De Braziliaanse president Luiz Inacio Lula da Silva begroet de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen op 16 januari in het Itamaraty Palace in het Braziliaanse Rio de Janeiro, een dag voor het Mercosur-verdrag werd getekend.
Het veelbesproken handelsakkoord tussen de Europese Unie en het Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur is vrijdag, deels, in werking getreden. Daarmee vallen per direct hoge importheffingen grotendeels weg voor producten als wijn en kazen uit onder meer Frankrijk en Italië, voor Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay. Op (elektrische) auto’s wordt een tariefverlaging toegepast van 10 tot 17,5 procentpunt. Ook komen er (gefaseerde) verlagingen op vele componenten van industriële producten en farmaceutische producten, en zijn de douaneregels versoepeld.
De ondertekenaars, onder wie Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Braziliaanse president Lula da Silva, vieren het akkoord als een overwinning voor het multilateralisme en een tegenwicht voor de unilaterale handelspolitiek van de Amerikaanse regering-Trump, die tal van landen hoge importheffingen heeft opgelegd.
Met de activering van het Mercosur-akkoord, dat na ruim 25 jaar onderhandelen van kracht is geworden, heeft Von der Leyen wel kwaad bloed gezet bij een meerderheid van het Europees Parlement. Hoewel voldoende EU-landen instemden met het handelsakkoord, besloot een meerderheid van de Europarlementariërs eind januari er juist níét akkoord mee te gaan. Het Europarlement wilde de tekst eerst laten toetsen door het Europese Hof van Justitie, een proces dat twee jaar in beslag kan nemen.
De Commissie besloot echter de „eindeloze Mercosur-saga” te beslechten, onder meer na now-or-never-druk vanuit Brazilië. Europarlementariërs bestempelen de voorlopige inwerktreding als een „anti-democratisch besluit”. „We mogen onze strategische instrumenten niet uit handen geven”, aldus BBB-Europarlementariër Jessika van Leeuwen.
Van Leeuwen is met name bezorgd over de regels voor importquota in „gevoelige sectoren zoals rundvlees of pluimvee”, waarbij het quota-beheer in handen komt te liggen van de Mercosurlanden. De Belgische Europarlementariër Benoît Cassart, lid van de liberale fractie Renew, heeft hierover een brief gestuurd naar de Commissie.
Commissievoorzitter Von der Leyen gelooft vooral in de voordelen van de ontsluiting van de handelsmarkten, schrijft ze op X: „De voorlopige toepassing zal de concrete voordelen van de overeenkomst aantonen, en laten zien hoe op legitieme bezwaren is ingegaan.”
Het vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en het handelsblok van Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay beslaat een markt van 720 miljoen consumenten, onder wie 450 miljoen Europeanen.