Lhbti-censuur De Instagram- en Facebookprofielen van tientallen lhbti-vriendelijke organisaties zijn weer online, nadat ze eerder zonder waarschuwing werden verwijderd. Oude berichten, foto’s en volgers zijn grotendeels intact gebleven. De opluchting is groot, maar het vertrouwen in techgigant Meta is diep beschadigd. „We hielden ons aan alle regels, dat gaf hun systeem ook aan.”
En vrouw op een smartphone.
Socialemediamanager Caspar Pisters merkte het donderdagochtend als eerste op. Hij opende Instagram uit gewoonte – „een soort fantoompijn” noemt hij het – nadat het account dat hij beheerde, onder meer voor Club Church, wekenlang offline was. Tot zijn verbazing kon hij plots weer inloggen. „En toen zag ik het: ook andere queercollectieven waren weer terug op Instagram en Facebook.”
In de afgelopen weken verwijderde Meta meer dan tachtig accounts van queerclubs, lhbti+-organisaties en progressieve initiatieven. Voor veel eigenaren kwam dat volledig onverwacht. Accounts met soms tienduizenden volgers, jarenlang zorgvuldig opgebouwd, verdwenen in één klap. Hoogleraar Masuma Shahid sprak van een „opschoning” van queer-accounts.
Inmiddels is een deel van die accounts hersteld. De Berlijnse nachtclub KitKat is weer online, net als Amsterdamse clubs als TillaTec en Club Church. Ook het collectief The Queer Agenda kreeg zijn elfduizend volgers terug. Niet elk account is terug. Zo is het tijdschrift Butt Magazine, voor homoseksuele mannen, nog niet online.
Samuel King, eigenaar van de progressieve nachtclub TillaTec, kreeg het Instagramaccount vrijdagochtend terug. Twee weken eerder was zijn account – met veertigduizend volgers – plots verdwenen. „Dat merkte je direct in de kaartverkoop”, zegt hij.
Hoewel het account terug is, kampt het nog met een zogeheten shadowban. Dat betekent dat berichten minder zichtbaar zijn, zonder dat het platform dit expliciet meldt. „We zijn moeilijk te vinden”, zegt King. „Andere organisaties hadden hetzelfde probleem.” Om jonge mensen alsnog te bereiken met zijn berichten, overweegt King om Meta te betalen om zijn berichten te promoten. „Ze hebben ons in feite gedwongen om geld aan ze uit te geven.”
Toen King zijn account terugkreeg, kreeg hij een melding van Meta. Het bedrijf gebruikte kunstmatige intelligentie om mogelijke schendingen te detecteren. Een bericht over gender werd door die robot gemarkeerd als ongepast, vanwege het woord ’tit’. Dat bericht heeft Meta permanent verwijderd.
Pisters zegt dat hij geen uitleg heeft gehad van Meta. Het is al de derde keer dat het account van Club Church verwijderd is. „Daarom voelt het alsof het morgen weer kan gebeuren. We hielden ons aan alle regels, dat gaf hun systeem ook aan, voordat we werden verwijderd. Het was pure willekeur.”
Meta liet eerder in een standaardbericht aan NRC weten dat het bedrijf onderzoek doet naar de situatie. „Hoewel we er altijd naar streven zo nauwkeurig en consistent mogelijk te handhaven, is geen enkel systeem perfect en maken we soms fouten.” Op de vragen van NRC heeft het bedrijf geen antwoord gegeven.
King zegt dat hij foto’s heeft verwijderd die er queer uitzien, uit voorzorg. „Het duwt je terug de kast in”, zegt hij. „Je moet je vaak aanpassen aan een heteronormatieve omgeving: als de kapper vraagt of je een vriendin hebt, zeg je niet altijd meteen dat je op mannen valt. Het is pijnlijk dat Instagram ook van je verlangt dat je doet alsof je hetero bent.”
Voor Pisters is de maat daarom vol. Pisters zegt dat er binnen de Amsterdamse queercommunity serieus wordt gesproken over alternatieve platforms buiten Meta. „We zijn er klaar mee. Het kost te veel energie.” Ook overwegen meerdere accounts juridische stappen.
Toch is overstappen niet eenvoudig, ziet King. „De meeste bezoekers zitten nog op Instagram. Zolang zij niet ook verwijderd worden, blijven ze daar. En zonder publiek ben je nergens.”