Smadar Ben-Natan | Israëlisch jurist De Israëlische jurist Smadar Ben-Natan werkte in 2013 al aan een rapport over de mishandeling van Palestijnse kinderen in Israëlische gevangenissen. „De retoriek van Israëlische politici is zó dehumaniserend, en met betrekking tot Gaza genocidaal. Zelfs baby’s worden als bedreiging gezien.”
In Hebron, op de Westelijke Jordaanoever, voeren in 2021 Israëlische soldaten een 10-jarige Palestijnse jongen af naar een detentiecentrum.
De mishandeling van Palestijnse kinderen die in aanraking komen met het militaire detentiesysteem in Israël lijkt „wijdverbreid, systematisch en geïnstitutionaliseerd” te zijn.
Save the Children, 2026? Nee: Unicef, 2013. De Israëlische jurist Smadar Ben-Natan werkte dertien jaar geleden al mee aan een rapport van de VN-kinderrechtenorganisatie dat in grote lijnen dezelfde vaststellingen deed als Save the Children nu.
Naar aanleiding van het NRC-artikel van 9 april over de marteling, het seksueel misbruik en de uithongering van Palestijnse kinderen in Israëlische gevangenissen stelde D66 Kamervragen aan minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66). Kamerleden Hanneke van der Werf en Mpanzu Bamenga dringen hierin onder meer aan op toegang van het Rode Kruis en advocaten tot de minderjarige gevangenen.
Een door de Partij voor de Dieren ingediende motie over onbelemmerde toegang van het Rode Kruis tot Israëlische detentiecentra werd aangenomen. Niet alle Kamerleden waren van de misstanden overtuigd: zo stelde eenpitter Mona Keijzer, die ook tegen de PvdD-motie stemde, op X dat D66 antisemitisme in Nederland „een extra zetje” geeft door een „rammelend onderzoek” te gebruiken.
De feiten over kindermishandeling kunnen „op geen enkele manier betwist worden”, zegt Ben-Natan per videoverbinding vanaf de Amerikaanse westkust, waar ze aan de Universiteit van Oregon werkt. „Tal van internationale en Israëlische mensenrechtenorganisaties hebben het vastgesteld. En tegenwoordig blijkt het ook uit de verwondingen en het gewichtsverlies die vrijgelaten kinderen, net als volwassenen, tonen.”
Ben-Natan, tevens bestuurslid van de Israëlische mensenrechtenorganisaties B’Tselem en Parents Against Child Detention, stelt vast dat Israël er alles aan doet om de verantwoordelijkheid te ontlopen. Ze geeft het voorbeeld van een – volwassen – gevangene die aangevallen werd door bewakers en daarbij verwondingen aan zijn anus opliep, vermoedelijk door penetratie met een scherp voorwerp. „In dit overduidelijke geval van misbruik werd er weliswaar een onderzoek ingesteld en werden de aanvallers aangeklaagd, maar vervolgens werd de zaak gesloten.”
Tegelijkertijd, stelt ze vast, worden de beulen in de Israëlische samenleving als helden onthaald. „Ze verschijnen gemaskerd in nieuwsuitzendingen, waar ze trots vertellen wat ze met gevangenen doen. De boodschap is dat een echte patriot gevangenen mishandelt.” Dat paradoxale patroon van toedekken en toejuichen ziet Ben-Natan ook terugkomen in de media-aandacht in Israël voor kritische rapporten van mensenrechtenorganisaties: die is nihil.
Het verbaasde Ben-Natan niet zozeer dat de kindermishandeling in gevangenissen sinds 7 oktober 2023 – de dag waarop de Palestijnse militante organisatie Hamas een grootschalige aanslag in Israël pleegde – sterk toenam. „Want dat patroon was eerder al bij volwassen gevangenen gebleken, en het gevangenisregime maakt geen onderscheid tussen kinderen en volwassenen.”
Israël, zegt de jurist, ziet kinderen als een „gewelddadig, politiek en demografisch” gevaar. „De retoriek van Israëlische politici is zó dehumaniserend, en met betrekking tot Gaza genocidaal. Zelfs baby’s worden als bedreiging gezien. Israël beperkte tijdens de hongersnood in Gaza de invoer van babyvoeding.”
Dat beleid hangt samen met de gedachte dat Palestijnse kinderen een demografische bedreiging zouden vormen, aldus Ben-Natan. „Nu zijn ze nog jong, maar ze groeien op. Vanwege mogelijke toekomstige dreiging worden ze nu al als doelwit gezien. Ze worden midden in de nacht gearresteerd, wat een hevige schok veroorzaakt. Ze worden in slechte omstandigheden vastgehouden. Er wordt tegen hen geschreeuwd. Vergeet niet dat kinderen kwetsbaarder zijn dan volwassenen.”
Het wetenschappelijk onderzoek achter het VN-Kinderrechtenverdrag stelt vast dat de mentale en cognitieve ontwikkeling van jongeren pas op hun 24e voltooid is. Ben-Natan: „Kinderen nemen risico’s, doen soms domme dingen. Precies om die reden moeten ze niet als volwassenen berecht worden. Het verdrag stelt heel duidelijk dat de opsluiting van kinderen alleen een laatste redmiddel kan zijn.”
Palestijnen hebben het recht om zich tegen de bezetting te verzetten. Veel vergrijpen waarvoor kinderen opgepakt worden, vallen te billijken onder het internationaal recht. Desondanks, zegt Ben-Natan, zijn er situaties waarin Palestijnse kinderen terecht opgepakt worden, bijvoorbeeld als ze burgers in gevaar hebben gebracht. „Maar niet in deze aantallen, niet voor deze duur, en niet zonder aanklacht.”
Sinds 2009 hoort Ben-Natan al beloftes van het Israëlische leger en het ministerie van Buitenlandse Zaken dat de situatie van Palestijnse kinderen in Israëlische gevangenissen verbeterd zou worden. „In het verkopen van de verbeteringen is een hoop moeite in gestoken, niet in de verbeteringen zelf. Ze zijn zogenaamd met hun lot begaan. Het zijn allemaal praatjes. Cosmetische veranderingen.”
Na het Unicef-rapport van 2013 beloofden de Israëlische autoriteiten onder meer de nachtelijke arrestaties te verminderen en kinderen in hun eigen taal te verhoren. Maar twee jaar later concludeerde Unicef dat de mishandeling van kinderen amper afgenomen was. Sinds 7 oktober 2023 is de taal ten aanzien van Palestijnen sterk veranderd: een minister als de ultra-rechtse Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) wil de situatie van gevangenen juist verslechteren, als afschrikmiddel.
Israël brengt Palestijnse gevangenen, en dus ook kinderen, tegenwoordig naar gevangenissen binnen Israël. Wie als ‘onwettige strijder’ aangemerkt wordt, belandt sinds 7 oktober in een Guantánamo-achtige situatie waarin alle rechten opgeschort zijn en waarin de gevangenen onderworpen worden aan uithongering, geweld en overvolle cellen. Toegang tot een advocaat kan tot een half jaar uitgesteld worden. Twee jaar geleden constateerden drie Israëlische mensenrechtenorganisaties al dat deze Palestijnse gevangenen in feite permanent in een isoleercel zetten, zonder enig contact met de buitenwereld.
Joods-Israëlische daders en verdachten zitten in hetzelfde gevangenissysteem, maar in andere gebouwen of afdelingen. Voor hen geldt dit allemaal niet. Iemands etniciteit bepaalt welk gevangenisregime hij of zij krijgt, zegt Ben-Natan. „Voor Palestijnen is er een parallelle, alternatieve rechtsstaat. Dat zou je apartheid kunnen noemen.”
Jurist Smadar Ben-Natan
1996–2016 Advocaat in Israël
2016–nu Bestuurslid van de mensenrechtenorganisaties B’Tselem en Parents Against Child Detention
2020 Gepromoveerd aan de Universiteit van Tel Aviv op Israëlische militaire rechtbanken
2020-2024 Onderzoeker aan de Universiteit van Washington, in Seattle
2024–nu Universitair docent aan de Universiteit van Oregon, in Eugene