Dieuwke Wynia | oud-hoofdredacteur De Wereld Draait Door Ja, ze is „medeverantwoordelijk” voor de angstcultuur op de redactie, zegt oud-hoofdredacteur Dieuwke Wynia. Maar met haar vele anderen. „De mannen zaten achter de frontlinie een kopje thee te drinken en te roepen: ‘Wynia! Verdedig jij even het front’.”
Dieuwke Wynia, in een interview met NRC in 2014: „Ik ga natuurlijk ooit dé roman over DWDD schrijven.” Een sleutelroman over wat toen de succesvolste talkshow ooit was op de Nederlandse televisie. Meer dan één miljoen kijkers per avond, miljoenen aan reclame-inkomsten, gasten vestigden soms door één uitzending hun naam. En zij was met Matthijs van Nieuwkerk het droomduo achter de show. Hij de charismatische presentator, zij de aanjager en beslisser – „bám bám” – op de achtergrond die de vijftigkoppige redactie bestierde. Hij noemde haar in de VARAgids „charmante meesteres”. En zij zei, tegen NRC: „Matthijs en ik, we zijn twee vogels”.
Ze was al zes jaar weg – ze vertrok eind 2016 – en De Wereld Draait Door was al twee jaar van tv, toen in de Volkskrant de angstcultuur op de redactie van het programma werd onthuld. Ruim vijftig oud-medewerkers spraken, anoniem, over scheldpartijen en vernederingen, angst en wantrouwen. Alle vingers wezen naar Matthijs van Nieuwkerk als boosdoener, en naar Dieuwke Wynia als zijn medeplichtige. Een redacteur zegt in de Volkskrant: „Als Matthijs iets niet goed vond, kwam zij schreeuwend de redactie op”.
Er kwam een onderzoek naar de hele omroeporganisatie NPO, er volgde een rapport en een conclusie: ja, er was sprake van pesten, (fysieke) intimidatie, seksisme en discriminatie. Vijftien jaar DWDD-succes werd uitgewist. Bij de viering van het 100-jarige bestaan van de VARA in 2025 werd DWDD niet genoemd. Op de uitvouw-cover van het jubileumnummer van de VARAgids stonden alle bekende presentatoren, behalve Matthijs van Nieuwkerk.
Dieuwke Wynia werd, zegt ze zelf, ook gecanceld. Zij was ineens „het horrorhulpje”, de handlanger, de Ghislaine Maxwell van Matthijs. Het DWDD-boek waaraan ze was begonnen vóór de publicatie van het artikel in de Volkskrant, wilde de uitgever niet meer uitgeven. Een tweede uitgever trok zich op het allerlaatste moment ook terug. „Ze snoerden me in feite de mond. Mijn kant van het verhaal mocht niet verteld worden.”
Ze week uit naar Substack, een online platform waar ze sinds 2025 artikelen plaatst die ruim vijfduizend abonnees – gratis – lezen. Ze begon te schrijven over hoe zij, drie dagen voor het programma live ging, begon als samensteller, hoe memorabele uitzendingen tot stand kwamen, over gasten die soms nog werden afgezegd als ze in de taxi onderweg naar de studio zaten.
En er kwam alsnog een boek, Je mist meer dan je ziet. Geen sleutelroman waar het gissen blijft wie nou wie is, Dieuwke Wynia noemt namen en rugnummers van iedereen die volgens haar wegkeek, niet ingreep of beloftes niet nakwam. Toenmalig VARA-baas Frans Klein. Huidig BNNVARA-baas Suzanne Kunzeler. DWDD-bedenker en eerste eindredacteur Ewart van der Horst. Voorzitter Martin van Rijn van de commissie die onderzoek deed naar grensoverschrijdend gedrag bij de héle publieke omroep en DWDD in het bijzonder. De naam van de financieel directeur van de VARA die jarenlang hinderlijk avances maakte moet je even zelf googelen. En natuurlijk komt Matthijs van Nieuwkerk aan de beurt.
In de epiloog van haar boek concludeert Dieuwke Wynia dat ze veel is kwijtgeraakt: haar werk én haar gezondheid. Ze kreeg in 2013 colitis ulcerosa, een auto-immuunziekte van de darmen. Ze is bij lange na niet meer zo „beresterk en fit” als de DWDD-Dieuwke die honderd uur per week werkte. In 2018, het jaar dat haar ziekte ernstig opvlamde en haar leven voor jaren zou beheersen, logeerde ze voor het eerst op de Zuid-Italiaanse boerderij van een vriend van vroeger. Haar kuuroord, noemt ze het, haar veilige haven. „Nederland is ver weg. Hier krijg ik geen narigheid over me heen en hoef ik niet te knokken voor mijn verhaal.”
Daar wil ze me ontvangen.
Eind maart is ze met haar nieuwe partner naar Italië vertrokken, nu voor een paar maanden. Ze huren er een trullo – een kalkstenen herdershuisje – op drie kwartier rijden van de boerderij.
Haar partner appt van tevoren een draaiboek voor de dag.
11:15 aankomst station Taranto
11:40 aankomst Masseria [boerderij]. Tijd voor koffie, acclimatiseren, opfrissen
12:00 interview
14:00 pauze
Daarna is er – „optioneel” – tijd voor een warme lunch en een wandeling over de boerderij.
Drie flinke honden stuiteren achter het hek. Een heldere vrouwenstem maant ze tot kalmte. De uitspraak en intonatie doen vaag Fries aan. „O ja?”, zegt Dieuwke Wynia verbaasd. Zij is opgegroeid in Hoevelaken, haar ouders zijn Friezen. Ze draagt een stadse donkerblauwe broek en vest – eronder zwarte werkklompen. Ze gaat voor het woonhuis in, laat de serre zien die in gebruik is als atelier, ze stelt me voor aan de Italiaanse schoonzuster – zij kookt elke dag voor iedereen. En dan snel nog even naar de kamer waar ze vaak logeerde – haar safe space, en meteen erachteraan: „Dat is dus een grapje, hè.”
Op de veranda staan twee houten stoelen en een tafel gereed, een fles water en twee glazen. In de verte kukelen hanen keihard in stereo. „VARA-hanen”, flapt ze eruit. We gaan beginnen.
„Er waren wel meer momenten dat ik weg wilde.” Ze doet alsof ze een grote stap neemt en aan haar vest wordt teruggetrokken.
Matthijs van Nieuwkerk dreigde na haar aangekondigde vertrek ook te stoppen. De VARA-directie wist Dieuwke Wynia te behouden door haar hoofdredacteur te maken van DWDD. Naast de talkshow mocht ze spin-offs bedenken en maken. Een DWDD-University. Een DWDD-restaurant. Een DWDD-museum.
„Voor hem zeker. Hij was afhankelijk van mij. We waren heel hecht.”
„Nee, dat beeld heeft iedereen van ons. We hadden een werkrelatie. Incidenteel gingen we samen eten als we wat wilden bespreken. Maar hij is nooit bij mij thuis geweest en ik nooit bij hem. Eens per jaar, in de zomer, reed ik naar zijn vakantieboerderij in het oosten van het land om te overleggen.”
„Ik vond het fantastisch. Ik ben vaak in Princeton geweest, waar Robbert Dijkgraaf toen werkte om met hem de collegeprogramma’s voor te bereiden. En ja, ons pop-upmuseum in het Allard Piersonmuseum, gewéldig, ik heb daar nog les gehad op zolder.” Ze studeerde kunst- en architectuurgeschiedenis.
„Hij kwam wel. Hij was alleen strontchagrijnig. En bij de opening van de tweede tentoonstelling zei hij ten overstaan van iedereen: ‘Nou, dit doen we dus niet nog een keer.’ Dat was wel heel bruut.”
„In mijn enthousiasme had ik niet door dat onze belangen uit elkaar begonnen te lopen. Voor hem was die talkshow het belangrijkste. In de zomer van 2015 werden we benaderd door de gemeente Amsterdam of we ook iets met Amsterdamse musea in Amerika wilden doen. Fantástisch, ik ging meteen een pitch voorbereiden. Matthijs zat de hele zomer op zijn boerderij en ik hield hem op de hoogte. En ineens zei hij, heel boos: ‘Zeg, zit ik nog naast je in de auto of heb je me er allang uitgeflikkerd?’”
„Dat is wat ik er zelf achteraf van heb gebakken, want hij sprak zich nooit uit. Ik moest altijd aanvoelen wat er speelde, dat lukte me niet altijd even goed.”
„Ik begon me steeds minder van hem aan te trekken. Ik dacht: als je het echt niet wil, moet je je uitspreken. Maar dat gebeurde dus niet. Als je met z’n tweeën iets heel groots aan het besturen bent, maar je bent niet met elkaar verbonden, dan krijg je brokken. Dat blijkt.”
„Je leest toch in mijn boek dat ik al in 2009 die mail stuurde aan de directie? Al die tijd heb ik met hem geworsteld. En die mail uit 2011…” Ze citeert uit haar hoofd: „Ik weet niet hoe het verder moet, we zitten in het zevende seizoen, maar Matthijs isoleert zich volledig. Hij communiceert alleen nog via mij.” En aan hem mailde ze dat de redactie niet zijn vijand was en dat het zou helpen als hij ook complimenten uit zou delen. „Ik was de buffer, de bemiddelaar, de vertaler tussen zijn grillen en het team. Vijftig procent van mijn tijd ging naar de redactie, de andere helft ging naar Matthijs.”
„Dat is de grote vraag, ook voor mezelf. Heel lang woog mijn plezier in het werk op tegen de zwarte kant. Het was óók geweldig. Elke avond om zeven uur begon er een feestje in de studio, alles kon, alles mocht, alles lukte. En werk is nooit honderd procent leuk, hè. Frans Klein zei tegen me toen ik als eindredacteur begon: ‘Een goede manager wordt door de helft van het personeel gehaat.’ Ik had nul leidinggevende ervaring en ik heb vanaf dag één mails gestuurd over mijn zorgen. Naar Frans Klein, naar hoofd amusement Kathleen Warners, naar hoofd personeelszaken Anjes van der Linden. Ondertussen denderde de DWDD-trein door.” Ze klapt in haar handen: „Dus je bent aan het sprinten, je roept ondertussen ‘help, het gaat niet goed’, en iedereen zegt: ‘húp, húp doorrennen, het gaat hartstikke goed.’”
„Dat is een heel moeilijk punt. Als ik mijn geworstel had gedeeld, had de redactie me kunnen steunen, hadden ze zich misschien veiliger bij me gevoeld. Maar ik had mezelf, als eindredacteur, een omerta opgelegd: je praat niet over Matthijs in het openbaar. Ik vond dat ik hem moest beschermen, hij kwam met z’n kop op tv, hij was hartstikke kwetsbaar. Mijn loyaliteit aan hem was denk ik groter dan aan de redactie.”
„Ik weet niet of ik dat in de krant wil… Laat ik dit zeggen: mijn vader lijkt op Matthijs. Ik kan ook niet tot mijn vader doordringen. Het is een soort gevecht, tot je beseft: dit soort mannen bereik je nooit. Plus, ik kom uit een gezin… Mijn moeder was het vierde kind en het één na oudste meisje in een gezin van elf. Haar moeder ziek. Zeven broers. Zij bestierde het huishouden. Later, met mijn vader, alles draaide om hem, hij was de kunstenaar. Zij deed álles. Ze zorgde voor haar ouders, voor ons, het huishouden en was ondertussen IC-verpleegkundige. Dat enorme doorbijten, doorgaan, volhouden…”
„Voor mij was weggaan ook een grote stap. Om mijn hele hebben en houwen achter te laten. Het was ook mijn programma…”
„Ik denk dat ik helemaal niet zo makkelijk te vervangen was, alleen besefte ik dat toen nog niet. Het was alle ballen op Matthijs. Hij moest scoren, en ik moest dat mogelijk maken. Het staat letterlijk in het rapport van de commissie-Van Rijn: ‘De presentator was boven alles en iedereen verheven’. Achteraf vond ik dat zo erg om te lezen. Ik ben gewoon voor de leeuwen gegooid. Zolang ik bleef, was hij rustig. De directie liet mij bungelen, en heeft hém ook niet beschermd tegen z’n succes. Zij waren niet goed voor ons, en daardoor waren wij niet goed voor de redactie.” Ze leunt achterover in haar stoel: „De mannen zaten achter de frontlinie een kopje thee te drinken en te roepen: ‘Wynia! Verdedig jij even het front’. Stond ik daar in mijn eentje.”
„Nou ja, als je elke dag een keiharde deadline hebt… We waren met een wedstrijd bezig, om zeven uur moest er een programma staan. Alles moet snel. En ik kan heel goed knopen doorhakken. Bám, nee, dát doen we niet. Dat kan bozig overkomen.” Ze klapt weer in haar handen. „Moet je zien hoe voetbalcoaches langs het veld staan. Dat is niet fijn af en toe.”
„Ja”.
„Ja. Ik ben medeverantwoordelijk voor de slechte sfeer achter de schermen. Dat is naar geweest voor mensen. Alleen, je kunt het niet zonder context zien. Als je mijn context kent, snap je beter waarom het zo ging.”
Dieuwke Wynia (Voorthuizen, 17 maart 1969) groeide op in Hoevelaken en vertrok op haar achttiende naar Amsterdam. Ze studeerde architectuur- en kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Haar televisie-carrière begon bij de talkshow van Karel van de Graaf, in 2005 werd ze samensteller bij het nieuwe VARA-programma De Wereld Draait Door. Tot 2017 was ze daar eind- en hoofdredacteur. Met Boudewijn Vos richtte ze daarna productiehuis Mr & Mrs Lane op, gelieerd aan het bedrijf MediaLane van Iris van den Ende. Het bedrijf en de samenwerking met MediaLane stopten in 2020.
Dieuwke Wynia heeft twee volwassen zoons en woont samen in Amsterdam. Ze publiceert met regelmaat columns op Substack.
„Als ik wil reflecteren op mezelf, ontkom ik er niet aan ook naar anderen te kijken. DWDD is geen uniek verhaal, je ziet deze dynamiek in ziekenhuizen, bij de overheid, multinationals. Alleen, daar staan de spotlights niet op. Ik las de biografie van Steve Jobs [de oprichtervan Apple]. Ik had letterlijk hetzelfde boek kunnen schrijven over DWDD. Charismatisch leider, iemand die de werkelijkheid naar z’n hand kon zetten, die iedereen meenam in z’n verhaal, ook al klopte er niks van. Er stond ook een beschrijving in van Steve Jobs’ vrouw. Ik dacht: o? Dat ben ik”.
„Sterke vrouw, moreel kompas waarop hij kon koersen, loyaal, betrouwbaar.”
„Ik zat in mijn eentje in een tussenwereld, in spagaat, en ik ben zelf gesneuveld. Mariëtte Hamer [regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en adviseur bij het onderzoek naar DWDD] vroeg of ik me anders had opgesteld met een andere presentator. Zéker. Maar ook met een andere directie, zei ik. Achteraf zie ik dat ik me ben gaan gedragen zoals ik helemaal niet ben. Ik heb mezelf geweld aangedaan.”
Het begint te regenen en als ze terugkomt met een spijkerjasje, zegt ze: „Ik vind dat het niet te veel over Matthijs moet gaan. We moeten het ook over vrouwelijk leiderschap hebben en over seksisme. Ik hoop dat jonge vrouwen wat opsteken van mijn ervaringen.”
„Ik dacht dat het uniek was wat mij is overkomen. Dat het aan mij lag. Maar met leidinggevende vrouwen wordt keihard afgerekend. Kijk hoe Khadija Arib [oud-voorzitter Tweede Kamer] is behandeld, of Birgit Donker [oud-directeur Fotomuseum]. Vrouwen zijn of te emotioneel of het zijn bitches. Ik werd direct uitgemaakt voor kutwijf, gestoord wijf, heks, feeks. Door mensen die mij niet eens kennen.”
„Na het artikel in de Volkskrant heeft de VARA-directie alle (oud)-medewerkers uitgenodigd voor een gesprek. Mij niet. Matthijs heeft reparatiegesprekken gevoerd met betrokkenen. Niet met mij. De laatste keer dat ik hem sprak, ik was al ziek, was in 2019. Van de commissie-Van Rijn hoorde ik niets. Ik stond al die jaren in de frontlinie, je zou toch denken dat ik veel cruciale informatie had? Iedereen was met z’n eigen imago bezig, en ik was blijkbaar voor iedereen te gevaarlijk. Na het onderzoek en het rapport is de gehaktmolen gaan draaien en is DWDD, het kroonjuweel, als een giftige bom, húp in de gracht gegooid. Ja, er zaten krasjes op het juweel, en je had moeten kijken waaróm die daar zaten.”
„… en de ernstigste incidenten die in de Volkskrant worden genoemd – het vernederen, het bij de keel grijpen en tegen de muur zetten – dat is ná mij gebeurd.”
Matthijs van Nieuwkerk heeft altijd ontkend dat er ooit sprake is geweest van fysiek geweld, onder andere in een interview met NRC .
Dieuwke Wynia begon in 2017 een eigen productiebedrijf bij MediaLane, het bedrijf van Iris van den Ende, Joop van den Ende investeerde erin. Niet veel later kwam Matthijs van Nieuwkerk onder contract bij Van den Ende. Als zelfstandig producent maakte Dieuwke Wynia mét Matthijs van Nieuwkerk het boekenprogramma Moby Dick.
In 2018 werd Dieuwke Wynia ziek. Haar contract werd na twee jaar procederen ontbonden. Ze is nu nergens in dienst of onder contract.
„Bizar. Om het hardst werd geroepen: DWDD, dat is zó lang geleden, wie wil dat nog weten? Vervolgens besteedde RTL Tonight er twee avonden aan, VI twee avonden, Shownieuws ook twee. ‘Speel toch niet weer de seksisme-kaart’, zei Albert Verlinde. Had ik maar eerder ballen moeten tonen. Toon ik ballen, ben ik weer een keiharde bitch.”
„Als ik bang was geweest voor de reacties had ik mijn verhaal niet naar buiten gebracht. Ik pendel voorlopig tussen Amsterdam en Puglia en ik voel me strijdbaar, ik heb niet zoveel meer te verliezen. Kom maar op, weer.”
BNNVARA en Matthijs van Nieuwkerk zijn gevraagd om een reactie naar aanleiding van het interview met Dieuwke Wynia. Van Nieuwkerk laat weten: „We kijken allemaal op onze eigen manier terug op deze tijd. En daar laat ik het verder bij.”
Volgens BNNVARA is het onjuist dat het gesprek met Suzanne Kunzeler uitsluitend op het initiatief van Dieuwke Wynia plaatsvond of dat zij nooit is benaderd voor een gesprek. „De eerste handreiking is gedaan door Suzanne, via een WhatsApp-bericht op 19 november, de dag na de publicatie van het Volkskrant-artikel.”
Tijdens het 100-jarig jubileum van BNNVARA is volgens de omroep wel aandacht geweest voor DWDD in De Nacht van BNNVARA. Wat betreft de cover van de VARAgids: „Matthijs is hiervoor benaderd, maar heeft hiervoor bedankt.”