Het moest een noodoplossing zijn tegen het overvolle stroomnet in de provincie Utrecht: de inzet van gasgeneratoren. Maar het duurt langer dan verwacht om ze te plaatsen, waardoor ze komende winter mogelijk nog niet allemaal beschikbaar zijn. Daardoor dreigt het net overbelast te raken.
Netbeheerder Stedin wil op vier plekken in de provincie Utrecht gasgeneratoren plaatsen. Die gaan alleen draaien als de vraag naar stroom op zijn hoogst is en het stroomnet te vol is om plaatselijke gebruikers van elektriciteit te voorzien.
De komst van de generatoren werd afgelopen zomer aangekondigd. Het was "geen fijne boodschap", zei Stedin toen, maar de gasinstallaties zijn vanaf de winter van 2026 toch echt nodig om stroomuitval tegen te gaan. Naar verwachting blijven ze tien tot maximaal vijftien jaar staan.
Maar het is nog zeer de vraag of de gasgeneratoren inderdaad al deze winter staan te draaien. Uit stukken die deze week met de Tweede Kamer werden gedeeld, blijkt dat de inzet van een van de zes geplande gasgeneratoren door de netbeheerders wordt gezien als "niet haalbaar" in de winter van 2026.
Bij de overige vijf generatoren - samen goed voor 48 megawatt aan vermogen, genoeg voor tienduizenden huishoudens - is het nog "onwaarschijnlijk of te onzeker" of ze op tijd kunnen worden ingezet.
Een woordvoerder van Stedin bevestigt dat het langer dan verwacht duurt om de gasgeneratoren te plaatsen. De netbeheerder benadrukt dat de generatoren er wel gaan komen. "De enige onzekerheid zit in de planning", aldus de woordvoerder. "De ontwikkeling van sommige projectlocaties kent uitdagingen."
Dat heeft vooral te maken met het verkrijgen van de juiste vergunningen, zegt hij. Netbeheerders hebben de afgelopen jaren flink geklaagd over lange vergunningprocedures, die ook zorgen voor vertraging bij de bouw van nieuwe elektriciteitsstations.
Als het niet lukt om de gasgeneratoren deze winter aan de praat te krijgen, kan het stroomnet overbelast raken. In een analyse van de netbeheerders is te zien dat er dan onvoldoende capaciteit is om de veiligheid van het net te garanderen in een groot deel van de provincie Utrecht. "De komende maanden wordt er hard doorgewerkt aan het realiseren en identificeren van meer maatregelen", zegt een woordvoerder van TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet.
Hij zegt dat in de winter van 2026 geen "acute risico's" worden verwacht, maar dat er bij een storing tijdens zware belasting van het net extra maatregelen nodig kunnen zijn. Grootverbruikers zouden dan kunnen worden afgeschakeld om schade aan het stroomnet te voorkomen. Die maatregel wil TenneT "uiteraard liever niet inzetten", maar wordt achter de hand gehouden.
In het document van de netbeheerders staat dat het ook kan helpen om bij extreem koud weer, als de stroomvraag het grootst is, huishoudens te vragen minder stroom te gebruiken. Daarbij wordt wel benadrukt dat die maatregel "geen garantie op effectiviteit" biedt, want burgers zouden hun stroomgebruik vrijwillig moeten verlagen.
De situatie op het stroomnet is in de provincie Utrecht het meest nijpend, maar ook in Gelderland en de Flevopolder blijft overbelasting dreigen. In de analyse van de netbeheerders is te zien dat zij "doorbraken" verwachten die de druk op het net daar kunnen verminderen en een totale aansluitstop voorlopig afwenden.
Zo willen de netbeheerders in samenwerking met energiebedrijven nog voor de winter meer thuisbatterijen installeren bij huishoudens. Op drukke momenten kunnen die vervolgens worden aangestuurd door de netbeheerder, om de druk op het net te verminderen. Op verschillende plekken is daar al mee geëxperimenteerd.
Er is wel veel geld nodig om grootverbruikers en mensen met thuisbatterijen te betalen als zij hun stroomverbruik gaan verminderen of juist stroom leveren via batterijen. Grootverbruikers kunnen daar nu al geld voor krijgen, maar gaan daar nog niet voldoende op in.
Er is dus meer nodig om ze over de streep te trekken, denken de netbeheerders. Het ministerie van Economische Zaken en toezichthouder ACM moeten de netbeheerders financieel "voldoende comfort bieden", klinkt het eufemistisch. De betalingen van netbeheerders worden uiteindelijk via de nettarieven door alle stroomgebruikers opgebracht.
De woordvoerder van TenneT wil desgevraagd niet zeggen hoeveel de maatregelen naar verwachting gaan kosten, omdat dat marktgevoelige informatie is. Een apart document over de verwachte kosten is door staatssecretaris Jo-Annes de Bat niet met de Tweede Kamer gedeeld.
Source: Nu.nl algemeen