is journalist en documentairemaker.
Populisten zijn slechte generaals. Dat zie je aan het gestuntel van Trump in Iran en aan zijn onhandige pogingen om uit het wespennest te komen waar hij met beide voeten in is getrapt.
Het werd dit weekend ook pijnlijk duidelijk in Mali. Daar opende een ongebruikelijke alliantie van dependances van Al Qaeda, Islamitische Staat en Toeareg-rebellen een gecoördineerde actie tegen de grote steden van het land, inclusief de hoofdstad Bamako. Daar is sinds 2021 een militaire junta aan de macht. De generaals wezen de Franse troepen de deur op een golf van antikoloniaal sentiment. Troepen die in 2013 de opmars van jihadisten in het verre noorden nog wisten te stoppen. De afstand tot de hoofdstad was toen nog meer dan 1.500 kilometer. De generaals beloofden als ware populisten bevrijding van het koloniale juk, maar bleken zelf geen partij tegen gewapende mannen op brommers.
Nog nooit kwamen jihadisten in Afrika zo dicht bij het centrum van de macht. Nog nooit was het gevaar dat grote delen van West-Afrika in handen van terreurorganisaties vallen zo groot als nu.
Dit nieuws zou brekend moeten zijn in Den Haag. Nederland leverde een grote bijdrage aan de VN-missie in Mali, waarbij Nederlandse doden vielen. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders werd in 2013 benoemd tot hoofd van de VN-macht in Mali, MINUSMA (kort voor ‘Multidimensional Integrated Stabilization Mission in Mali’). Mali was altijd Nederlands ‘donatie-darling’.
De stad waar de Nederlandse soldaten gelegerd waren, Gao, werd zaterdag ook aangevallen door een samenwerking tussen het Al Qaeda-filiaal JNIM (Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin) en Toeareg-rebellen, die dromen over een eigen staat in West-Afrika. Azawad heet die grensoverschrijdende heilstaat van de Toeareg-nomaden.
Het is niet voor het eerst dat deze bewegingen samen optrekken. Ze vielen in 2012 ook al Gao, Kidal en de historische stad Timboektoe aan. Maar toen wisten Franse soldaten ze te stoppen door snel optreden van president François Hollande. Nu leunt de militaire junta op Russische huurlingen: Afrikakorps, de opvolger van Wagner. Die bleken al eerder veel zwakker dan de Franse militairen.
In buurland Niger vielen jihadisten eind januari het internationale vliegveld bij de hoofdstad Niamey aan. Dat zorgde voor grote paniek omdat op een basis bij dat vliegveld 1.000 ton uraniumconcentraat ligt opgeslagen. Deze zogeheten ‘yellowcake’ was kort daarvoor met vrachtwagens van de uraniummijn in het noorden naar de hoofdstad gereden. Eindbestemming: Moskou.
De president van Niger kwam, net als zijn collega in Mali, met een staatsgreep aan de macht en gaf op nationale televisie toe dat de jihadisten ‘gevaarlijk dichtbij’ het uranium waren gekomen.
De yellowcake werd geclaimd door het Franse bedrijf dat voor de staatsgreep de uraniummijn in noord-Niger exploiteerde voor Franse kerncentrales. Die koloniale constructie was een van de drijfveren achter het verdrijven van de Fransen. Na de aanval op het vliegveld ging de president toch akkoord met de levering van het uraniumconcentraat aan het Franse bedrijf. Die oude route bleek veiliger dan de weg naar Rusland.
Al deze ontwikkelingen, in een deel van de wereld waar weinig op wordt gelet, maken veel duidelijk. Russische militairen zijn in elk geval buiten hun grenzen niet zo goed georganiseerd als vaak wordt gevreesd. De populistische regimes in Mali, Niger en Burkina Faso kunnen de eigen bevolking niet beschermen. Dat konden ze al niet op het platteland. Dit weekend bleek dat ze dat ook niet in de grote steden kunnen.
Maar de belangrijkste les van dit weekend is dat de desinteresse voor dit deel van de wereld gevaarlijk is. Na Mali, Niger en Burkina Faso, moeten de kuststaten van West-Afrika nu gaan vrezen voor hun veiligheid. Nigeria is al voor grote delen onbestuurbaar. Maar ook stabiele landen als Ghana, Ivoorkust en Togo hebben al problemen binnen hun grenzen met gewapende jihadisten.
De steun van landen als Nederland voor missies in de Sahel werd altijd gerechtvaardigd met de angst voor grensoverschrijdend jihadisme en terrorisme en migratie. Nederlandse politici als Stef Blok, Sigrid Kaag en Mark Rutte liepen tot voor kort de deur plat voor migratiedeals in deze landen, en beloofden miljoenensteun.
Dus waarom is het nu dan zo stil?
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant