Iran heeft de Verenigde Staten een nieuw voorstel gedaan: het wil de ‘nucleaire kwesties’ uit de vredesonderhandelingen tillen en zo een snel akkoord bereiken over de rest. De VS hebben zich teruggetrokken uit de onderhandelingen en onthouden zich van commentaar.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Niet-onderhandelen is daarmee dit weekeinde een onderhandelingstactiek geworden van president Donald Trump. Nadat vicepresident JD Vance eerder in de week al zijn trip naar Islamabad had geschrapt, cancelde Trump ook de reis van zaterdag van de Amerikaanse toponderhandelaars Jared Kushner en Steve Witkoff. Die hoefden geen achttien uur naar de Pakistaanse hoofdstad te vliegen voor alweer een vruchteloos gesprek, vond Trump.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, liet zich daardoor niet ontmoedigen. Hij onderhandelde het hele weekeinde zonder de Amerikanen. Zaterdag vloog hij naar Pakistan, zondag naar Oman en daarna opnieuw naar de Pakistaanse hoofdstad, en maandagochtend vloog hij naar St.-Petersburg voor een onderonsje met de Russische president Vladimir Poetin.
In Islamabad sprak Araghchi met bemiddelaars uit Pakistan, Egypte, Turkije en Qatar. Volgens nieuwssite Axios bespraken zij bij die gelegenheid dat de Iraanse leiding het niet over alles eens is. Het losmaken van de nucleaire component uit de onderhandelingen zou het vredesoverleg vaart geven: de Straat van Hormuz kon weer open als Amerika zijn blokkade van Iraanse havens én de sancties tegen Iran zou opheffen. Dan zou ook een langdurig staakt-het-vuren kunnen worden afgesproken. In een later stadium zou dan de nucleaire kwestie kunnen worden besproken, die veel ingewikkelder is.
Volgens Axios is de regering-Trump huiverig om de blokkade van Iraanse havens en de economische sancties op te geven. Deze maatregelen vormen nu nog het enige machtsmiddel waarmee de VS Iran onder druk kunnen zetten. Als ze dit weggeven, hebben de Amerikanen niets meer over om hun eis af te dwingen dat Iran al zijn verrijkte uranium verwijdert. Die eis is volgens Trump de belangrijkste die nog overeindstaat.
Zondag zei de Amerikaanse president: ‘Ze weten wat er in de overeenkomst moet staan, dat is heel eenvoudig: ze kunnen geen kernwapens hebben, anders heeft een ontmoeting geen zin.’ Tegen Fox News zei hij: ‘Als ze willen praten, kunnen ze naar ons toe komen, of ons bellen.’
Volgens Araghchi heeft precies deze Amerikaanse onbuigzaamheid geleid tot het mislukken van de onderhandelingen. Eerder beklaagde Iran zich al over Trumps wispelturigheid, waardoor afspraken met de VS niet te vertrouwen zijn. Iran wil nu eerst zien ‘of de VS echt serieus zijn over diplomatie’, aldus Araghchi.
In de Omaanse hoofdstad Muscat besprak de Iraanse buitenlandminister ook de mogelijkheid dat zijn land samen met Oman tol zou kunnen gaan heffen bij de Straat van Hormuz, waar alle scheepvaartverkeer met de Perzische Golf doorheen moet. Beide landen zijn het eens dat openstelling van de straat hoognodig is, en ook in het belang van de duizenden zeelui die door de blokkade al maanden vastzitten.
Volgens Araghchi zijn Oman en Iran het over veel dingen eens. Afgesproken is dat de twee landen hun onderlinge gesprekken over de straat zullen voortzetten. De Omaanse minister van Buitenlandse Zaken, Badr Albusaidi, zei dat hij en zijn Iraanse ambtgenoot zondag ‘een goede discussie’ hebben gehad.
Er wordt dus onderhandeld, maar niet rechtstreeks. Het Iraanse voorstel om de onderhandelingen in tweeën te splitsen is via Pakistan doorgegeven aan de Verenigde Staten. Het semi-officiële Iraanse persbureau Fars meldt dat Teheran ‘op schrift gestelde berichten’ heeft doorgesluisd naar Washington. Daarin zouden de ‘rode lijnen’ zijn vastgelegd voor de politiek gevoelige onderwerpen als de nucleaire discussie en de Straat van Hormuz. De status van de briefjes bleef echter onduidelijk, omdat Fars meldde dat deze ‘formeel geen deel uitmaken van de onderhandelingen’.
Onduidelijk was maandag ook wat Araghchi in St.-Petersburg met Poetin besprak. Rusland en Iran hebben nauwe betrekkingen. Poetin prees maandag het ‘dappere en heldhaftige’ verzet van Iran. Hij heeft Iran Russische hulp toegezegd bij het oplossen van het conflict. Waaruit die hulp bestaat, is niet bekendgemaakt.
Rusland helpt Iran al met militaire inlichtingen en het zou ook willen bemiddelen. Het heeft eerder ook al aangeboden het Iraanse verrijkte uranium op te slaan, maar daarop hebben de VS nog niet gereageerd.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant