Crypto was ooit bedoeld als alternatief voor banken. Nu bieden banken de digitale munt zelf aan. Via beursfondsen maken ze de markt toegankelijk voor een breed publiek, terwijl de risico’s groot blijven. ‘Klanten doen het toch. Dan bij voorkeur in een omgeving die zo veilig mogelijk is.’
is economieverslaggever van de Volkskrant.
Wie tegenwoordig in crypto wil investeren, moet stevig in zijn schoenen staan. Het aanbod is overweldigend: tienduizenden munten op tal van handelsplatforms. Naast de gevestigde bitcoin zijn er bekende zogenoemde altcoins met olijke namen als dogecoin, pepe en fartcoin.
Daar komen de munten bij van een groeiende stoet beroemdheden en politici die crypto als prestigeproject zien. De Amerikaanse president Donald Trump heeft inmiddels zijn eigen munt, net als zijn vrouw Melania, de controversiële influencer Andrew Tate en tv-persoonlijkheid Caitlyn Jenner. Het patroon is telkens hetzelfde: even schieten de koersen omhoog, om daarna net zo hard weer in te storten.
En toch, ondanks dit onoverzichtelijke crypto-oerwoud, met alle bijbehorende risico’s, is handelen erin populairder dan ooit. In Nederland zouden, volgens vermogensbeheerder BlackRock, ongeveer 1,7 miljoen mensen actief zijn in crypto, goed voor zo’n 12 procent van de bevolking en 40 procent van de beleggers. Rabobank komt uit op 26 procent van de beleggers.
Wat de precieze omvang ook is, duidelijk is dat crypto allang niet meer alleen het domein is van techneuten en nerds. Ze nestelen zich in hoog tempo in de beleggingsportefeuilles van een breed publiek.
Die groeiende belangstelling dwingt banken tot een keuze. Waar crypto lange tijd buiten het traditionele financiële systeem om bewoog, bieden banken nu zelf manieren aan om in te stappen, via beursproducten die de prijs van crypto volgen. In Nederland beet Rabobank eind vorig jaar het spits af, ING volgde in januari en ABN Amro sloot vorige week aan. Wereldwijd is dezelfde beweging zichtbaar: op het Amerikaanse Wall Street ontwikkelen Morgan Stanley en Goldman Sachs vergelijkbare producten, en ook in Azië rukt deze trend op.
Klanten kopen via deze route niet zelf crypto, zoals dat kan op bekende handelsplatforms als Bitvavo of Coinbase. In plaats daarvan bieden banken toegang tot zogeheten crypto-ETF’s, -ETN’s en -ETP’s: beursproducten van vermogensbeheerders, zoals BlackRock, die de koers volgen van bitcoin en ethereum, de twee meest verhandelde cryptomunten. Stijgt bijvoorbeeld de bitcoinprijs, dan stijgt de belegging mee, en omgekeerd.
Wat zijn ETF’s, ETN’s en ETP’s?
ETF (Exchange Traded Fund)
Beursfonds dat de prijs van crypto volgt (vaak met echte onderliggende waarde).
ETN (Exchange Traded Note)
Schuldpapier dat de prijs volgt. Je loopt extra risico als de uitgever omvalt.
ETP (Exchange Traded Product)
Verzamelnaam voor dit soort beursproducten (ETF’s en ETN’s).
In Europa bestaan inmiddels honderden van dergelijke crypto-gerelateerde beursproducten, waar de afgelopen jaren miljarden naartoe zijn gestroomd. Ze worden net als aandelen verhandeld op de beurs.
Zo krijgt crypto steeds meer de vorm van een regulier beleggingsproduct, verpakt in structuren die beleggers al kennen. Banken verdienen daarbij niet aan de koers zelf, maar aan de handel eromheen, via transactiekosten en het gebruik van hun beleggingsplatform.
Daarmee verandert niet alleen hoe er in crypto wordt belegd, maar ook de plek die het inneemt. Wat ooit werd gepresenteerd als een alternatief voor het bankwezen – een rebelse investering voor digitale cowboys die banken en overheden wantrouwden – schuift zo langzaam richting de financiële orde waartegen het zich aanvankelijk juist afzette.
Wat betekent dat voor de positie van crypto binnen die wereld? En wat motiveert banken om een uiterst risicovol product aan te bieden?
Voor ABN Amro was de stap om cryptobeleggingen aan te bieden ‘een logische’, zegt Mark te Riele, hoofd beleggingsproducten bij ABN Amro. De bank zag dat er ‘significant geld’ richting cryptoplatforms stroomde. Oftewel: er was vraag naar. Tegelijkertijd is het een strategische zet. ‘Crypto is een van de belangrijkste beleggingsinstrumenten voor jongeren. Je wilt als bank relevant blijven voor die doelgroep.’
Rabobank kwam tot een vergelijkbare conclusie. ‘Wij zagen in ons onderzoek dat crypto onder onze klanten veel breder gemeengoed was geworden dan we dachten’, zegt Mary Pieterse-Bloem, hoofd investment office bij Rabobank en hoogleraar financiële markten aan de Erasmus School of Economics. Dat stelde de bank voor een dilemma: meebewegen met iets wat risicovol is of afzijdig blijven. Rabobank koos voor het eerste. ‘Klanten doen het toch’, zegt Pieterse-Bloem. ‘Dan bij voorkeur in een omgeving waarvan wij denken dat die zo veilig mogelijk is.’
Vergelijkbaar met hoe de overheid gokken in een gereguleerd kader aanbiedt, koos de Rabobank ervoor cryptobeleggingen toe te staan, maar onder strikte voorwaarden. Alleen zelfbeleggers krijgen toegang, en pas na een toets die hun kennis van risico’s meet. Actieve promotie blijft uit. ‘We leggen het op het schap. Als klanten het willen, is het er. Maar we prijzen het niet aan.’
