In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan iedere zondag over wat hem opvalt. Deze week: een snelcursus klimaatverandering weet de meningen over het probleem nauwelijks te veranderen. Een deprimerende conclusie voor 's lands klimaatjournalisten.
Als journalist is het prettig om te denken dat mensen iets hebben aan de informatie die je verzamelt en publiceert. Ik zie het niet als mijn taak om NU.nl-lezers allemaal een chronische klimaatdepressie aan te praten, maar ik hoop met mijn artikelen wel duidelijk te maken dat klimaatverandering een serieus probleem is.
In de journalistiek gaat het veel over impact. We hopen allemaal dat onze stukken feiten boven tafel krijgen die iets teweegbrengen: dat ze problemen op de agenda zetten, leiden tot Kamervragen, en uiteindelijk misschien zelfs wel zorgen voor betere wetten en regels. En dat allemaal omdat wij, dappere journalisten, eens even een paar vinnige stukjes hebben getikt.
Hetzelfde geldt vermoedelijk voor veel wetenschappers die zich inzetten om het klimaatprobleem in kaart te brengen. De imposante rapporten van het VN-klimaatpanel IPCC zijn er niet alleen ter informatie, maar ook om regeringen te ondersteunen bij het maken van beter klimaatbeleid.
Maar natuurlijk staat het iedereen ook vrij om de journalistiek of de wetenschap te negeren. En laten we eerlijk zijn: dat gebeurt veel vaker, dat weten we zelf ook wel.
Toch vond ik het wel even schrikken toen ik deze week de wetenschappelijke evaluatie van het Burgerberaad Klimaat doornam. Voor wie het was vergeten: in dat burgerberaad kwamen 175 willekeurig geselecteerde Nederlanders samen om te praten over hoe we duurzamer kunnen reizen, duurzamer kunnen eten en duurzamer spullen kunnen gebruiken.
Eind vorig jaar presenteerde het beraad zijn eindadvies, met dertien aanbevelingen aan het kabinet. Het waren stevige voorstellen, zoals een CO2-belasting op de landbouw, ondanks het feit dat de groep burgeradviseurs bestond uit zowel milieuactivisten als klimaatontkenners (en vooral heel veel daartussenin).
Het toont aan dat klimaatbeleid best populair kan zijn als mensen naar elkaar luisteren, schreef ik achteraf in deze rubriek. Een optimistische boodschap waar ik nog steeds in geloof. Maar uit de evaluatie van het burgerberaad komt ook een conclusie die ik een stuk deprimerender vind. Namelijk dat het proces nauwelijks iets heeft veranderd aan hoe deelnemers de ernst van de klimaatcrisis inschatten.
Tijdens de bijeenkomsten van het burgerberaad kwamen tal van klimaatexperts op bezoek. De deelnemers konden hun vragen stellen en ook hun eigen deskundigen uitnodigen, uit de wetenschap, de overheid of de praktijk. De informatie die zij presenteerden werd nog eens gefactcheckt door een panel wetenschappers.
En het resultaat van al die feitelijke informatie: bijna nul, volgens de drie onderzoekers die de werking van het burgerberaad onderzochten. In grote lijnen bleek: wie al bezorgd was over het klimaat, bleef dat. Wie sceptisch was over het bestaan van klimaatverandering, bleef dat ook.
Dat voelt voor mij als journalist wel een beetje als een koude douche. Natuurlijk snap ik dat feitelijke informatievoorziening niet alle onzin de wereld uit helpt, maar dat mensen zo vast blijven zitten in hun loopgraven is toch teleurstellend.
Gelukkig heeft deze ijskoude constatering een hartverwarmend randje. Deelnemers bleken tijdens het burgerberaad namelijk wel veel meer begrip voor elkaars meningen te ontwikkelen. De zogeheten 'affectieve polarisatie' nam flink af.
Het zorgde ervoor dat het burgerberaad uiteindelijk toch tot gedeelde aanbevelingen kon komen, bijvoorbeeld doordat mensen het er wel over eens konden worden dat duurzame landbouw steun verdient, en dat je spullen beter kan repareren dan weggooien.
De aanbevelingen van het burgerberaad werden uiteindelijk gesteund door 94 procent van alle deelnemers. "Een uitzonderlijk hoog percentage", vinden ook de wetenschappers die het burgerberaad onderzochten.
Dat biedt toch nog hoop: zelfs als we het niet eens kunnen worden over de feiten, kunnen we toch dichter bij elkaar komen en oplossingen bedenken voor de problemen van onze wereld. Nu moet nog blijken of de politiek daar ook naar gaat luisteren. Uiterlijk eind mei moet het kabinet reageren op de aanbevelingen.
In de Japanse animatiefilm Promare (2019) hebben sommige mensen de mogelijkheid ontwikkeld om vuur te beheersen. Zijn deze 'Burnish' terroristen of onschuldige slachtoffers van een genetische mutatie? En wat te doen aan de klimaatopwarming - pardon, magmavloedgolf - die ze dreigen te veroorzaken?
De film is een allegaartje aan maatschappijkritiek, maar vooral ook een duizelingwekkend animatiespektakel. De chaotische, futuristische beelden volgen elkaar zo snel op dat het voor mij soms zelfs wat té overweldigend werd. Online te huur en te koop.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kunt me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch