Emirhan X Stadsdichter van Venlo en rapper Emirhan X (2000) las Ik ga leven van Lale Gül enkele jaren geleden en dat leverde goede gesprekken op met zijn omgeving over religiekritiek. Nu plaatst hij meer vraagtekens bij de eenzijdigheid van het boek.
,,Damn, deze vrouw heeft lef. Dat dacht ik toen ik de eerste keer dat ik Ik ga leven van Lale Gül las. Hoewel er veel kritiek op kwam, vond ik juist dat het boek alle aandacht verdiende. Ik kreeg het boek vlak na verschijning van mijn oma; zij dacht dat het wel iets voor mij zou zijn. En daar had ze gelijk in.
Lale Gül schrijft over haar strenge islamitische opvoeding en hoe ze zich langzaamaan losmaakt van haar familie. Ze kiest voor zichzelf, maar betaalt daarvoor een hoge prijs door alles wat ze kende achter zich te laten. Een jonge schrijver zoals zij sprak mij aan. Ze is maar een paar jaar ouder dan ik.
Haar verhaal staat niet op zichzelf; voor sommige vrouwen binnen de islamitische gemeenschap is dit de realiteit. In mijn omgeving zie ik ook terug dat er beperkingen zijn voor vrouwen binnen de islam: Turkse oma’s die niet hebben leren lezen en schrijven, een moeder die niet verder kwam dan de basisschool. Zulke levensverhalen verdienen het om besproken te worden en ook op een kritische manier. Maar het is jammer dat die kritiek in dit boek door lezers werd gebruikt om moslims allemaal over één kam te scheren.
Toen ik het boek las studeerde ik net in Amsterdam, ik was veel bezig met muziek maken. Ik leefde als een vrije vogel, maar ik weet dat ik tot op zekere hoogte profiteerde van privileges die vaak aan mannelijkheid worden gekoppeld. Het lezen van dit boek heeft me mooie gesprekken daarover opgeleverd met mijn moeder en zus.
De eerste keer dat ik dit boek las was ik dus onder de indruk. Maar mijn beeld van de schrijver is – zo’n vier jaar later – wel veranderd. Ik vind het lastig om de schrijver los te zien van het boek, zeker omdat Gül zich tegenwoordig uitspreekt over allerlei zaken op een manier waar ik het niet mee eens ben. Soms heb ik het gevoel dat ze politici als Mark Rutte te veel napraat, bijvoorbeeld als het gaat over militarisering en de noodzaak om veel meer geld te steken in defensie. In Ik ga leven schrijft ze over eenzijdige berichtgeving in de Turkse media, terwijl ze nu zelf standpunten lijkt over te nemen van politici die zich net zo goed schuldig maken aan zulke eenzijdigheid.
Maar goed, het gaat om het boek zelf. Ik moet toegeven dat ik het toch nog steeds goed vind. Haar stijl spreekt me aan, ze schrijft meedogenloos. Ze noemt haar moeder bijvoorbeeld Karbonkel. Veel mensen vonden dat een nare vergelijking, maar die moeder is ook gewoon heel naar.
Ik ben zelf tegenwoordig meer met schrijven bezig, dus ik let nu ook meer op de stijl. Haar opbouw valt me op: ze vertrekt vanuit persoonlijke ervaringen en kan dan mooi overgaan naar meer filosofische gedachten, waarin ze religie bekritiseert. Ik ben het vaak oneens met de ideeën die ze naar voren brengt, maar alles in dit boek is wel heel raak onder woorden gebracht.
Nu vind ik het vooral jammer dat Gül minder ruimte heeft gemaakt voor positievere verhalen uit de islamitische gemeenschap. Daardoor is het mogelijk voor lezers om door dit boek te gaan generaliseren over dé islam. Ze had ook, naast haar eigen verhaal, andere perspectieven kunnen laten zien. Ik mis een breder verhaal.”