Gemeenteraadsverkiezingen Na vermoedens van stembusfraude door het ronselen van stemmen besloot de gemeenteraad in Gorinchem dat de verkiezing over moest. „Jongens. Dit is wel de laatste keer hè.”
Voorzitter Ramon Kroon draait de stembus van Stembureau 1 om.
Met zilver duct tape is een deel van de verkiezingsvlag buiten het Stadhuis van Gorinchem afgeplakt. Waar eerst ‘woensdag 18 maart’ stond, staat nu de ‘woensdag 29 april’ onder de tekst ‘Stem hier’. Dit zijn de gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem: the sequel. Wegens vermoedens van stemfraude door het ronselen van volmachten besloot de huidige gemeenteraad tot herstemming.
In het stadhuis, met op de achtergrond Stembureau 1, staat de NOS klaar voor het zesuurjournaal. „De vrees was dat de opkomst veel lager zou zijn, omdat ze in Gorcum zouden denken: ja, weer verkiezingen, daar hebben we eigenlijk niet zo’n behoefte aan, maar dat lijkt het niet geval te zijn”, zegt verslaggever Kees van Dam live in de camera.
Opmerkelijk is wel, zegt hij daarna: „Dat de burgemeester Gorcumers had gevraagd de stem toch vooral zélf uit te brengen en geen gebruik te maken van die bekritiseerde volmacht.” Maar, zo blijkt, er worden juist méér volmachten uitgebracht dan normaal. Niet gek ook, gezien deze verkiezingen moesten plaatsvinden in de meivakantie. „Gorcumers gaan liever naar de zon, dan naar het stembureau”, concludeert Van Dam.
Het houdt de stemmers bezig. Komen er een beetje mensen, is een veel gestelde vraag. Wie volmachten meebrengt excuseert zichzelf. Een enkeling is boos. „Wederom een moment dat we belazerd worden door de gemeente!”, zegt Iris van der Meer als ze haar stembiljet in ontvangst neemt. „Ik vind het niet kunnen dat de kieslijst hetzelfde is, terwijl er vermoedens zijn van fraude. Hoe eerlijk is dat?!” Aan de andere kant is er enthousiasme. Daar zijn we weer, klinkt het regelmatig goedgemutst.
Ook de leden van Stembureau 1 zijn terugkerende personages. Alle vier waren ze er de vorige keer ook. Ramon Kroon (36) is deze dag voorzitter. Plaatsvervangend voorzitter, Esmée van der Wal (25), heeft een demotie gehad. Zij was de vorige keer nog voorzitter. Niels Vink (40) krijgt grappend de functietitel: ‘Hoofd facilitaire dienst’. Hij moet in de gaten houden of de potloden nog scherp zijn en de bak met biljetten niet te vol. Sanne Brand (33) noemt zichzelf dan maar: „Stembiljetuitdeler?”
Ja, best een jong stembureau, bevestigt Vink. „We zijn het uithangbord hè”, zegt hij met een knikje richting Van Dam, die zijn tekst voor het achtuurjournaal aan het oefenen is.
„Wil iemand nog een straffe bak?”, vraagt Vink rond acht uur, nadat hij uitgebreid heeft gemopperd op de kwaliteit van de koffie. Ze zitten er al vanaf kwart voor zeven ‘s ochtends. Binnen hun zichtveld staat een barretje klaar. „Bar geopend vanaf 21.00u”, staat op een bordje. Op het bordje ernaast: „Deze avond is alcoholvrij.” Anders dan de vorige keer, weten de leden van het stembureau teleurgesteld te vertellen. „Dat was echt een feestje. Op deze dag zit natuurlijk toch een beetje een smet.”
Voor Carina Slijkoort is het wél een feestelijke dag. Ze komt binnen, kijkt over de rand van haar zonnebril en zegt: „Jongens. Dit is wel de laatste keer hè.” Grapje natuurlijk, zegt ze na het stemmen. „Jammer dat het nodig is, goed dat het gebeurt.” Ze is er met haar man Hennie en hun zoon Rodin. Ze zijn net uit eten geweest. „Voor onze 23e huwelijksdag.” Geen belangrijk jubileum, maar een die ze door deze historische herverkiezing niet snel zullen vergeten. Hennie haalt zijn schouders op. „Er gebeuren wel vaker gekke dingen in Gorinchem, je went eraan.”
De gemeente Gorinchem, ondertussen wel gewend aan de aandacht, is een geoliede mediamachine. Voor leden van de pers – een niet te onderschatten hoeveelheid – zijn twee printjes voorbereid. Eentje met het ‘Programma Verkiezingsavond herstemming’ en eentje met de ‘Voorlopige uitslag van 18 maart’. Dat is handig, weten ze, om straks de uitslag te kunnen vergelijken.
Vlak voor negenen wordt er met camera’s zenuwachtig rondgelopen op zoek naar een goede positie. „Het is écht niet heel spectaculair hoor”, zegt voorzitter Kroon tegen de NOS. „Ik doe hem alleen dicht, dat is het.” Maakt niet uit, ze willen het tóch zien. Eerst wordt de camera nog even gericht op de kratten appeltjes die op alle stembureaus waren klaargezet. „Voor een gezonde democratie”, had burgemeester Reinie Melissant gezegd.
Om kwart voor 10 houdt zij een speech. Ze begint met het benoemen van de spreuk uit het wapen van Gorinchem: Fortes creantur fortibus. Sterken brengen sterken voort. „Het is al eeuwen aan onze stad verbonden, maar nu krijgt het een nieuwe betekenis. Het betekent: van uitdagingen worden wij sterker.”
Haar stad heeft bewezen in dertig dagen nieuwe verkiezingen te kunnen organiseren én dat het inwoners die – „ondanks de meivakantie” – in grote getalen naar de stembus zijn gegaan. „Ik ben trots, we hebben een opkomst van 47 procent!” In maart kwam 51 procent van de kiesgerechtigden nog een stem uitbrengen.
Ze is nauwelijks het podium af, als Van Dam al naast haar staat. Boven, weg van de Verkiezingsavond, telt Stembureau 1 druk de stemmen. Kroon: „758 stemmen, 137 volmachten.” Het tellen van de stemmen gaat soepel, snel en vlekkeloos. Ze hebben het, anders dan anders, natuurlijk ook pás nog gedaan. „Het zit nog vers in het systeem”, zegt Vink.
Op een whiteboard naast het podium wordt ondertussen bijgehouden hoeveel stembureaus er geteld zijn. Theo Sprong, van de gemeente, vertelt vast aan de aanwezigen het spoorboekje van de komende dagen. Controle, vaststelling, duidingsdebat. „Op maandag 11 mei nemen we afscheid van de huidige raad, 13 mei wordt de nieuwe geïnstalleerd. En dan wordt de draad gewoon weer opgepakt.”
Vink en Kroon staan met een 0.0-biertje in de hand, Van de Wal neemt als eerste van het team afscheid. „Tot de volgende keer!”, zegt Kroon. „Nou, niet volgende maand hoor, hoop ik.” Uiteindelijk taaien ook de andere leden af, nog voor de uitslag er is.
Die is, wordt om iets na half 12 bekend gemaakt, niet erg veranderd. D66, de partij van Ilhan Tekir, een van de genoemde raadsleden als het gaat om het stemmen ronselen in maart, verliest één van de drie zetels die ze hadden. Die gaat naar het CDA. Democraten Gorinchem, de partij van het ándere genoemde raadslid, Ali Kocak, behoudt zeven zetels. The end.
Wanneer het strafrechtelijk onderzoek naar de stembusfraude wordt afgerond, is onduidelijk. Duidelijk is wel dat Gorinchem met deze herverkiezing geschiedenis heeft geschreven – en dat ze nu echt een nieuwe gemeenteraad krijgen.
Inwoners stemmen voor de tweede keer voor de gemeenteraadsverkiezingen in het buurtcentrum Rozenobel in Gorinchem.