Nederland start met de autonome landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten een terugkerende ‘koninkrijksconferentie’. In de bijzondere gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba wordt armoede bestreden en het openbaar bestuur versterkt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Dat heeft het kabinet vrijdag besloten. De afspraken zijn een uitwerking van het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA en vastgelegd in een brief aan de Tweede Kamer. Doel is om in het Caribische deel van het koninkrijk de economieën te laten groeien, de bestaanszekerheid te vergroten en de positie van de landen en eilanden in de regio te versterken.
Het kabinet wil voor het einde van het jaar een eerste ‘koninkrijksconferentie’ hebben georganiseerd, waarin de vier regeringen binnen het koninkrijk als volwaardige partners met elkaar in dialoog gaan. Structurele samenwerking was een advies van de Raad van State uit 2024, toen het ‘Statuut voor het Koninkrijk’ zeventig jaar bestond. De BES-eilanden krijgen van het kabinet ‘een gelijkwaardige positie binnen Nederland, rekening houdend met de lokale context’.
Staatssecretaris Eric van der Burg (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, VVD) bezocht van 7 tot en met 17 april zowel de drie autonome landen als de drie bijzondere gemeenten, ook wel ‘openbare lichamen’ genoemd. Hij kende ze al uit eerdere functies. Van der Burg was woordvoerder Koninkrijksrelaties in de Eerste Kamer en had ook als staatssecretaris van Justitie (Asiel en Migratie) in Rutte IV met de Cariben te maken.
Tijdens zijn rondreis voerde Van der Burg op Aruba overleg met EU-landen die ook overzeese gebiedsdelen kennen: voor Denemarken is dat Groenland, voor Frankrijk onder meer de grondgebieden in de Cariben (het Franse deel van Sint Maarten) en Polynesië. De Europese Commissie verhoogt het budget voor deze landen van 500 naar 999 miljoen euro, waarvan – vanwege het geopolitieke belang – de helft naar Groenland gaat.
De landen en eilanden in het Caribisch deel van het Nederlandse koninkrijk hebben alle een sterke eigen identiteit en kampen met problemen die om maatwerk vragen. Maar onderlinge overeenkomsten zijn er ook. Zo is de geopolitieke ligging van Aruba, Curaçao en Bonaire langs de rand van Zuid-Amerika cruciaal en is voor in elk geval vier van de zes eilanden het toerisme de voornaamste inkomstenbron.
‘Economische groei is mogelijk door de economieën van de eilanden te diversifiëren’, zegt Van der Burg in een toelichting op de Kamerbrief. ‘Toerisme als inkomstenbron is belangrijk, maar ook kwetsbaar. Dat hebben we gezien tijdens de covidpandemie, maar ook toen op 3 januari de Verenigde Staten hun aanval op Venezuela uitvoerden en alle lijnvluchten stilvielen.’
Een van de mogelijkheden is het verhogen van de voedselproductie. Nu komt 80 tot 90 procent van al het voedsel via import naar de eilanden. Dat is niet alleen duur, zegt Van der Burg, maar het is zeker voor de kleine eilanden ook lastig om verse producten te bewaren. ‘Mede met het oog op voedselzekerheid in een instabiele geopolitieke situatie is hogere eigen voedselproductie wenselijk.’ Het kabinet investeert 6 miljoen euro in het verbeteren van koelopslag en logistiek, en stelt 18 miljoen beschikbaar voor een fonds waarop boeren en vissers een beroep kunnen doen.
Voor armoedebestrijding stelt het kabinet per 1 januari 2027 structureel 30 miljoen euro beschikbaar aan de BES-eilanden. Het geld is bedoeld voor maatregelen die bijdragen aan het verlagen van de kosten van levensonderhoud. De bestaanszekerheid in de drie bijzondere gemeenten is al langer onderwerp van politiek debat. De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme sprak donderdag in een rapport van ‘tweederangsburgerschap’.
Op Saba en Sint Eustatius zijn de verbindingen met de eilanden een ander heikel punt. Om de eilanden te bereiken zijn dure vluchten (400 dollar voor 12 minuten vliegen naar Saba) het enige alternatief voor de ferry, die niet altijd kan varen. Deze onzekere ‘connectiviteit’, zoals Van der Burg dit noemt, is een punt van zorg.
Op Bonaire moet een oplossing worden gevonden voor de stortplaats Selibon Lagun die ‘structureel risico’s oplevert voor mens en natuur’. Oorzaak is mede ‘een beperkte uitvoerings- en bestuurskracht’. De BES-eilanden krijgen daarom na de verkiezingen van 17 maart 2027 meer eilandsraadsleden en eilandgedeputeerden. Het wetsvoorstel hiervoor ligt inmiddels bij de Tweede Kamer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant