Is de ondergang van de Russische economie nabij? De Zweedse militaire inlichtingendienst denkt van wel. Zulke prognoses kwamen de afgelopen vier jaar echter nooit uit. Dat het slecht gaat in Rusland is niettemin zeker – zelfs Poetin geeft het toe.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de financiële sector.
Zelfs de anders zo triomfantelijke Poetin kon er ditmaal geen feestelijke slinger aan geven: het gaat niet goed met de economie, erkende hij onlangs op de Russische staatstelevisie.
Eind vorig jaar, toen de op olieroebels en wapenproductie draaiende groeimachine al niet meer zo gesmeerd liep, kon de Russische president nog pochen dat het bbp sinds 2023 9,7 procent was gegroeid, ruim drie keer zo hard als in de eurozone. Maar de slechte cijfers waarmee Rusland 2026 is begonnen, zijn ook Poetin niet in de koude kleren gaan zitten, bleek tijdens een op tv uitgezonden Kremlin-vergadering.
In januari kromp de economie 2,1 procent op jaarbasis, en nog eens 1,5 procent in februari. Poetin deed volgens zakenkrant Kommersant nog een halfslachtige poging de kalender en het koude, sneeuwrijke weer de schuld te geven. ‘Januari telde twee werkdagen minder dan vorig jaar, en februari eentje minder’, zei hij, geflankeerd door kabinetsleden en centrale bankiers. Maar het weer en de kalender, gaf hij toe, ‘zijn lang niet de enige factoren’ achter de malaise.
De werkelijke toestand is echter veel schrikbarender, vermoedt de Zweedse militaire inlichtingendienst MUST. Het Kremlin manipuleert de cijfers om zijn vijanden te doen geloven dat Rusland ondanks vier jaar oorlogsvoering en westerse sancties aardig standhoudt, beweerde inlichtingenchef Thomas Nilsson in de Financial Times. Zo zou de inflatie, officieel 5,86 procent, in werkelijkheid richting 15 procent gaan, het rentetarief van Ruslands centrale bank, aldus Nilsson.
Het perverse Russische groeimodel – drones, tanks en bommen maken, die vervolgens worden vernietigd op het Oekraïense slagveld – is volgens hem onhoudbaar. ‘Er zijn maar twee scenario’s: langdurige achteruitgang of een schok. In beide gevallen gaat Rusland bergafwaarts richting een financiële catastrofe.’
Of Rusland de kladderadatsch nabij is, zoals in het Westen al sinds 2022 met meer hoop dan zekerheid wordt voorspeld, valt te bezien. Maar er zijn wel minstens drie signalen dat, zoals ex-centrale bankier Oleg Vyugin het verwoordt, ‘het economische feestje in Rusland ten einde loopt’.
Dertig miljard roebel per dag, zo’n 340 miljoen euro. Zoveel geld spendeerde – of vernietigde – Poetin vorig jaar aan zijn oorlog tegen Oekraïne, volgens Kremlin-cijfers. Tegelijkertijd liep olie, de belangrijkste geldbron van de schatkist, in 2025 zo sterk terug in prijs dat olie en gas samen nog slechts 23 procent van de staatsinkomsten vormden, het laagste aandeel in twintig jaar.
Het Russische begrotingstekort steeg dan ook fors in 2025, naar 2,6 procent van het bbp, de slechtste cijfers sinds de coronapandemie. De eerste drie maanden van dit jaar waren echter veel rampzaliger: daarin bedroeg het tekort 4.600 miljard roebel (52 miljard euro), 800 miljard roebel hoger dan het voor héél 2026 geraamde begrotingsgat, aldus het Kremlin. Volgens Zweedse inlichtingen is het echte begrotingstekort nog hoger.
Plannen om de militaire uitgaven in te tomen, waar Poetin de laatste maanden op hintte, kunnen dankzij Trumps Iran-oorlog echter voorlopig de ijskast in. Sindsdien is de Russische olieprijs ruim 70 procent gestegen. En hoe meer olieroebels in de schatkist vloeien, des te meer wapens en soldaten Poetin kan betalen.
Als er één thema is dat Poetin ’s nachts wakker houdt, dan is het de achteruitgang van de Russische bevolking. Sinds de val van de Sovjet-Unie slinkt het aantal Russen, van 149 miljoen in 1990 naar 143 miljoen nu. Door lage vruchtbaarheidscijfers in de jaren negentig zijn er momenteel 5 miljoen Russen tussen de 25 en 30 jaar minder dan tien jaar geleden.
De Oekraïne-oorlog heeft dit probleem, voorzichtig gezegd, niet verkleind. Voor het eerst in de moderne geschiedenis kampt Rusland met arbeidsschaarste, waarschuwt de baas van de Russische centrale bank. Dit belemmert de economische groei.
De voorbije vier jaar sneuvelden naar schatting ruim een miljoen Russen op het slagveld. Bovendien emigreerden vele honderdduizenden Russen naar het buitenland. Om de tekorten op te vangen, opperde oligarch Oleg Deripaska onlangs een niet door alle Russen even enthousiast ontvangen idee: een 12-urige werkdag invoeren, van maandag tot en met zaterdag, zoals in de 19de eeuw.
Nu de staatsinkomsten slinken, probeert het Kremlin de oorlogsmachine draaiende te houden met forse belastingverhogingen. In een reportage in de Süddeutsche Zeitung vertelt een bakker uit Kraskovo dat hij nu 35 keer zoveel belasting betaalt als voorheen. Een eigenares van schoonheidssalons zag haar belastingaanslag met een factor 42 stijgen. Het gevolg: overal in het land moeten restaurants, reclamebureaus, kledingwinkels en andere middenstanders hun deuren sluiten.
Minister van Financiën Anton Siluanov adviseerde kwakkelende ondernemingen daarom hun uitgaven eens goed onder de loep te nemen en hun kosten te ‘optimaliseren’. Erg onder de indruk zijn ondernemers niet van deze raad, merkt de Süddeutsche. De directeur van een koperfabriek kondigde prompt aan dat hij voortaan alleen nog twee- in plaats van drielaags toiletpapier zal aanschaffen – meer ruimte voor kostenoptimalisatie zag hij niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant