De beschikbaarheid van schoon drinkwater komt steeds meer onder druk te staan, blijkt uit nieuw onderzoek. Lezers vroegen zich af waarom water hergebruiken in huis niet een mogelijke oplossing zou kunnen zijn. Waarom spoelen we ons toilet niet door met regenwater?
Voor het doorspoelen van het toilet, de was of de tuin is drinkwaterkwaliteit eigenlijk niet nodig. Toch wordt in Nederland voor vrijwel elk huishoudelijk klusje kostbaar drinkwater uit de kraan gehaald.
Het gebruik van zogeheten 'grijs water', regenwater of gezuiverd water uit de douche of wasbak, zou een oplossing kunnen zijn. In landen zoals België is het opvangen van regenwater bij nieuwbouw zelfs de standaard. Toch maken huishoudens in Nederland er nauwelijks gebruik van.
Die voorzichtigheid heeft een duidelijke reden. In 2001 testte Nederland op diverse plekken met collectieve regenwatercircuits in nieuwbouwwijken. In de Utrechtse wijk Leidsche Rijn liep dat al in hetzelfde jaar mis. Door een fout in de aanleg kwam het drinkwaternet in contact met een apart regenwatersysteem. Ongeveer tweehonderd bewoners werden ziek door besmet water.
Het incident had veel impact, waardoor het experiment in 2002 werd stopgezet. Sindsdien zijn collectieve systemen voor hemel- en grijswaterhergebruik in projectmatige nieuwbouw alleen nog in uitzonderlijke gevallen mogelijk, bijvoorbeeld met een apart en goedgekeurd meetprogramma. Individuele woningen mogen wel een systeem aanleggen.
Het RIVM heeft in 2025 opnieuw in kaart gebracht hoe veilig dit watergebruik is. De conclusie is dat hergebruik kan bijdragen aan besparing, maar dat de risico's bij aanleg en beheer momenteel te groot zijn. Fouten in aansluitingen tussen het regenwater en drinkwater zijn een groot risico. Vooral douchewater, dat veel vervuilender is dan regenwater, vraagt om complexe zuiveringstechnieken die nu nog niet breed worden gebruikt.
De overheid kijkt daarom al enkele jaren of hergebruik alsnog veilig kan worden ingevoerd. Concrete besluiten zijn er nog niet.
Regenwater hergebruiken mag in Nederland voor particulieren al wel, maar het installeren van een grijs watercircuit is geen goedkope ingreep. In nieuwbouw liggen de kosten volgens leveranciers rond de 4.000 euro per woning, terwijl een systeem in een bestaande woning al snel 10.000 tot 13.000 euro kost. Daar komt onderhoud bij: jaarlijks 800 tot 1.000 euro voor controle van onder meer het schoonmaken en het checken van de onderdelen.
Het is een markt die nog klein is, maar die volgens leveranciers wel langzaam groeit. De vraag neemt voorzichtig toe, vooral bij mensen die bewust voor een duurzaam alternatief kiezen en de prijs op de koop toe nemen.
"Een regenton is altijd goed en wat consumenten veel drinkwater kan besparen, is wat korter douchen", zegt directeur Hans de Groene van Vewin, de vereniging van drinkwaterbedrijven. "Dat is eenvoudiger dan het aanleggen van een regenwatercircuit."
De Groene wijst erop dat er voor huishoudens nu nog geen concrete gevallen bekend zijn waarin een drinkwateraansluiting niet kon worden geleverd. Maar het wordt wel lastiger om die aansluiting te garanderen op de lange termijn als er niet wordt ingegrepen en de vraag verder blijft stijgen.
Tegelijkertijd zijn particuliere regenwatersystemen volgens hem technisch complex en duur in onderhoud. "Mensen onderschatten hoeveel onderhoud er nodig is. Per persoon betaal je dan relatief veel voor een kubieke meter water."
Volgens De Groene is de situatie in Nederland anders dan in België, waar regenwateropvang verplicht is bij nieuwbouwwoningen. "België begon 25 jaar geleden met hergebruik om wateroverlast en rioolbelasting tegen te gaan. Wij hadden daar in Nederland geen last van, waardoor er nooit een prikkel is geweest om hemelwater opnieuw te gebruiken."
"De kennis om regenwateropvang te realiseren is er", zegt Claudia Bouwens van Nepron, de brancheorganisatie voor projectontwikkelaars. "Maar projectontwikkelaars mogen het niet voor collectieve systemen in nieuwbouw toepassen door de strenge regels die sinds het debacle in Leidsche Rijn nauwelijks zijn versoepeld."
Volgens Bouwens kunnen collectieve systemen in nieuwbouw juist een goede oplossing zijn. "De kosten voor pompen en zuivering worden over een heel flatgebouw of een hele woonwijk gespreid, waardoor het per huishouden een stuk betaalbaarder wordt dan een individuele installatie."
De komende jaren moet duidelijk worden of de regels voor regen- en grijswaterhergebruik daadwerkelijk worden versoepeld. Tot die tijd is een eigen regenwaterinstallatie weggelegd voor wie er bewust voor kiest en bereid is daar een flink bedrag voor neer te tellen.
Source: Nu.nl economisch