nieuwsbriefNRC Voorkennis
NRC Voorkennis De Iran-oorlog kan veel meer economische ellende veroorzaken dan ‘slechts’ een energiecrisis. De eerste heldere signalen welke producten en toeleveringsketens worden getroffen dringen door. Van paracetamol tot luxe tassen, van condooms tot melkzuur. En wat nog meer?
Er zijn van die producten waar je niet direct aan denkt als het gaat om economische gevolgen van de Iran-oorlog. Een greep uit de voorbeelden die vorige week opdoken:
Discussies over hoge prijzen concentreren zich al snel op benzine, diesel, kerosine of gas en hoe consumenten en bedrijven omgaan met hoge prijzen aan de pomp, hoge energierekeningen of stijgende vrachtkosten. Of daarvoor gecompenseerd moeten worden met lagere accijnzen of andere tegemoetkomingen door overheden, nu de Straat van Hormuz geblokkeerd blijft en de energiecrisis nog wel even kan voortduren.
Dit is een ingekorte versie van de NRC Voorkennis-nieuwsbrief. Twee keer per week schrijft de economieredactie van NRC daarin over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Voorkennis
Maar dat is een te beperkte blik. Er zijn volop waarschuwingen geweest dat ook andere bedrijven met hogere kosten in hun toeleveringsketen geconfronteerd zullen worden. Al snel na de sluiting van de Straat van Hormuz werd al duidelijk dat essentiële gassen voor het maken van kunstmest uit het Midden-Oosten komen. Of dat er grote aluminiumsmelterijen in de Golfstaten staan, waarvan het aluminium ook niet meer in de fabrieken in de rest van de wereld komt. De oorlog ontregelt toeleveringsketens, is dan al snel de formulering die steeds terugkomt. Maar hoe dan en waar dan? is vervolgens de vraag bij ons op de redactie.
Bij de bekendmaking van kwartaalcijfers en de aandeelhoudersvergaderingen van beursgenoteerde bedrijven in deze weken, komen de eerste signalen los. En ook daarbuiten proberen we voorbeelden over die impact te verzamelen. Met het bovenstaande rijtje als deel van het resultaat. Maar die vergen nog wel enige toetsing, zo bleek.
Daarom beginnen we met paracetamol en andere generieke geneesmiddelen. In het Verenigd Koninkrijk zijn de prijzen daarvan sinds het begin van de Iran-oorlog met 20 tot 30 procent gestegen, schreef onder andere The Guardian vorige week, en zijn de toch al aanwezige tekorten nog verder toegenomen. Onder andere de branchevereniging van apothekers werd geciteerd.
De kosten van de chemische bestanddelen in de medicijnen zijn gestegen, waarvoor uiteindelijk olie de basis is. Daarnaast zijn ook voor geneesmiddelen de transportkosten hoger, omdat de tarieven voor vrachtvluchten met de hogere kerosineprijs al gestegen zouden zijn.
‘Is dat effect bij medicijnen ook al in Nederland zichtbaar?’, was vanzelfsprekend onze vraag. Dus een belletje naar de Nederlandse branchevereniging voor apothekers KNMP. Die was zelf ook al even op onderzoek uitgegaan, maar de Nederlandse apothekers zijn nog niet geconfronteerd met hogere inkoopprijzen en hoeven consumenten dus ook niet méér te vragen voor de pilletjes.
Nog zo’n product waar je niet direct aan denkt, zijn condooms. De grootste condoomproducent ter wereld kondigde aan zijn prijzen te verhogen met mogelijk 30 procent. Die producent is het Maleisische bedrijf Karex, dat condooms maakt voor wereldmerken als Durex en Trojan.
De directeur van het bedrijf zei in The New York Times dat de prijzen voor sommige grondstoffen met meer dan 100 procent zijn gestegen. Onder de materialen die Karex nodig heeft, zit synthetisch rubber en silicone-olie voor de condooms en aluminiumfolie en ander verpakkingsmateriaal. Hij waarschuwde dat door tekorten ook productiestops zouden kunnen optreden, waardoor er tekorten aan het voorbehoedsmiddel zouden kunnen ontstaan.
In Nederland gaf het biochemische bedrijf Corbion vorige week bij zijn kwartaalcijfers aan dat het ook met stijgende kosten te maken heeft door de sluiting van de Straat van Hormuz. Corbion (voortgekomen uit het vroegere CSM) maakt melkzuur uit suiker en zet dat onder andere om in conserveringsmiddelen voor allerlei voedingsmiddelen en medicijnen.
Bij een van hun fabrieken in Thailand gebruikt Corbion zwavel, en dat haalt het uit de Golf waar het een bijproduct is van de olie- en gasproductie. Sinds het begin van de Iran-oorlog is de prijs van zwavel verdubbeld, vertelde het bedrijf. Daarbij ziet Corbion de vrachtkosten oplopen. De extra kosten zouden kunnen oplopen tot 10 miljoen euro.
En dan is er nog het effect op de consument. De luidste waarschuwers voor de effecten van de oorlog waren de afgelopen weken de topmannen van de grote luxemerken. De sterkste bewoordingen kwamen van Bernard Arnault, topman van LVMH. Hij zei op de aandeelhoudersvergadering dat de huidige crisis door de oorlog „tot een wereldwijde catastrofe zou kunnen leiden met uiterst serieuze en negatieve economische gevolgen”.
Bij de kwartaalcijfers had LVMH al aangegeven dat door de Iran-oorlog de verkopen van mode en tassen met 2 procent was gedaald. In het Midden-Oosten waren de verkopen in de shopping malls, normaal goed voor 5 procent van de omzet, met 70 procent gedaald. Ook elders in de wereld voelen de modemerken de gevolgen van een dalend consumentenvertrouwen. Concurrenten als Hermès en Kering (o.a. Gucci) rapporteerden eveneens terugvallende verkopen.
Voor krachtige waarschuwingen is het altijd oppassen. In ruim vijf jaar tijd zijn ze vele malen voorbij gekomen door de coronapandemie, de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, de heffingen van Trump en nu de Iran-oorlog. Steeds toonden bedrijven weer een enorme veerkracht. Ze zijn inmiddels gewend om met allerlei scenario’s te werken. De effecten zijn daardoor ook nogal eens meegevallen. Of het herstel was groter dan verwacht. Ook daar zullen we op gespitst zijn.
Heeft u voorbeelden waar de oorlog impact heeft op toeleveringsketens en prijzen van producten die je op het eerste gezicht niet zou verwachten, laat mij weten via daan.vanlent@nrc.nl
Source: NRC