Biografie De oorlog van de VS tegen Iran heeft een scheuring teweeggebracht in de MAGA-beweging. Een van de afvallige Trump-aanhangers is Tucker Carlson. Over hem is nu een biografie verschenen die ook een beeld geeft van de conservatieve beweging in den brede.
Tucker Carlson houdt een toespraak op het AmericaFest 2025 in Phoenix, AZ. Het AmericaFest is een bijeenkomst voor jonge Trump-aanhangers.
In aanloop naar de oorlog tegen Iran was de omstreden journalist Tucker Carlson, een van de grootste sterren van de uiterst rechtse MAGA-beweging, een opmerkelijke stem van de rede. Hij bezocht het Witte Huis om president Trump te waarschuwen dat een oorlog desastreuze gevolgen zou hebben voor zijn presidentschap. Want hij had juist beloofd een eind te maken aan de forever wars in het Midden-Oosten die de VS na 9/11 begonnen. Maar Trump liet zich niet op andere gedachten brengen. „Ik weet dat je je zorgen maakt, maar het komt goed”, zei hij volgens The New York Times in een poging Carlson gerust te stellen. Die vroeg hoe hij dat wist. „Omdat het altijd goed komt.”
Jason Zengerle: Hated By All The Right People. Tucker Carlson and the Unravelling of the Conservative Mind. Crooked Media Reads, 371 blz., €25,95.
Inmiddels gaat het conflict bijna zijn tiende week in en blijkt dat Trump zich enorm in zijn tegenstander heeft verslikt. Dit leidt tot bittere tweespalt binnen de MAGA-beweging. Hoewel veel Republikeinen Trumps aanvalsoorlog steunen, is er een groeiend koor van critici die betogen dat die in strijd is met de ideologische kern van MAGA: America first. Niet alleen Carlson, maar ook andere invloedrijke commentatoren in het rechtse media-ecosysteem dat doorgaans fungeert als politieke megafoon voor Trump, zoals Megyn Kelly (ex-Fox News), Candice Owens (ex-Turning Point USA) en Alex Jones (ex-Infowars), hebben zich vanwege de oorlog en de blinde steun voor Israël tegen Trump gekeerd.
„De grootste fout die Trump, of welke Amerikaanse president dan ook in mijn leven, heeft gemaakt, is de oorlog met Iran beginnen”, zei Carlson in een interview met de BBC. Presentator Laura Kuenssberg vroeg of hij om die reden had gebroken met Trump, met wie hij al jaren op vriendschappelijke voet staat. Maar dat ontkende Carlson. Hij zei dat hij medelijden heeft met Trump, die hij afschilderde als „een onvrij man” en „een slaaf” van Israël, die zich voor het karretje van Netanyahu heeft laten spannen. „Dat hebben we gezien toen Trump een staakt-het-vuren aankondigde, duidelijk met opluchting, dat na twee uur alweer voorbij was omdat Israël opzettelijk de voorwaarden schond.”
Typisch Carlson: (terechte) kritiek op Israël verwoorden als een klassieke antisemitische karikatuur (Trump als marionet van de Joodse poppenspeler). Zijn opmerkingen zijn gefundenes Fressen voor linkse critici van Israël, die normaal gesproken niets moeten hebben van zijn journalistieke demagogie, maar die zijn video’s nu gretig rondpompen op sociale media. Het is tekenend voor de contraire positie die Carlson instinctief inneemt in zijn lange carrière als journalist en conservatief commentator voor tal van Amerikaanse media. Hij voelt feilloos aan uit welke hoek de politieke wind waait en heeft de gave om met de stroom mee te bewegen terwijl hij doet alsof hij ertegenin zwemt.
Dat blijkt uit de uitstekende biografie Hated By All The Right People van Jason Zengerle, journalist van The New Yorker. Het is niet alleen een actueel en genuanceerd portret van een beroepsprovocateur, maar ook van de conservatieve beweging in den brede. Want Carlsons carrière valt samen met de ideologische evolutie van die beweging, die de afgelopen decennia van liberaal conservatisme naar nativistisch populisme ging. Hij begon in de jaren negentig als redacteur van het neoconservatieve blad The Weekly Standard, en kreeg bekendheid als commentator bij de zenders CNN, MSNBC en Fox News. Met zijn vlinderdas en studentikoze kapsel was hij een typische exponent van de Republikeinse elite.
Dat is niet verwonderlijk gezien Carlsons opvoeding. Hij is een telg van de rijke familie Swanson, die een fortuin verdiende met de verkoop van ingeblikt voedsel en kant-en-klaarmaaltijden. Zengerle strooit met kleurrijke details over Carlsons jeugd in La Jolla, een badplaats vlakbij San Diego, die de schrijver Raymond Chandler ooit beschreef als „vol met vermoeide oude mannen en vermoeid oud geld”. Carlson bezocht kostscholen in Zwitserland en Rhode Island, waar hij een dubbelleven leidde. Enerzijds trad hij toe tot de Episcopaalse Kerk en kreeg hij een relatie met de vrome Susie, zijn latere vrouw. Anderzijds ging hij zich te buiten aan alcohol en drugs, net als zijn held Hunter S. Thompson.
Vanwege Carlsons opvoeding in een rijk milieu, en het feit dat hij politiek behandelt als een vorm van theater, vinden veel mensen zijn transformatie naar een journalistieke agitator moeilijk te geloven. Het lijkt alsof hij het niet meent. Zengerle laat treffend zien dat zijn politieke evolutie verweven is met zijn professionele ontwikkeling. Hij zet de jonge Carlson neer als een getalenteerde journalist met een scherpe geest en een fijne pen, die niet uit was op relletjes maar die levendige portretten schreef van mensen die rondliepen op Capitol Hill. Hij leek een carrière als schrijver na te streven, en keek neer op de intellectuele lichtgewichten die nieuwszenders inhuurden als commentator.
Toch maakte Carlson de overstap naar de tv – tot verbijstering van zijn collega’s bij The Weekly Standard. Hij was ambitieus. En hij besefte dat de geschreven pers op zijn retour was; dat hij daar nooit dezelfde invloed en hetzelfde aanzien zou hebben als bij de tv. Zijn overstap viel samen met de opkomst van nieuwszenders als CNN, Fox en MSNBC, die veel zendtijd te vullen hadden. Toch kende zijn tv-carrière een moeizame start. Zijn programma’s bij CNN en MSNBC stopten vrij snel omdat de kijkcijfers tegenvielen. Dieptepunt was een uitzending van Crossfire, waarin de komiek Jon Stewart het debatprogramma en Carlson neersabelde als onoprecht. Een pijnlijk echec, waarna CNN stopte met de show.
Het werd een keerpunt in Carlsons carrière. Hij voelde zich in de steek gelaten door de politieke en journalistieke elite waartoe hij behoorde. Zengerle suggereert dat dit leidde tot enige rancune bij Carlson, die de aanzet vormde voor zijn latere anti-elitaire en populistische koers. Deze ontwikkeling werd versterkt doordat Carlson de tv inruilde voor het internet. In 2010 lanceerde hij de conservatieve nieuwssite The Daily Caller, die al snel veel bezoek trok met tendentieuze verhalen over migranten en andere radicaal-rechtse stokpaardjes, waarbij emoties belangrijker waren dan de feiten. Het was zo’n succes dat andere rechtse nieuwsites, zoals Breitbart, de formule kopieerden.
Dankzij zijn ervaring met The Daily Caller was Carlson een van de weinige leden van het Republikeinse establishment die Trumps verkiezingszege in 2016 zagen aankomen. Hij wist welke stukken viraal gingen, welke thema’s leefden bij de conservatieve achterban. Dat maakte hem bijzonder bij Fox, waar hij werkte als commentator en invalpresentator van Fox & Friends Weekend. Veel mensen bij Fox vonden Trump maar een idioot – al was hij wel goed voor de kijkcijfers. „Kijk niet naar Trump, maar naar waarvoor hij staat in de ogen van de kiezers”, vond Carlson. Dankzij zijn contraire kijk op Trump rees zijn ster bij de zender en kreeg hij uiteindelijk zijn eigen programma.
Vrouw met Carlson-petje tijdens een bijeenkomst op het Orban-gezinde opleidingsinstituut Mathias Corvinus Collegium (MCC) in Esztergom, Hongarije. Tucker Carlson hield daar een speech in augustus 2021.
Tucker Carlson Tonight was vanaf de eerste uitzending een kijkcijferhit en groeide uit tot hét programma van Trumps eerste presidentstermijn. Deze periode vormt het sterkste deel van het boek. Waar Fox News lange tijd de media-arm was geweest van de Republikeinse Partij, leek het Witte Huis onder Trump de politieke arm van Fox News, schrijft Zengerle. Aan de hand van surrealistische voorbeelden laat hij zien hoe Tucker Carlson Tonight invloed uitoefende op Trumps beleid. De president was namelijk een trouwe kijker, wiens tweets in reactie op de uitzending vaak de nieuwscyclus bepaalden. Daarom begon Carlson zijn monologen te schrijven met Trump in het achterhoofd.
Hoewel alle presentatoren van Fox Trump naar de mond praatten, was Carlson een van de weinigen die afstand bewaarde tot de president. Het spel van aantrekken en afstoten dat hun relatie kenmerkt, wordt sterk neergezet door Zengerle. Hoewel Carlson als een van de eersten Trumps politieke potentie zag, had hij ook grote twijfels of hij wel geschikt was voor het ambt van president. Hij wilde hij geen cheerleader worden, zoals zijn collega’s bij Fox. In plaats daarvan besteedde hij veel zendtijd aan het aanvallen van Trumps tegenstanders – waarmee hij volgens Zengerle „meehielp bij het uitvinden van de ideologische ontsnappingsroute die bekendstaat als anti-anti-Trumpisme”.
Deze formule – het omarmen van Trumpisme maar niet van Trump – voerde Carlson naar de voorhoede van de MAGA-beweging, waarbij hij de rol vervulde van ideoloog. Want, zoals Zengerle treffend opmerkt, „Trump bleek een lastig ideologisch kompas te zijn – uitgesproken anti-intellectueel in zijn houding en consequent inconsistent in zijn standpunten”. Carlson vertaalde Trumps schimpscheuten elke avond naar een min of meer coherente ideologie. Die kwam neer op witte onvrede over de veranderende bevolkingssamenstelling en het verraad van de politieke elite. Daarbij maakte hij extreme ideeën, zoals de racistische omvolkingstheorie, deel van de conservatieve mainstream.
Tegelijkertijd beschrijft Zengerle enkele cruciale momenten waarop Carlson Trump probeerde te behoeden voor zijn slechtste impulsen. Zo glipte hij in 2020 Mar-a-Lago binnen om Trump ervan te overtuigen de pandemie serieus te nemen – een filmische scène waarmee het boek begint. Ook weigerde hij eerst mee te gaan in Trumps leugen over verkiezingsfraude die leidde tot de Capitoolbestorming in 2021. Maar zijn kijkers waren zo woedend dat hij snel bijdraaide. Met de documentaire Patriot Purge probeerde hij de geschiedenis te herschrijven. De bestorming was volgens Carlson een false flag operatie van de FBI, zodat president Biden rechts Amerika kon vervolgen.
Ook nadat Carlson in 2023 door Fox was ontslagen, bleef zijn status als de vaandeldrager van MAGA intact. Zengerle biedt geen uitsluitsel over de reden voor zijn ontslag. Dat volgde op een rechtszaak die het bedrijf Dominion Voting Systems voerde tegen Fox News omdat de zender onwaarheden had verkondigd over manipulatie van zijn stemcomputers. Tijdens het proces kwamen duizenden e-mails en berichten van Fox-medewerkers naar buiten, waaruit bleek dat Carlson publiek en privé héél andere dingen zei over Trump en verkiezingsfraude. Hadden de zenderbazen daar moeite mee? Had Carlson te veel kijkers op stang gejaagd? Of was zijn ontslag gewoon onderdeel van de schikking van 787,5 miljoen dollar die de zender trof? Het blijft gissen.
Terwijl de ster van andere ontslagen Fox-presentatoren, zoals Glenn Beck en Bill O’Reilly, verbleekte nadat ze hun megafoon kwijtraakten, nam Carlsons invloed in Washington alleen maar toe na zijn vertrek bij Fox. Het lijmen van zijn relatie met Trump speelde daar een belangrijke rol bij, maakt Zengerle duidelijk. Nu hij zijn eigen digitale mediabedrijf begon, het Tucker Carlson Network, had hij de oud-president nodig om de aandacht van het publiek vast te houden. En vice versa. Maar zonder de de redactionele vangrails van een groot mediabedrijf als Fox, zakte Carlson volgens Zengerle steeds dieper weg in complottheorieën. Zo gaf hij de notoire antisemiet Nick Fuentes een podium.
En nu heeft Carlson dus weer gebroken met Trump vanwege Iran. In een recente uitzending zei hij dat hij „lange tijd gekweld zal worden” door zijn steun voor Trump en bood hij zijn excuses aan voor het „misleiden” van kiezers. Hoewel deze ontwikkeling te recent is voor Hated By All The Right People, kun je op basis van het boek opmaken dat de breuk deels is ingegeven door opportunisme. Carlson ziet het einde van het tijdperk-Trump naderen en is zich aan het herpositioneren voor de komende strijd om de toekomst van de conservatieve beweging. En hij heeft uitstekende kaarten. Hij is niet alleen goed bevriend met vicepresident JD Vance, maar het is volgens Zengerle ook niet uitgesloten dat hij zelf een gooi doet naar het presidentschap.