Nederlandse huishoudens merken de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten vooral aan de pomp en nog niet in hun energierekening, blijkt uit onderzoek van ABN AMRO. Huishoudens die een nieuw energiecontract afsluiten, krijgen daar later mee te maken.
Het geld dat huishoudens kwijt zijn aan hun energierekening blijft de komende maanden toenemen, concluderen economen van ABN AMRO. Dat geldt ook als de oorlog in het Midden-Oosten snel eindigt. Het duurt namelijk even voordat het vrijwel stilgevallen energietransport in de regio weer op gang komt.
De stijging van de olieprijzen was snel te merken na het begin van de oorlog. "Drie dagen na de blokkade van de Straat van Hormuz stegen de prijzen aan de pomp al", zegt Jan-Paul van de Kerke, hoofdeconoom Nederland van ABN AMRO. Donderdag was de adviesprijs van een liter benzine voor het eerst hoger dan 2,60 euro.
Hogere olieprijzen zijn snel te merken, maar de hogere gasprijzen werken met vertraging door. In maart betaalden huishoudens niet duidelijk meer voor de energierekening. Dat betekent niet dat er geen huishoudens zijn die wel wat merkten.
Huishoudens die onlangs een nieuw energiecontract moesten afsluiten, waren bijvoorbeeld waarschijnlijk wel meer geld kwijt. Eind maart waren de contracten duidelijk duurder dan eind februari, blijkt uit gegevens van toezichthouder Autoriteit Consument & Markt. Huishoudens die toen een contract afsloten voor gas of elektriciteit waren respectievelijk 27 procent en 21 procent duurder uit.
ABN AMRO verwacht dat energieprijzen komende maanden structureel hoog blijven. Steeds meer huishoudens die een nieuw energiecontract afsluiten, zullen daarmee te maken krijgen. In maart was dat effect nog niet te zien, doordat de meeste huishoudens vaste contracten hebben.
Het doorsnee bedrag dat huishoudens per maand aan energie kwijt waren in 2025 was 161 euro. Dat betekent dat de helft van de huishoudens in het onderzoek een lagere energierekening heeft en de andere helft een hogere. De bank baseert dat op de geanonimiseerde data van een miljoen van zijn klanten.
De energiecrisis van 2022 zorgde voor een duidelijke hogere energierekening. Tijdens die crisis duurde het ongeveer een kwartaal voordat prijsstijgingen doorwerkten en huishoudens echt iets begonnen te merken. De ABN-economen verwacht dat dat dat nu sneller gaat, doordat er nu relatief minder huishoudens zijn met een vast energiecontract.
"Een belangrijke kanttekening is dat de contractprijzen de komende maanden waarschijnlijk minder hard stijgen in vergelijking met de crisis van 2022", benadrukt Van de Kerke. "De gasprijs stijgt namelijk duidelijker minder hard dan toen. Verder is het marktaandeel van hernieuwbare energie nu groter, wat de prijs drukt."
Het doorsneebedrag dat huishoudens in maart kwijt waren aan brandstof steeg in maart naar 155 euro. Dat is 15 euro meer dan in maart 2025 en 30 euro meer dan in februari dit jaar.
Dat de olieprijs (en daarmee de brandstofprijs) sneller reageert, komt onder meer doordat de oliemarkt krapper is dan de gasmarkt. Dat verklaart bijvoorbeeld ook waarom de olieprijs donderdag steeg naar het hoogste niveau sinds juni 2022, terwijl de gasprijs juist enigszins herstelt. De gasprijs is inmiddels ruim 50 procent hoger dan begin dit jaar, de olieprijs meer dan 80 procent.
Daarbij moet worden opgemerkt dat maart meer dagen heeft dan februari, waardoor ook bij gelijkblijvende prijzen sprake zou zijn van een stijging. Maar ook na correctie voor het grotere aantal dagen vallen de betalingen hoger uit. Autobezitters lijken bovendien minder te zijn gaan rijden om de uitgaven te beperken. Onderstaande grafiek laat het verloop van de prijzen zien.
We hoeven niet te vrezen voor een recessie, bleek donderdag uit cijfers van statistiekbureau CBS. Maar de situatie is wel "negatiever dan verwacht". De economie blijft veerkrachtig en huishoudens hebben reserves opgebouwd. Maar de onrust op de energiemarkten stemt wel somberder.
ABN AMRO verwacht niet dat de prijzen snel terugkeren naar het niveau van voor de oorlog. "De situatie is natuurlijk heel erg onzeker, maar ook als de blokkade voorbij is, verwachten we langdurige effecten", zegt Van de Kerke.
"We weten niet hoe groot de schade aan de energie-installaties is, maar de schade is er wel degelijk", vervolgt de econoom. "Dus het energieaanbod is niet snel terug op het niveau van voor het conflict. Bovendien duurt het een tijd voordat de keten, van het uit de grond halen tot het verwerken, is hersteld."
Source: Nu.nl economisch