De biopic Michael trekt volle zalen, maar de grootste smet op het blazoen van Michael Jackson blijft buiten beeld: de misbruikbeschuldigingen. In de bioscoop willen fans daar niks over horen. ‘Eindelijk een film over alle hoogtepunten, in plaats van alle problemen.’
is verlsaggever van de Volkskrant en maakt de podcast Culturele Bagage.
Ufuk Kirdemir (48) heeft zijn popcorn in een speciale Michael Jackson-emmer niet aangeraakt. ‘Ik kon alleen maar aandachtig kijken. Toen Michael voor het eerst het podium opkwam, pinkte ik een traantje weg’, vertelt de Amsterdammer in de foyer van bioscoop Pathé de Munt.
Kirdemir is opgegroeid met Michael Jackson (1958-2009); hij heeft al zijn cd’s. Zijn lievelingsnummer? ‘Er zijn er zoveel! Thriller, Man in the Mirror en Leave Me Alone.’ Dochter Aynur (22) toont zich zichtbaar minder bewogen. ‘Hij is wel leuk, toch?’, zegt ze onzeker. Haar vader zucht: ‘Ze begrijpt het niet.’
Michael, de ruim twee uur durende biografische film over Michael Jackson, trekt wereldwijd volle zalen. De verwachting is dat de muzikale biopic dit weekend 150 miljoen dollar opbrengt, schrijft entertainmentblad Variety. De film deed het in de Nederlandse voorverkoop beter dan Bohemian Rhapsody, dé kaskraker onder de muzikale biopics, aldus Pathé.
De film krijgt verschillende generaties op de been. In de Pathé-foyer oefenen scholieren Michael Jackson-dansjes, ze doen zijn twists en ‘kick-and-turns’ na. De 16-jarige Zayd el Ghezaoui krijgt op het stugge tapijt een moonwalk voor elkaar. ‘Die lijkt onmogelijk,’ zegt hij, ‘maar dankzij YouTube heb ik het in een maandje geleerd.’
‘Ik ben meer van Bowie, Thin Lizzy en Pink Floyd’, zegt Michael Reijnen (60); hij is op Michael getrakteerd door dochter Pien (22) en zoon Palle (20). ‘Ik vond hem vroeger een beetje eng’, zegt Palle, ‘maar nu zie ik hem als een living legend.’
En al die beschuldigingen, die in de film niet aan bod komen? ‘Dat was pas later,’ zegt Michael Reijnen.
Zahra (24) en Reza (14) Maula werden thuis doodgegooid met Jacksons muziek; nu genieten ze als zelfstandige fans van Michael. ‘Eindelijk een film over alle hoogtepunten, in plaats van alle problemen’, zegt Zahra.
Die ‘problemen’ raakt regisseur Antoine Fuqua inderdaad nauwelijks aan. We zien een kwetsbare Michael, innemend gespeeld door neef Jaafar Jackson, die wordt geslagen door zijn vader, die onzeker is over zijn neus. Maar geen enkele scène over de grootste smet op zijn blazoen: het vermeende misbruik.
Jordan Chandler, de destijds 13-jarige jongen die Michael Jackson beschuldigde van misbruik, komt niet voor in de film. Een scène over hem moest worden geschrapt vanwege een schikking in deze zaak.
Ook is er geen aandacht voor Jacksons arrestatie in 2003, nadat kankerpatiëntje Gavin Arvizo de popster had beschuldigd van seksueel wangedrag. Een jury sprak Michael Jackson vrij.
Dan de aangrijpende getuigenissen van Wade Robson en James Safechuck, de hoofdpersonen uit de met een Emmy bekroonde documentaire Leaving Neverland (2019). Die echoën in een parallel universum; in het sterrenstelsel van de biopic Michael is, dankzij inmenging van zijn familie, slechts ruimte voor Jackson als genie.
De zoete coming of age, die eindigt vóór de publieke beschuldigingen, werd door critici wereldwijd de grond in geboord; deze krant gunde Michael twee sterren, mede vanwege dat eenzijdige beeld.
Daar had Ufuk Kirdemir geen last van. ‘Ik heb destijds de rechtszaak gevolgd. Het zijn allemaal leugens, geldklopperij. Bovendien, als je alle slechte kanten van zijn leven wilt verwerken in een film, duurt-ie meteen vier uur.’
‘Ik verwacht dat zijn muziek de komende maanden vaker wordt gedraaid’, zegt Simone Driessen. Ze doet aan de Erasmus Universiteit onderzoek naar ‘(ont)canceling’, het proces waarbij een boycot van een gevallen ster wordt opgezet of juist doorbroken.
De biopic Michael zou weleens een duwtje kunnen geven in de richting van eerherstel. ‘Ontcanceling kan via verschillende routes gaan. Vaak begint het met een vorm van erkenning of reflectie, in Nederland volgt daarop vaak een documentaire of interview, waarin de beschuldigde of gevallen artiest laat zien dat hij persoonlijk is gegroeid.’
Fans spelen een sleutelrol in dat proces. Driessen volgde onder meer fans van Backstreet Boys-lid Nick Carter, die wordt verdacht van verkrachting. ‘Die vormen online een soort leger, ze kunnen tegenstanders soms dagenlang aanvallen, of zelfs doxen (het verzamelen en publiceren van persoonlijke informatie op het internet, red.). Ik heb als onderzoeker zelfs een tijdje mijn sociale media moeten afsluiten voor deze fans.’
Ze ziet parallellen met de trouwe Jackson-aanhangers. ‘Maar de zaak-Michael Jackson is uniek. Al is het maar omdat hij dood is en nooit volledig gecanceld. Postuum zijn er indringende documentaires over hem verschenen, maar er is geen verweer meer. In dat vacuüm ontstaat een zwart-witdiscussie, die het gesprek over misbruik geen goed doet. Michael is ofwel een heilige, ofwel een monster.’
Fardo Eringa, die aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveerde op onderzoek naar Michael Jackson-fans, zegt: ‘De invloed van Michael Jackson is te groot om hem als artiest uit te wissen. Zijn zaak biedt ook enige ruimte voor twijfel. Hij heeft zelf altijd ontkend, en zolang er geen beeldmateriaal is van het misbruik of een bekentenis blijft hij voor velen onschuldig.’
Eringa onderzocht een subgroep: voornamelijk vrouwen die in Michael een martelaar zien die opkwam voor dieren en kinderen, een onbegrepen boodschapper van God. ‘Ze maakten een spirituele ontwaking door na zijn dood en zien zichzelf eerder als volgers. Ze zouden in een diepe geloofscrisis belanden als ze Michael de ster moeten verenigen met Michael de misbruiker.’
Soms lukt dat wel. Dat gebeurde bij de Britse zanger Gary Glitter, die werd veroordeeld voor misbruik van meisjes. ‘Zijn fans zeiden na verloop van tijd: ik walg van het misbruik, maar zijn muziek heeft zoveel voor me betekend dat blijf ik luisteren. Maar voor de meeste fans blijft het moeilijk om hun idool te zien als een complex en feilbaar mens.’
Met medewerking van Julia van Alem.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant