voor de overgang is de afgelopen jaren explosief toegenomen, van podcasts en gespecialiseerde klinieken tot aan complete hormoonfestivals. Een positieve ontwikkeling, vindt gynaecoloog Dorenda van Dijken, die aan de wieg stond van de eerste Nederlandse menopauzepoli. ‘Vrouwen worden eindelijk serieuzer genomen. Vroeger kregen ze vaak te horen dat het er nu eenmaal bij hoorde.’
Tegelijkertijd heeft die groeiende aandacht een keerzijde. Rond de overgang is een lucratieve markt ontstaan die door The New York Times al in 2022 werd omgedoopt tot de ‘menopause goldrush‘. Het aantal ‘hormooncoaches’ stijgt razendsnel en influencers beloven dat supplementen klachten als sneeuw voor de zon laten verdwijnen.
Voor consumenten is het kaf nauwelijks nog van het koren te scheiden, ziet Van Dijken. Zo sprak ze een vrouw die maandelijks 1.600 euro betaalde voor supplementen tegen evenwichtsstoornissen. ‘Terwijl dat geen overgangsklacht is. De overgang is een afvalputje geworden: alles tussen de 40 en 50 wordt erop geschoven’, aldus Van Dijken. ‘Veel klachten kunnen net zo goed door stress of ouder worden komen.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Nu gebundeld in een boek: Beter Leven: lifehacks volgens de wetenschap.
De menopauze is, medisch gezien, een helder moment: je bent er als de menstruatie precies twaalf maanden is uitgebleven. ‘De jaren daarvoor vormen een grillig overgangsgebied waarin hormoonspiegels schommelen en het lichaam zich langzaam aanpast: de perimenopauze’, legt Van Dijken uit.
Hoewel de eerste veranderingen in de eierstokken al rond het 35ste levensjaar beginnen, biedt bloedonderzoek meestal geen uitsluitsel. ‘Een bloedtest waarbij hormoonspiegels worden gecheckt, is een momentopname die vaak onterechte hoop op duidelijkheid geeft. Ook het bekijken van de eicelvoorraad in de eierstokken door middel van een echo, wat sommige gynaecologen doen, is volgens Van Dijken onzin. ‘Ook lang na de menopauze kan er nog activiteit in de eierstok aanwezig zijn.’
Volgens haar draait de diagnose vooral om het verhaal. ‘Als je cyclus duidelijk verandert, bijvoorbeeld een week eerder of later is dan normaal of langer of korter duurt, dan is dat een belangrijke aanwijzing, net als warmteklachten, zoals opvliegers en nachtzweten.’
Toch manifesteren psychische klachten zich vaak eerder dan de lichamelijke veranderingen. De hormonale schommelingen hebben namelijk een directe invloed op het brein. Psychiater Mireille Boerma, medeauteur van Brein, hormonen, seks, legt uit dat de hersenen vol zitten met receptoren voor estradiol, de meest actieve vorm van oestrogeen. ‘Als daar minder bezetting komt, merk je dat direct. Je slaapt slechter, je stemming kan kelderen en veel vrouwen krijgen last van brainfog.’
Sommige vrouwen vrezen zelfs dat ze dement worden, maar Boerma stelt hen gerust. ‘Het geheugen werkt meestal nog prima. Door concentratieproblemen wordt informatie alleen minder goed opgeslagen. Alsof je vergeet op enter te drukken.’ Ook de daling van progesteron speelt een rol. Dit ‘zen-hormoon’ heeft een kalmerend effect op het zenuwstelsel, zegt gynaecoloog Ginny Chamorro, auteur van Je kunt er wél iets aan doen. ‘Als dat afneemt, kunnen prikkels harder binnenkomen en reageren vrouwen bijvoorbeeld sneller geïrriteerd.’
Wanneer moet je hulp inschakelen? ‘Er is geen harde maatstaf, maar zodra je klachten als hinderlijk ervaart, is doorlopen zonde’, zegt Van Dijken. Hoewel hormoontherapie een effectief middel is, waarschuwt zij dat hormonen niet altijd de volledige oplossing zijn. De basis ligt bij de leefstijl, zeker omdat stress een belangrijke ontregelaar is van het hormonale evenwicht. ‘Met hormoontherapie los je geen stress op’, aldus Van Dijken. Chamorro vergelijkt de behandeling dan ook met een elektrische fiets: het biedt ondersteuning, maar is geen vervanging voor een gezonde basis.’
Regelmaat, beweging en minder alcohol maken vaak al een wereld van verschil. ‘Alcohol is vaak funest voor de slaap in deze fase’, zegt Chamorro. ‘Veel vrouwen merken binnen een week verbetering als ze stoppen met drinken.’ Chamorro adviseert daarnaast krachttraining en een vet en eiwitrijk ontbijt voor spiergezondheid en minder sterke schommelingen in de bloedsuikerspiegel.
‘Het is bovendien belangrijk om deze fase te zien als een investering in de toekomst.’ Na de overgang neemt het risico op hart- en vaatziekten en botontkalking toe, met een goede leefstijl kun je deze risico’s sterk reduceren. Volgens Chamorro zijn de klachten in de perimenopauze een nuttig signaal om met hun leefstijl aan de slag te gaan en te werken aan waar ze tegenaan lopen. ‘Hier heb je voor de rest van je leven wat aan.’
Voor vrouwen die midden in de hormonale onrust zitten, is de boodschap volgens Boerma hoopvol. ‘Weten wat de oorzaak is van je klachten, helpt al enorm. Bovendien is het goed om te weten dat het voorbijgaat.’ Het goede nieuws is dat het brein zich aanpast, voegt Boerma toe. ‘Je lichaam en geest vinden uiteindelijk een nieuw evenwicht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant