Lezersbrieven Wat hield u bezig deze week? Stijgende benzineprijzen, de nieuwe ombudsman van NRC en een datalek klinkt te passief.
Hoewel er bij het brede publiek maar langzaam meer aandacht komt voor het thema draagmoederschap, publiceerden NRC en de Volkskrant dit voorjaar er twee artikelen over. Die aandacht is goed: in Nederland ontbreekt het op dit moment aan duidelijke wetgeving, en in het buitenland vinden soms schimmige praktijken plaats waarbij het belang van het kind niet voorop staat. Maar met oog op een nieuwe behandeling van het wetsvoorstel dat gereguleerd draagmoederschap zou legaliseren in Nederland, willen wij graag een andere kant van het verhaal belichten. Wij zijn een stel en een van ons is vanwege baarmoederhalskanker op 30-jarige leeftijd medisch onvruchtbaar is geraakt. Hoewel de kanker inmiddels weg is, werden wij in één klap afhankelijk van een draagmoeder om ouder te mogen worden.
In de regel hebben wensouders het beste voor met zowel het kind als de draagmoeder. Het lijkt ons vanzelfsprekend dat draagmoederschap geen commerciële markt mag zijn met winstoogmerk, géén handel is en dat het niet de bedoeling is dat alleen ‘rijke mensen’ de optie hebben om ouder te worden middels draagmoederschap. Voorbeelden die gegeven worden in kritische opiniestukken over draagmoederschap zijn onder meer wensouders die hun droom verwezenlijken door naar landen zoals Amerika uit te wijken waar draagmoeders en bemiddelende organisaties een aanzienlijke vergoeding krijgen, waar draagmoeders bij voorbaat juridisch afstand moeten doen van de baby of waar wensouders bij voorbaat kunnen afzien van contact met de eiceldonor.
Natuurlijk is dit ongewenst. Er zijn echter ook voorbeelden waarbij draagmoederschap op altruïstische basis gereguleerd wordt, zoals in Canada. Hier mag binnen een veel duidelijker juridisch kader dan in Nederland bemiddeld worden tussen draagmoeder en wensouder(s) en worden de onkosten vergoed die met elke zwangerschap gepaard gaan. Draagmoeders mogen in Canada alleen op altruïstische basis een baby dragen en worden juist door de daar geldende wetgeving beschermd tegen uitbuiting.
Juist vanwege de huidige wetgeving is het moeilijk om een ethisch verantwoord traject in Nederland te doorlopen, terwijl dat wat ons betreft wel de voorkeur heeft. Door draagmoederschap actief te reguleren, wordt draagmoederschap op altruïstische basis mogelijk gemaakt, is het mogelijk om gevreesde marktwerking tegen te gaan en kan het belang van het kind voorop blijven staan. Niet alleen vanwege de kwaliteit en toegankelijkheid van de medische zorg, maar ook omdat nabijheid en blijvend contact met de draagmoeder en/of donor in het belang van het kind zijn.
Lilian Boer en Joris Heetman Utrecht
De vorige ombudsman van NRC, Herman Staal, wordt per juni opgevolgd door Hester van Santen. Deze wissel van de wacht komt na een woelige periode. Het begon in juni 2025 met een buitenlandcorrespondent die bronnen bleek te hebben verzonnen. Daarna begon in november de ophef rondom de foutieve publicatie over de vermeende uitspraken van informateur Wijers. Ook de ombudsman kwam hier niet ongeschonden uit: die ontving kritiek na een overhaaste en vergoelijkende analyse van de situatie.
Deze wissel van de wacht zorgt voor een schone lei en geeft lucht voor de ombudsfunctie. Tegelijkertijd roept het ook vragen op over de invulling van deze positie. De nieuwe ombudsman is namelijk weer een ervaren lid van de NRC-redactie. Staat de ombudsman daarmee niet te dicht bij de redactie om écht kritisch en onafhankelijk te reflecteren op berichtgeving van NRC?
Het siert de krant dat ze een ombudsfunctie heeft. Maar misschien is het tijd om de functie te laten vervullen door iemand met minder of geen geschiedenis binnen de redactie.
Karst Berkenbosch Antwerpen (BE)
Er gaat geen dag voorbij of de media laten mensen aan het woord over hoe hoog de benzineprijzen zijn. Afgezien van het feit dat dit na één keer al geen nieuws meer is, staat de aandacht in geen verhouding tot de mate waarin Nederlanders door de hoge benzineprijs geraakt worden.
Bij een tank van 40 liter gaat het om 20 euro extra. Dat is voor Nederlanders met een krappe beurs een groot bedrag, maar valt in het niet bij andere kostenverhoging. De kinderopvang is in de afgelopen paar jaar ook veel duurder geworden, maar media staan niet dagelijks ouders te interviewen om te klagen over deze prijsverhoging.
Bovendien leidt de aandacht voor de benzineprijzen af van waar het werkelijk over gaat: de leveringszekerheid en de prijsverhoging die gepaard zal gaan met de te verwachten schaarste in diesel en kerosine. Daarvoor zal het kabinet maatregelen moeten nemen die geld kosten, maar dat kan niet als het budget al op is door de verlaging van de accijnzen. Ook leidt het af van de enige oplossing voor het benzineprobleem: de noodzakelijke omslag naar duurzame energie. Als burger die een bovenmodaal inkomen heeft realiseer ik me dat veel mensen dat niet kunnen betalen, en daar moet het belastinggeld naartoe: die mensen ruime subsidies geven om mee te gaan in de energietransitie.
Maar we kunnen dit als Nederlanders. Die transities zullen in het verleden vooral door de overheid betaald zijn in de vorm van aanleg van gasleidingen en elektriciteitsleidingen, maar burgers zullen in hun huizen ook aanpassingen hebben moeten verrichten om gebruik te kunnen maken van gas en elektriciteit. Dat hebben zij toen gedaan, en dat kunnen wij ook!
Willem Visser Hilversum
Geklaag over hoge energieprijzen, de ‘prijs aan de pomp’, kosten van boodschappen heeft na enige traagheid geleid tot een steunpakket van de overheid. Bedacht moet daarbij worden dat élk pakket aan maatregelen betaald wordt door ons allemaal, inclusief de klagende burgers. Hetzij in de vorm van (andere) belastingverhogingen, hetzij in bezuinigingen oftewel minder zorg, minder defensie of minder ontwikkelingssamenwerking, hetzij in hogere prijzen in de winkels om maar een paar voorbeelden te noemen.
We lijken maar niet te (willen) beseffen dat de huidige geopolitieke situatie een prijs heeft. En die prijs betekent één op één minder welvaart voor ieder van ons in Nederland. De politiek is er om die welvaarts-verlaging eerlijk en rechtvaardig te verdelen over de Nederlandse bevolking en bedrijven volgens het bekende principe; sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.
Jan Lantink Nijmegen
NRC berichtte deze week opnieuw over een datalek, ditmaal over de massaclaim tegen Odido (Massaclaim gestart tegen Odido voor nalatigheid bij datalek, 20/4).
Al langer verwonder ik mij over het gebruik van dit woord. „Datalek” is de gangbare journalistieke en juridische term voor situaties waarin vertrouwelijke of persoonlijke gegevens worden blootgesteld, verloren gaan of in verkeerde handen terechtkomen.
Mijn verwondering komt voort uit het feit dat datalek geen handelende dader suggereert, zoals bij diefstal of inbraak. Een ‘lek’ klinkt als iets dat je passief overkomt, zonder dat een derde partij dit actief bewerkstelligt. Bovendien mist datalek een criminele lading. Het woord is neutraal, omdat het ook wordt gebruikt voor incidenten waarbij data per ongeluk wordt blootgesteld, zonder criminele intentie.
Met de toename aan datadiefstal en data-afpersing, en de berichtgeving daarover, is die neutraliteit niet langer onschuldig: taal kleurt onze werkelijkheid. Door te spreken van een „datalek” verdwijnt de verantwoordelijkheid van de dader naar de achtergrond. Het alternatieve woord ‘data-hack’ kan slim en speels klinken, en bevat evenmin een expliciete criminele connotatie.
Mijn voorstel aan NRC is daarom eenvoudig: noem het beestje bij de naam. Wanneer er sprake is van een strafbaar feit, spreek dan van digitale inbraak, datadiefstal of data-afpersing. Dat doet meer recht aan de aard en ernst van deze misdrijven.
Andreas Lodewijk Schmidt Milaan
Met toenemende ergernis volg ik de discussie in NRC over ‘emancipatie’ richting een meer gelijkwaardige, moderne rolverdeling binnen het traditionele gezin (31/3 en 18/4). Amper wordt in de opiniestukken blijk gegeven van het feit dat bijna een kwart van de gezinnen in Nederland een eenoudergezin is. Daar heerst geen oeverloze discussie over verdeling van zorgtaken en werktijden. Wat een vreugd dat ons dat wordt bespaard!
Daar dragen (in bijna 9 van de 10 gevallen volgens het CBS) sterke, onafhankelijke vrouwen dag en nacht de volledige verantwoordelijkheid over hun kroost, hun financiën én hun huishouden – dat is pas emancipatie. Deze vrouwen weten het jaar in jaar uit te cheffen, terwijl ‘het systeem’ en ‘de maatschappij’ fundamenteel en diepgeworteld gebaseerd zijn op het traditionele tweeoudergezin. Wat een ironie dat juist daar het gesprek in de marge wordt gevoerd over gelijkwaardigheid!
Laat je eens inspireren door al die écht geëmancipeerde vrouwen als je (blijkbaar massaal) het gevoel hebt dat je ‘opbrandt’ en de eindeloze discussie over gelijkwaardig ouderschap weer eens dreigt op te poppen aan de keukentafel.
Milou Reincke Rotterdam