Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Toen eind 2012 jihadistische groepen de buitenwijken van Bamako hadden bereikt, belde interim-president Dioncounda Traoré met Parijs. Er was snel militaire hulp nodig om te voorkomen dat het democratisch verkozen bestuur van Mali zou vallen en aan Al-Qaida gelieerde rebellen in de Sahel vrij spel kregen om een kalifaat te beginnen. De pas net begonnen Franse president François Hollande deed wat al zijn voorgangers bij noodkreten uit francofoon Afrika eerder al deden: troepen sturen. De voortvarendheid van Hollande werd destijds niet alleen in Europa maar ook in West-Afrika geprezen. Dat was terecht. Mali was een belangrijke bondgenoot in de achtertuin van Europa en was na jaren van internationale steun juist op weg een vrijer en hopelijk iets welvarender land te worden.
Maar de Franse interventie en later ook de VN-missie MINUSMA, waaraan Nederland een forse bijdrage leverde, hebben voor de veiligheid helaas maar een beperkt en vooral erg tijdelijk effect gehad. Het noorden van Mali bleef in de greep van aanvallen van islamistische groepen. Dat de militaire junta, die in 2021 een eind maakte aan de democratie, de Fransen de deur wees en voor veiligheid voortaan vertrouwde op Russische huurlingen, heeft de veiligheidssituatie er voor de Malinezen niet beter op gemaakt. Dat bleek eens te meer toen afgelopen weekend een monsterverbond van jihadisten en Toearegseparatisten met een gecoördineerde actie gevoelige klappen aan de junta toebracht.
Ogenschijnlijk zonder al te veel moeite slaagden rebellen erin de strategische stad Kidal in te nemen. Op beelden op sociale media is te zien hoe militairen van het Russische Africa Corps – de opvolger van huurlingenleger Wagner – de stad uitgeëscorteerd worden. Dichterbij Bamako wisten de rebellen met een zelfmoordaanslag de machtige minister van Defensie Sadio Camara om het leven te brengen. Camara, deels geschoold in Moskou, werd gezien als de architect van de innige Russisch-Malinese samenwerking. De inlichtingenchef van de junta raakte zwaargewond.
De positie van de junta is sterk verzwakt en het is maar de vraag of juntaleider Assimi Goïta de macht in Bamako kan behouden. Volgens de Russen is het aan hen te danken dat de hoofdstad afgelopen weekend niet gevallen is. Maar in een regio waarin ze steeds meer invloed hebben gekregen zijn ze nu vooral in hun hemd gezet. Volgens hardnekkige geruchten zou het Africa Corps het zelfs op een akkoordje hebben gegooid met de rebellen teneinde in Kidal het vege lijf te redden. Of de junta nog kan vertrouwen op de bescherming van de 2.500 in Mali gestationeerde Russen is onzeker. Dat moet te denken geven in Mali’s buurlanden Burkina Faso en Niger, waar populistische leiders op golven van anti-Frans sentiment evengoed de banden met de Russen hebben aangehaald.
Het ontstane machtsvacuüm is vooral een drama voor de inwoners van Mali zelf. Want wat de gelegenheidsalliantie tussen de jihadisten van de JNIM en de Toearegseparatisten van de FLA hen anders kan brengen dan nog meer onveiligheid en instabiliteit is onduidelijk. De belangen van deze twee groepen zijn bepaald niet dezelfde. Gezien alle postkoloniale gevoeligheden is het diplomatiek begrijpelijk dat in Europa niet triomfantelijk wordt gereageerd op de Russische aftocht. Maar helemaal niet reageren kan ook niet.