Rechtbanktekening van de leden van het Amerikaanse Hooggerechtshof, van links Amy Coney Barrett, Neil Gorsuch, Sonia Sotomayor, Clarence Thomas, voorzitter John Roberts, Samuel Alito, Elena Kagan, Brett Kavanaugh en Ketanji Brown Jackson.
Het Hooggerechtshof heeft woensdag een belangrijk deel van de Voting Rights Act verzwakt en het hertekenen van partijbevorderderende kiesdistricten nog eenvoudiger gemaakt. Kiezers van etnische minderheden zullen hierdoor minder direct politiek vertegenwoordigd worden. Republikeinen kunnen als gevolg hiervan twaalf extra zetels bijeensprokkelen in het Huis van Afgevaardigden.
De meerderheid van zes door Republikeinen benoemde rechters van het Hof oordeelde dat staten bij het tekenen van hun districten geen extra gewicht mogen toekennen aan waar minderheden wonen. Zij zetten een streep door de nieuwe kieskaart van de, eveneens Republikeinse, staat Louisiana. Lokale politici zouden te veel hun best hebben gedaan een district te creëren waar waarschijnlijk een zwarte, Democratische Afgevaardigde gekozen zou worden. De rechters vinden deze positieve discriminatie ongrondwettelijk.
Louisiana had de kaart hertekend nadat een lagere rechter een eerdere schets had veroordeeld als een schending van de Voting Rights Act. Het Hooggerechtshof stelt nu dat de eerste kaart alleen had kunnen worden aangevochten met bewijs dat „districten opzettelijk zo zijn ingedeeld dat kiezers uit minderheidsgroepen vanwege hun ras” minder vertegenwoordigd zijn en niet vanwege „rasneutrale, waaronder politieke, overwegingen”. In praktijk stemmen minderheden veel vaker op de Democratische Partij en die mag wel de pas worden afgesneden, vindt het Hof.
Volgens de drie door Democraten benoemde rechters betekent dit dat staten toestemming krijgen „zonder juridische gevolgen de stemkracht van minderheidsburgers systematisch verwateren”. Ongeveer een derde van de inwoners van Louisiana is zwart; tot de huidige, nu verworpen, kaart werd getekend, was één van hun Afgevaardigden dat ook.
De Voting Rights Act van 1965 verbood rassendiscriminatie bij stemmen. Vóór de burgerrechtenbeweging hadden zwarte Amerikanen op papier stemrecht, maar werd het hen vaak onmogelijk gemaakt om zich als kiezer te registreren, vooral in het zuiden van het land. In de jaren tachtig werd aan de wet toegevoegd dat staten bij het tekenen van hun kiesdistricten de stem van raciale minderheden niet mochten verwateren, ook niet als ze daarmee geen expliciet racistische intenties hadden.
De gevolgen van de nieuwe uitspraak strekken veel verder dan de ene zetel in Louisiana. Overwegend Republikeinse staten die eerder rekening hielden met de etnische samenstelling van districten hoeven dat nu niet meer te doen. South Carolina, Mississippi, Tennessee, Alabama en Louisiana kunnen hun kaarten zo hertekenen dat er geen enkele Democraat meer wordt gekozen. In Florida, Georgia en North Carolina kan ook eenvoudiger gerrymandering plaatsvinden dankzij deze uitspraak. In totaal staan er 12 van de 435 Huiszetels op het spel.
Niet in al deze staten zal het nog mogelijk zijn voor de Congresverkiezingen van november nieuwe kaarten te tekenen. In ieder geval Florida en Tennessee zullen dat wel proberen. Het parlement van Florida stemde woensdag al in met een nieuwe kaart waarop vier Democratische zetels zullen verdwijnen.
Het is niet de eerste keer dat het Hof de Voting Rights Act verzwakt. Verschillende rechters hebben in eerdere uitspraken en zittingen aangegeven dat de burgerrechtenwet verouderd zou zijn, omdat het centrale probleem, dat veel zwarte kiezers niet konden stemmen, verholpen is. „Op ras gebaseerde maatregelen zijn voor een bepaalde periode toegestaan (…) maar mogen niet onbeperkt geldig zijn en moeten een eindpunt hebben”, zei rechter Brett Kavanaugh tijdens de zitting voor deze zaak. Met deze houding schrapte het Hof al eerder een deel van de Voting Rights Act en diversiteitsbeleid in het selectieproces van universiteiten.
Voorheen hertekenden staten hun districten elke tien jaar, na een reguliere volkstelling, maar op aandringen van president Donald Trump paste Texas de kaart vorig jaar aan, waarna meerdere Republikeinse en Democratische staten volgden.
Resultaat hiervan is dat op steeds minder plekken competitieve verkiezingen tussen de twee partijen plaatsvinden. In steeds meer districten staat vooraf vast welke partij wint en doen alleen de voorverkiezingen er nog toe. Een meerderheid van de Amerikanen (70 procent) zegt tegen deze praktijk te zijn, waarmee politici hun kiezers uitzoeken in plaats van andersom. Maar ze stemmen er bij referenda toch voor als ze daarmee hun eigen politieke kamp kunnen bevorderen.