Migratie heeft de politiek veel te lang verlamd, schreven D66 en CDA in december nog in hun 'ambitieuze agenda'. "Na jaren van politieke strijd is het hoog tijd voor een doorbraak in het migratiedossier". Die kans had de coalitie afgelopen dinsdag, maar dat mislukte faliekant.
Het tweestatusstelsel werd aangenomen, maar de asielnoodmaatregelenwet strandde. Toch is er bij coalitiegenoten VVD en CDA geen boosheid over de tegenstem van D66.
Wel chagrijn, vooral bij de VVD. En teleurstelling. Want ja, D66 had alsnog de doorslag kunnen geven.
Een strenger asielbeleid was een mooi eerste wapenfeit geweest voor het kabinet-Jetten. Dit politiek lastige onderwerp hoefde je niet meer over te laten aan flankpartijen als de PVV, was de hoop én de belofte. Vooral de verkiezingscampagne van D66 draaide tot verrassing van velen hier om.
Maar er is geen crisis, zo valt bij de coalitiepartijen te horen. Dat heeft ook met het simpele feit te maken dat er geen afspraken uit het coalitieakkoord zijn geschonden. Daarin staat namelijk alleen dat als de asielwetten zijn aangenomen door de Eerste Kamer, het kabinet die "onverkort" uitvoert.
Binnen de coalitie was het al klip en klaar dat de senatoren van D66 tegen zouden stemmen. Die afspraak hebben de coalitiepartijen tijdens de formatie zelf gemaakt.
Toch knaagt het, vooral bij de VVD. Want de situatie was nu eenmaal zo veranderd dat de D66-senatoren in de positie kwamen waarin zij de coalitie een hoop ellende hadden kunnen besparen door voor de reparatie te stemmen, maar nog steeds tegen de wet.
Het was nota bene D66-leider Rob Jetten die in de campagne politici opriep de moed te tonen om "over onze eigen schaduw heen te stappen als we daarmee de boel in beweging brengen." Precies dat werd gevraagd van de D66-parlementariërs. Tevergeefs. VVD-fractieleider Ruben Brekelmans was dan ook "zwaar teleurgesteld en verbijsterd".
Die reactie werd door D66-fractievoorzitter Jan Paternotte afgedaan als "emoties die er ook mogen zijn." Toch valt achter de schermen te horen dat Paternotte van tevoren had willen horen dat Brekelmans zo hard zou uithalen, zodat hij had geweten wat hem te wachten stond.
En de rol van Jetten? In Den Haag is het een aloude gewoonte om de premier in te zetten als iets vast dreigt te lopen. Dat is een troef, maar ook een kwetsbaarheid: politieke tegenstanders gebruiken dit als truc om de premier verantwoordelijk te houden voor onmogelijke opdrachten.
Opvallend genoeg kwam dit geluid dit keer vanuit de coalitie. "Mark Rutte ging op dit soort momenten bovenop je zitten en liet je niet meer los totdat er een oplossing was", zei Brekelmans over de voormalig VVD-leider en oud-premier. "Uiteindelijk wordt je premierschap gedefinieerd door wat je politiek voor elkaar krijgt."
Dat zei Brekelmans vóór de stemmingen. Achteraf wordt binnen de partij droogjes vastgesteld dat Jetten "boven de partijen had kunnen staan."
Jetten heeft wel gebeld. Ook met de D66-senatoren, maar die lieten zich niet sturen. De lezing is ook dat Jetten er bewust voor heeft gekozen de zaak niet te hoog op te laten lopen. Het idee dat Jetten meer had kunnen doen, leeft wel sterk binnen de coalitie. "Hij is de fucking premier", klinkt het.
Asielminister Bart van den Brink krijgt juist veel lof. Hem wordt het wegstemmen van de asielwetten niet aangerekend. Hij heeft zich zo ver als mogelijk uitgestrekt om de nodige zetels binnenboord te halen.
Veel van de verworpen asielplannen worden via de Europese regels in juni alsnog ingevoerd, maar voor de drie maatregelen die daar niet in staan, heeft Van den Brink al een nieuw plan.
De verruiming van de ongewenstverklaring en de afschaffing van de dwangsommen voor te lang wachtende asielzoekers worden via een andere route alsnog doorgevoerd. De verwachting is dat dit binnen enkele weken is geregeld.
Strafbaarstelling van illegaliteit ligt ingewikkelder, omdat D66 daar ook mee moet kunnen leven. Voor die partij is het een harde eis dat alleen de zogenoemde 'terugkeerfrustreerders' strafbaar zijn, en niet ook degenen die geen verblijfsvergunning krijgen. Ook andere partijen zien dat D66 hier wat meer 'comfort' nodig heeft.
Asiel verlamt de politiek nog steeds. Dat zorgt nu nog niet voor een crisis, maar wel voor chagrijn en de eerste snedige opmerkingen over en weer binnen de coalitie. Jetten als crisisbezweerder liep ook een deukje op.
Maar de alarmbellen gaan nog niet af binnen D66, VVD en CDA. De geplande coalitieborrel van afgelopen woensdag ging dan ook gewoon door en was gezellig.
Source: Nu.nl algemeen