Vleesverwerkingsindustrie De aandeelhoudersvergadering van de in Nederland gevestigde Braziliaanse vleesgigant JBS is donderdag verstoord. Greenpeace-activisten eisen openheid over uitbreidingsplannen in Nigeria. „Blijf met je bloederige zaken uit Afrika.”
Slachtvee wacht bij een bedrijf van JBS, 's werelds grootste vleesproducent, in het Braziliaanse Santana do Araguaia.
Een spandoek van tien bij vijftien meter domineert deze donderdagmiddag het atrium van het Sheraton bij Schiphol. Met een bak hotelkoffie in de hand en het klimmersharnas om zijn middel kijkt Greenpeace-activist Daan – zijn achternaam geeft hij niet – vanaf de achtste verdieping tevreden naar het werk dat hij zojuist met twee kompanen heeft geklaard. Op het spandoek staat een met AI gemaakt beeld van de broers Batista, bazen van vleesverwerkingsgigant JSB, die met een bloederig hakmes in een wereldbol snijden ter hoogte van Afrika. Eronder, in het Engels: „JBS, houd je bloedige zaken uit Afrika.”
JBS, met 86 miljard dollar omzet (zo’n 73 miljard euro) de grootste vleesverwerker ter wereld, is sinds 2020 in Amsterdam gevestigd. De aandeelhoudersvergadering van het bedrijf is vanochtend kort na de opening verstoord door Greenpeace, nadat vertegenwoordigers van het bedrijf hadden geweigerd een brief in ontvangst te nemen van Marieke Vellekoop, directeur van de milieuorganisatie. Die wil voorkomen dat het Braziliaanse bedrijf uitbreidt naar Nigeria, uit vrees voor ontwrichtende milieueffecten in dit land met de meeste inwoners van Afrika.
De hoop, zegt actieleider Isabel Willemsen, was dat met de verstoring een nieuwe aandeelhoudersvergadering moest worden uitgeschreven. Maar volgens JBS is die donderdag op tijd en „met succes afgerond”, zo mailt een woordvoerder desgevraagd.
JBS wil in Nigeria een complex realiseren met zes gigantische slachterijen. Over de benodigde grond is al een overeenkomst gesloten met de Nigeriaanse overheid. Greenpeace gaat ervan uit dat de methaanuitstoot door alle veeboeren die toeleveren decennialang zal oplopen, nog los van het dierenleed en bodemverontreiniging. Daarom wil Greenpeace bij het bedrijf openheid afdwingen over de plannen en die zo nodig toetsen aan internationale klimaatafspraken.
Nu JBS het verzoek tot openheid heeft afgeslagen, stapt Greenpeace naar de rechter. De vergelijking dringt zich op met de zaak die Milieudefensie aanspande tegen Shell en de activiteiten van dit olieconcern in Nigeria. De rechtbank Den Haag dwong Shell en zijn klanten zich aan de klimaatafspraken te houden en verklaarde daarmee de 45 procent CO2-reductie bindend, gemeten vanaf 2019 en te behalen in 2030. In hoger beroep oordeelde het gerechtshof dit percentage te specifiek om op één bedrijf te plakken.
Volgens Greenpeace laat JBS een spoor van verwoesting achter met zijn intensieve veehouderijen. In Brazilië profiteert het vleesconcern van ontbossing in het Amazonewoud, al heeft het bedrijf toegezegd erop toe te zien dat de kap legaal is. Tegenover The Guardian liet het vorig jaar weten dat dit niet makkelijk is; „de uitdagingen” om vee te weren dat toeleveranciers houden in illegaal ontbost gebied zijn „significant”.
De grootste van JBS’ slachterijen staat in de Amerikaanse staat Colorado en verwerkt 5.000 runderen per dag. JBS heeft in dertien landen samen een wekelijkse slachtcapaciteit van 200.000 runderen, een half miljoen varkens en 45 miljoen kippen. Dagelijks produceert het bedrijf zo 280 miljoen porties vlees.
De slechte reputatie van Braziliaanse vleesbedrijven bewoog het Nederlandse pensioenfonds ABP in 2023 tot actie. Het besloot toen zijn beleggingen in twee vleesverwerkende bedrijven af te stoten wegens de uitstoot van broeikasgassen en ontbossing. JBS kreeg toen nog het voordeel van de twijfel: het ABP wilde nog „proberen dit bedrijf duurzamer te laten opereren”. Inmiddels is ook deze belegging afgestoten. Vermogensbeheerder Robeco, dat ook investeert in JBS, evalueert die belegging nu.
Rond het middaguur vraagt een hotelmedewerker aan actievoerder Daan wanneer hij het spandoek weghaalt. „Want wij als hotel hebben hier natuurlijk niets mee te maken.” Daan: „Dat weet ik nog niet.” Langs de gevel van het Sheraton stroomt nepbloed dat de activisten op paraplu’s laten druppelen.
Anderhalf uur later is de actie ten einde. Het opruimteam poetst het nepbloed van stoep en gevel, geen druppel blijft achter. Het spandoek is weggehaald door het klimmersteam. Niemand is gearresteerd.