Volgens Pieterse-Bloem blijft crypto uiterst risicovol, met koerswisselingen die kunnen oplopen tot 50 procent. ‘In mijn ogen is het pure prijsspeculatie.’ Anders dan aandelen, die dividend uitkeren, of obligaties, die rente opleveren, ontbreekt bij crypto een onderliggende kasstroom. De waarde wordt volledig bepaald door vraag en sentiment. ‘Bij crypto ontbreekt de structurele beloning voor het genomen risico.’
Die kritische blik wordt breder gedeeld in de sector. ABN Amro kwalificeert crypto-ETP’s als ‘complexe instrumenten’, alleen toegankelijk voor beleggers die via een kennistoets aantonen dat zij de risico’s begrijpen.
Ook ING bewaart afstand. ‘We zien crypto niet als onderdeel van de traditionele beleggingsmarkt en nemen haar niet op in portefeuilles die we zelf beheren’, zegt een woordvoerder. De bank spreekt van een ‘gecontroleerde route’ naar een risicovolle en speculatieve markt.
Tegelijkertijd zien banken de sector snel veranderen en in hun ogen ‘volwassener’ worden. Volgens Te Riele van ABN Amro heeft juist de groei van dit soort beursproducten de cryptomarkt verbreed en toegankelijker gemaakt. ‘De opkomst van ETP’s heeft veel meer partijen toegang gegeven tot crypto. Dat zorgt voor een sector die verder wordt geïnstitutionaliseerd.’ Op de langere termijn kan dat er ook toe leiden dat de volatiliteit afneemt, denkt hij. Immers: hoe meer beleggers deelnemen en hoe groter de markt wordt, hoe kleiner de invloed van individuele schokken.
Grote vermogensbeheerders spelen daarin een sleutelrol: zij ontwikkelen de beursproducten die via banken bij beleggers terechtkomen. BlackRock, ’s werelds grootste vermogensbeheerder, beheert inmiddels bijna 60 miljard euro aan cryptogerelateerde producten. Volgens onderzoek van BlackRock groeit het aantal ETF-beleggers in Europa sinds 2022 met gemiddeld 19 procent per jaar aanzienlijk sneller dan dat in crypto zelf (8 procent), obligaties (5 procent) en aandelen (4 procent).
Volgens Huseyin Mavru, hoofd digitaal vermogensbeheer bij BlackRock Nederland, kan bitcoin voor beleggers dienen als een extra bouwsteen in hun portefeuille. ‘Bitcoin kan helpen om beleggingen verder te spreiden, omdat de prijs niet per se meebeweegt met aandelen of obligaties.’ Ook hij wijst op de risico’s: bitcoin past volgens hem hooguit een bescheiden rol, met een weging van circa 1 tot 2 procent binnen een gespreide portefeuille. ‘Door de sterke prijsschommelingen blijft het een belegging met onzekerheden.’
Ook onder de oppervlakte raken de cryptosector en de traditionele financiële wereld steeds meer met elkaar verweven. Volgens Te Riele is vooral de blockchaintechnologie, de basis van crypto, daarbij bepalend. Die wordt inmiddels op veel meer plekken toegepast, van stablecoins tot de afwikkeling van effecten, zoals aandelen en obligaties. ‘Het wordt een instrument waarin de oude en de nieuwe wereld bij elkaar worden gebracht’, zegt hij. ‘Ik denk dat dat een heel gezonde ontwikkeling is.’
Die beweging is ook zichtbaar in regelgeving. In Europa is met de MiCA-wetgeving, die sinds 2024 gefaseerd van kracht is gegaan en in 2025 volledig werd ingevoerd, vastgelegd aan welke regels cryptobedrijven moeten voldoen. Platforms en uitgevers van cryptomunten moeten sindsdien vergunningen aanvragen, klanten beter informeren over risico’s en strengere eisen naleven voor het aanhouden en scheiden van klanttegoeden.
In de Verenigde Staten blijkt hoe gevoelig die ontwikkeling ligt. Onder president Donald Trump kreeg crypto voor het eerst voluit politieke steun, met minder strenge handhaving en plannen voor nieuwe wetgeving. Tegelijkertijd leidt juist die poging tot ordening tot scherpe tegenstellingen. Begin dit jaar strandde een belangrijk wetsvoorstel, de zogeheten Clarity Act, na een felle machtsstrijd tussen de betrokken partijen. Waar cryptobedrijven aandrongen op soepele regels om innovatie de ruimte te geven, drongen banken en toezichthouders juist aan op strenger toezicht en duidelijkere kaders.
Die spanning laat volgens hoogleraar Pieterse-Bloem zien dat crypto nog altijd tussen twee werelden in hangt. Van echte institutionalisering is volgens haar pas sprake als crypto een rol krijgt in het dagelijks economisch verkeer. ‘Als je er bij de buurtsuper mee kan betalen.’
Voorlopig is het zover nog niet, al is de opmars onmiskenbaar, ziet ook Pieterse-Bloem. Verliest crypto daarmee zijn glans als rebelse investering? ‘Misschien wel’, zegt ze. ‘Maar vanuit de hoek van crypto-investeerders hoor je ook het tegenovergestelde: zie je wel, wij zaten er vroeg in en hebben het altijd al geweten. Ze voelen zich gerechtvaardigd.’
Wie in de ‘alternatieve sfeer’ van crypto wil blijven, kan volgens Pieterse-Bloem nog altijd in tienduizenden andere munten stappen waar geen beursproducten voor zijn. ‘Ik raad het alleen niet aan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant