nieuwsbriefEuropanieuwsbrief
Europanieuwsbrief De Britse premier Keir Starmer had een miserabele week, waarin zijn positie verder afbrokkelde. Dat heeft ook gevolgen voor de onderhandelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie – over handel, energie en een visumprogramma voor jongeren.
De Britse premier, helemaal alleen. Op de voorpagina van het linkse weekblad The New Statesman is deze week Labourleider en premier Keir Starmer afgebeeld op een zwarte pagina, in zijn eentje in het licht van een schijnwerper. „Keir Starmer is aan het falen. Iedereen weet het”, staat eronder.
Het artikel binnenin is onverbiddelijk, en dat in een tijdschrift dat van nature toch liever positief over Labour is. De auteur (hoofdredacteur van het blad nota bene) beschrijft hoe ministers uit Starmers kabinet en leden van de Labourfractie in het Lagerhuis hun premier al hebben opgegeven. Starmer blijft alleen aan omdat „ze niet weten door wie ze hem moeten vervangen – hoe, wanneer of waarom”.
Met deze wetenschap op zak zag de premier zijn gezag de afgelopen week verder verkruimelen. Continu blijven nieuwe feiten en feitjes naar buiten komen over Starmers omstreden benoeming van de machtige Labourpoliticus Peter Mandelson tot ambassadeur in de Verenigde Staten, eind 2024. Nu vindt elke Britse commentator die benoeming on-be-grij-pe-lijk, terwijl de keuze destijds ook als slimme zet werd gezien. De politiek uitgekookte ex-spindoctor Mandelson zou misschien wel zijn opgewassen tegen de Amerikaanse president Donald Trump en de zijnen, werd toen gedacht.
Maar de vriendschap tussen Mandelson en zedendelinquent Jeffrey Epstein bleek veel hechter dan Starmer wist – en binnen een jaar werd Mandelson weer ontslagen. De premier bood meermaals zijn excuses aan voor de benoeming, toch ettert het dossier door. Uit een primeur van dagblad The Guardian bleek vorige week dat Mandelson niet door een belangrijke veiligheidsscreening van het ministerie van Buitenlandse Zaken was gekomen, terwijl Starmer in het Lagerhuis had gezegd dat hij was goedgekeurd.
Eén specifiek citaat achtervolgde de premier deze week. In een oud filmpje uit 2020, tijdens de campagne voor het partijleiderschap van Labour, zegt Starmer dat hij in zijn jaren als openbaar aanklager nooit zijn werknemers de schuld in de schoenen schoof. „Als zij fouten maakten, nam ik de schuld op me.”
Dat is nu wel anders. Sinds Starmer begon in Downing Street, bijna twee jaar geleden, is al een handvol belangrijke adviseurs vertrokken, vaak onder druk van de premier. En vorige week ontsloeg Starmer de hoogste ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken zo’n beetje op staande voet nadat was gebleken dat die hem niet had geïnformeerd over de risico’s van Mandelsons benoeming. Eén van zijn belangrijkste adviseurs, nu oud-stafchef Morgan McSweeney, stapte begin dit jaar ook al op naar aanleiding van het dossier-Mandelson.
Voorlopig stopt de beproeving nog niet. Volgende week dinsdag komt Morgan McSweeney getuigen bij de vaste buitenlandcommissie van het Lagerhuis. Mandelson was McSweeneys politieke mentor en hij zou degene zijn geweest die ambtenaren op het ministerie van Buitenlandse Zaken onder flinke druk had gezet, om op te schieten met Mandelsons screening. Er bestond in Downing Street „geen interesse in de vraag óf hij de screening zou doorstaan, alleen voor wanneer” die zou rondkomen, zei de ontslagen ambtenaar Olly Robbins deze week.
De discussies in Westminster gaan dus allang niet meer over Mandelson zelf, maar over hoe de premier politiek bedrijft. En een premier die officieel nog de steun heeft van zijn partij, maar informeel geen gezag meer heeft? Funest voor zijn daadkracht. De onderhandelingen met de Europese Unie bijvoorbeeld schieten weinig op, over soepeler handel in bederfelijke waar, energie en visumafspraken voor jongeren. De Financial Times schreef deze week dat „EU-ambtenaren openlijk twijfelen aan Starmers vermogen om resultaten te boeken, nu hij vecht om aan te blijven als premier”.
In toespraken zegt Starmer vaak dat hij dichter naar de EU wil opschuiven – zeker, deels door president Trump die kant op gedwongen – maar van harde afspraken met duidelijke economische winstverwachtingen is het amper nog gekomen. Terwijl het Verenigd Koninkrijk meer frictieloze handel maar al te goed kan gebruiken. Volgens een recent rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling zal het VK van alle grote industriële landen economisch gezien het meeste last hebben van de oorlog in het Midden-Oosten en de blokkades van de Straat van Hormuz.
Over iets minder dan twee weken, op donderdag 7 mei, zijn in het Verenigd Koninkrijk belangrijke verkiezingen, in Wales, Schotland en Engeland. Labour heeft flinke verliezen alvast ingecalculeerd. Onvermijdelijk komt daarna opnieuw de vraag op hoe houdbaar Starmers positie nog is – cruciaal voor het antwoord is of zijn concurrenten voor het leiderschap hun verkoopverhaal klaar hebben. Als zij niet in actie komen, „veroordelen ze het land tot nog drie jaar inefficiënt bestuur”, schrijft The New Statesman.
Zeggen zijn ministers hun vertrouwen in hem op en vertrekt de premier wel, dan lijken de Labourpolitici veel meer op de Conservatieven dan hen lief is. De Conservatieve Partij versleet vijf premiers in hun laatste regeerperiode, van 2010 tot 2024. Zoals de conservatieve krant The Daily Telegraph onlangs vaststelde wisselt het VK tegenwoordig vaker van premier dan Italië.
Source: NRC