De aansluitstop op het stroomnet in grote delen van de provincie Utrecht werd deze week gepresenteerd als een trieste uitzondering. Maar dezelfde beperkingen spelen ook al in delen van Noord-Brabant en volgens kenners zullen meer regio's volgen.
Er zat niets anders op, zei CDA-staatssecretaris Jo-Annes de Bat deze week na overleg met netbeheerders en gedeputeerden uit drie provincies: het stroomnet moet in het merendeel van de provincie Utrecht nog verder op slot. Niet alleen grote bedrijven, maar ook woningen komen op een lange wachtlijst voor een aansluiting.
Maar er was ook goed nieuws, zei De Bat: zo'n aansluitstop is in het oosten van Utrecht, in Gelderland en in de Flevopolder nog niet aan de orde. Door nieuwe berekeningen en maatregelen hoeft de 'pauzeknop' daar nog niet te worden ingedrukt.
Zo klonk het alsof de ergste problemen op het stroomnet grotendeels waren afgewend. Maar het volle stroomnet zal ook op andere plaatsen steeds grotere gevolgen krijgen, zeggen experts. Vanaf 1 juli gaan er namelijk nieuwe regels gelden voor de verdeling van ruimte op het net.
Tot nu toe hielden netbeheerders 'restruimte' op het net vrij, die bijvoorbeeld kon worden gebruikt voor woningbouwprojecten. Maar na 1 juli wordt die restruimte verdeeld en komen nieuwe aanvragen sowieso in de wachtrij.
De gemeente Amsterdam roept inwoners daarom op nog voor 1 juli een aanvraag te doen als zij een zwaardere netaansluiting willen in hun woning. "Na die datum komen alle aanvragen voor nieuwe en zwaardere aansluitingen op een wachtlijst", schreef de gemeente deze week op haar site. Met andere woorden: ook hier is de gevreesde aansluitstop in aantocht.
Wel zal het per gebied verschillen hoeveel restruimte er nog te verdelen is en hoeveel projecten met 'maatschappelijke prioriteit' kunnen worden aangesloten. Daarin zit het echte verschil tussen verschillende regio's: in Utrecht is nu al duidelijk dat niet alle woningbouwplannen kunnen worden uitgevoerd. Er is nog plek voor 35.000 nieuwe woningen op het net, maar alles daarna komt op de wachtlijst.
Ook elders is al helder dat de restruimte weinig zal opleveren. Netbeheerder Enexis kondigde vorige week met aanzienlijk minder bombarie aan dat in acht Brabantse gemeenten geen ruimte meer te verdelen is. Het gaat onder meer om delen van Eindhoven, Tilburg en Den Bosch.
Is hier dus ook sprake van een aansluitstop, net als in Utrecht? "Het is niet precies dezelfde situatie, maar de consequenties zijn wel hetzelfde", zegt een woordvoerder van Enexis. Waar het probleem in Utrecht op het hoogspanningsnet van TenneT zit, wordt in Noord-Brabant het middenspanningsnet te zwaar belast.
In het najaar gaan door het hele land de rekenmachines draaien om uit te zoeken hoeveel restruimte kan worden verdeeld en wie nog een felbegeerde aansluiting krijgt. Dan zal per regio duidelijk worden wat de exacte gevolgen zijn.
Zeker in snel groeiende regio's, zoals rond de Veldhovense chipmachinemaker ASML, zijn de zorgen groot. Maar ook elders in het land lopen de netten snel vol. In delen van Noord-Holland kan vanaf volgend jaar bijvoorbeeld al overbelasting optreden op het hoogspanningsnet. De toegenomen druk op het net wordt in dit gebied vooral veroorzaakt door de snelle groei van het aantal datacenters, bleek eerder dit jaar uit onderzoek van TenneT.
"Alles duidt erop dat we aan het maximum komen van wat het net aankan", zegt energie-expert Enzo Diependaal, die gemeenten bijstaat in de stroomnetproblematiek. "Op basis van mijn ervaring worden de problemen echt snel groter. Utrecht is pas het begin."
Energiedeskundige Jan-Willem Zwang verwacht dat de restruimte volgend jaar overal op zal zijn en dat dan een landelijke aansluitpauze gaat gelden. Er kunnen dan pas nieuwe burgers en bedrijven worden aangesloten als het stroomnet is uitgebreid of als op een andere manier ruimte vrijkomt.
Netbeheerders zoeken naarstig naar manieren om die ruimte te creëren. Grootverbruikers worden verleid om tegen betaling minder stroom te gebruiken op piekmomenten, terwijl op andere plekken batterijen of gasgeneratoren worden bijgeplaatst om de benodigde stroom te leveren.
Ook de introductie van tijdsgebonden nettarieven voor consumenten kan helpen, denkt Zwang. Waar alle huishoudens nu nog één vast bedrag betalen voor hun aansluiting op het stroomnet, gaat het straks meer geld kosten om het net te gebruiken in de ochtend- en avondpiek. Stroomgebruik overdag en in de nacht wordt juist goedkoper.
Hetzelfde systeem heeft bij de allergrootste stroomverbruikers voor een verschuiving van 7 procent van het stroomverbruik gezorgd, zegt Zwang. "Dat klinkt als weinig, maar is een gigantische winst." Of dit ook bij kleinere bedrijven en consumenten gaat lukken, zal volgens hem afhangen van de exacte tarieven. Invoering van dit systeem is vanaf 2028 voorzien.
Op veel plekken zal het nog jaren duren voordat het elektriciteitsnet is verzwaard. Het kost veel tijd om elektriciteitsstations te bouwen en netbeheerders klagen steen en been over de bureaucratie die komt kijken bij het verkrijgen van vergunningen. Op veel plekken is het daarom pas (ruim) na 2030 zover.
Source: Nu.nl algemeen