Bij de kleindochter van het Nederlandse SS-boegbeeld Hendrik Seyffardt hangt een schilderij uit de collectie van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker, dat door de nazi’s afhandig is gemaakt. Het gaat om Portret van een jong meisje van de schilder Toon Kelder.
is kunstverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over kunstpolitiek en subsidiebeleid.
De vondst kwam aan het licht toen een familielid zich in de herfst meldde bij onderzoeker Arthur Brand, die al jaren naar geroofde kunst speurt. Hij schakelde De Telegraaf in, die maandag over de zaak berichtte, vanuit de gedachte dat publiciteit kan leiden tot teruggave aan de erfgenaam van Goudstikker.
‘De familie van Seyffardt veranderde na de oorlog hun achternaam’, zegt Brand. ‘De bron, die anoniem wil blijven, kwam daar vorig jaar pas achter. Na de vondst van een ander schilderij uit de Goudstikker-collectie in augustus in Argentinië is hij vragen gaan stellen in de familie en toen liet de kleindochter dit schilderij zien.’
Tot zijn pensioen in 1934 was Seyffardt luitenant-generaal in het Nederlandse leger. In de jaren dertig verkeerde hij in kringen van de NSB en andere fascistische groeperingen en hij kwam na de capitulatie in 1940 in beeld bij de Duitse bezetter. Rijkscommissaris Seyss-Inquart vroeg hem als voorman op te treden van de Nederlandse vrijwilligers die zich bij de Waffen-SS aansloten en aan het Oostfront vochten. Nadat verzetstrijders hem in 1943 liquideerden, kreeg Seyffardt een begrafenis op het Binnenhof, waar ook een krans uit naam van Adolf Hitler lag.
Het is onbekend hoe het schilderij van Toon Kelder (1894-1973) in het bezit van Seyffardt is gekomen. De Goudstikker-collectie is in de zomer van 1940 onder druk en ver onder de marktwaarde verkocht aan Hitlers rijksmaarschalk Hermann Göring. Voor de oorlog was Goudstikker een vermaard kunsthandelaar en zijn collectie omvatte 1.113 schilderijen en andere kunstvoorwerpen toen hij in 1940 naar Engeland probeerde te vluchten. Hij kwam om bij de oversteek.
De verzameling is tijdens de Tweede Wereldoorlog verspreid geraakt en er zijn nog honderden werken zoek, schat Arthur Brand. De Nederlandse overheid kreeg na de oorlog bijna een kwart van de collectie in handen en hing het in musea, waarna een lange juridische strijd van de erfgenamen van Goudstikker begon. Pas in 2006 besloot de regering de collectie als roofkunst te beschouwen en de 202 schilderijen terug te geven aan Marei von Saher, de schoondochter en eerste erfgename van Goudstikker. Ook zijn er doeken in Duitse musea als Goudstikkers geïdentificeerd en teruggegeven.
Maar wat in privécollecties van nazi-erfgenamen hangt, is moeilijker na te gaan. Het doek in Argentinië werd in augustus herkend op foto’s van een makelaarssite, toen het huis te koop was gezet waar het 18de-eeuwse schilderij van Giuseppe Ghislandi aan de muur hing.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant