De eerste internationale top voor landen die het gebruik van fossiele brandstoffen willen afbouwen is in de nacht van woensdag op donderdag geëindigd in goede sfeer, maar zonder concrete nieuwe plannen. Het bestaan van de conferentie zelf is misschien wel het belangrijkste wapenfeit.
In het Colombiaanse Santa Marta vonden 57 landen een plek om het onbelemmerd te hebben over manieren om minder olie, kolen en gas te gebruiken. Op de jaarlijkse VN-klimaattoppen gaat het daar ook over, maar is altijd een groep landen aanwezig die de voortgang frustreert.
Landen als Rusland en Saoedi-Arabië hebben er veel belang bij dat ze hun olie en gas kunnen blijven verkopen. Daardoor is de noodzaak om het gebruik van fossiele brandstoffen af te bouwen nog maar één keer terechtgekomen in een slotverklaring, in 2023 in Dubai. Vorig jaar lukte het niet om het eens te worden over een wereldwijd fossiel afbouwplan.
In Colombia kwamen alleen landen bijeen die wél stappen willen zetten om van de fossiele brandstoffen af te komen. Samen vertegenwoordigen ze een derde van de wereldwijde economie en ook een (kleiner) deel van de productie van olie, kolen en gas. Zo waren landen als Australië, Canada, Nigeria en Noorwegen aanwezig. Ook gastland Colombia pompt nog veel olie op.
Nederland was medeorganisator van de conferentie. In een slotdocument herhalen de voorzitters nog maar eens dat fossiele brandstoffen niet alleen slecht zijn voor het klimaat, maar dat de huidige energiecrisis ook laat zien dat ze landen kwetsbaar kunnen maken. "Het is essentieel om onze planeet leefbaar te houden, om energieonafhankelijkheid te garanderen en economische weerbaarheid tegen volatiele markten voor fossiele brandstoffen op te bouwen."
In Colombia werden geen officiële onderhandelingen gehouden, dus er zijn ook geen concrete afspraken gemaakt om versneld te vergroenen. Maar de landen hebben wel verschillende onderwerpen uitgekozen waar ze de komende tijd op willen focussen.
Een daarvan is het ontwikkelen van landelijke afbouwplannen voor fossiele brandstoffen. Het gaat dan niet alleen over stoppen met het gebruik van olie en gas, maar ook de productie ervan, zei de Colombiaanse milieuminister Irene Vélez Torres. Er wordt een nieuw panel van wetenschappers opgericht dat landen daarbij kan adviseren.
Frankrijk was tijdens de conferentie het eerste land dat een afbouwplan voor fossiele brandstoffen presenteerde. Het land wil in 2030 stoppen met kolen, in 2045 met olie en in 2050 met gas als energiebron. Daarmee blijft de deur nog wel open om gas na 2050 te blijven gebruiken als grondstof in de chemie.
De kopgroep gaat ook verder praten over veranderingen in het financiële systeem en over manieren om arme landen te helpen met hun schuldenlast. Door die schulden kunnen ze nu vaak niet investeren in verduurzaming.
Niet alle landen op de top zijn even ambitieus. Zo benadrukte olieproducent Nigeria dat het gebruik van fossiele brandstoffen omlaag moet, maar volledig stoppen leek het land nog een stap te ver gaan. Momenteel bestaat 80 procent van de Nigeriaanse export nog uit fossiele brandstoffen.
Aan de andere kant van het spectrum staat Colombia, dat zich hard maakt voor het opstellen van een nieuw wereldwijd verdrag rond fossiele brandstoffen. Daar moet in komen te staan hoe de productie ervan op een eerlijke manier kan worden afgebouwd. Landen als Nederland zien daar niets in.
Tijdens de slotbijeenkomst van de top prees D66-klimaatminister Stientje van Veldhoven de informele opzet van de top. Het was volgens haar een "veilige plek voor dialoog", niet alleen tussen landen, maar ook vertegenwoordigers van oorspronkelijke volkeren, wetenschappers en milieuorganisaties.
Van Veldhoven hoopt dat meer landen zich willen aansluiten bij de kopgroep en zegt daarvoor op internationale bijeenkomsten te zullen lobbyen. "We zijn hier al met een enorme groep, maar het is nog een te kleine groep voor onze echte ambitie."
Volgend jaar zal blijken of er inderdaad meer animo is, op de tweede editie van de top in de ernstig bedreigde eilandstaat Tuvalu. Eerst staat in november nog de officiële VN-klimaattop in Turkije op het programma.
Source: Nu.nl economisch