Beautyblogger Viktoria Bonja trok al 30 miljoen kijkers met haar videoboodschap aan president Poetin. Daarin wijst ze Poetin op tal van problemen in Rusland. Sindsdien verklaart de ene Rus haar tot held en de andere tot volksvijand.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en de Kaukasus.
Normaal gesproken spreekt ze miljoenen Russische vrouwen toe over make-up, facelifts en lipfillers. Maar deze maand richtte influencer Viktoria Bonja (46) zich ineens tot Russische president Vladimir Poetin. En niet met een beautyadvies.
‘Vladimir Vladimirovitsj, de mensen zijn bang voor u’, begon ze haar 18 minuten durende videoboodschap. ‘De bevolking is bang voor u, bloggers zijn bang voor u, artiesten zijn bang voor u, gouverneurs zijn bang voor u. Maar u bent de president van ons land. Ik denk niet dat we bang zouden moeten zijn.’
Sindsdien is Bonja de meest besproken vrouw in Rusland. Haar video is in twee weken tijd dertig miljoen keer bekeken. Vladimir Solovjov, de hoofdpropagandist van het Kremlin, maakte haar uit voor ‘slet’ en ‘vijand van het volk’. Russische vrouwen hijsen haar juist op het schild.
In de video komen Bonja’s opgekropte frustraties over problemen in Rusland tot uitbarsting. Ze kan ‘de vreselijkheden’ in haar land naar eigen zeggen niet meer aanzien. ‘Mensen lijden, het gaat slecht met mensen, heel slecht’, zegt Bonja. En dus besluit ze Poetin erop aan te spreken. ‘Ik doe dit namens het volk.’
En dan confronteert ze de president met de ellende die ze ziet. In de kustplaats Anapa dreigt het badseizoen niet door te gaan door een olievlek, net nu het lekker weer begint te worden (‘er komt niets van het hele badseizoen’). In de zuidelijke provincie Dagestan liet de noodhulp van de autoriteiten op zich wachten na een overstroming (‘mensen zijn alles kwijt’). Dieper in het land, in de regio Novosibirsk, ruimden lokale autoriteiten het vee van boeren zonder duidelijk uit te leggen waarom (‘pure wreedheid’). Bedreigde diersoorten zijn vogelvrij verklaard door nieuwe jachtregels (‘verschrikkelijk, angstaanjagend’). En door het hele land worden ondernemers bedreigd door internetrestricties die adverteren via sociale media bemoeilijken (‘bedrijven sterven’).
Veelzeggend voor het publieke discours in Rusland: de oorlog tegen Oekraïne, die volgens schattingen inmiddels heeft geleid tot in totaal twee miljoen doden en gewonden, wordt door Bonja niet als probleem bestempeld. Ze noemt de oorlog alleen zijdelings: ze zegt dat Dagestaanse mannen die naar ‘de speciale militaire operatie’ zijn vertrokken om ‘het vaderland te dienen’, moeten kunnen verwachten dat het vaderland er ook voor hen is als hun regio wordt getroffen door een overstroming.
Bonja, die zelf sinds 2011 in Monaco woont, behoort tot de Russen die voorzichtige kritiek op de oorlog hebben ingeslikt. In februari 2022, de eerste maand van de grote invasie, schreef ze ‘nee tegen oorlog’ op Instagram. Maar een maand later klaagde Bonja, dochter van een Oekraïense vader, enkel nog over de gevolgen voor Russen. Westerse sancties kwamen volgens haar neer op ‘russofobie’ en ‘genocide’ tegen de Russische bevolking.
Die toon bevalt het Kremlin. Wat het Kremlin ook bevalt, is dat Bonja de president geenszins verantwoordelijk houdt voor de door haar genoemde misère in het land. Het probleem ligt bij anderen, bij Poetins ondergeschikten. Die zouden hem niet informeren. Dat is exact het beeld dat de regering zelf al jaren boetseert, bijvoorbeeld via een jaarlijkse show op de staatstelevisie waarin burgers door het hele land Poetin opbellen met smeekbeden om te interveniëren bij lokale schandalen.
‘Vladimir Vladimirovitsj, we steunen u’, zegt Bonja in haar video. ‘We vinden u een heel sterke politicus. Maar er is veel dat u niet weet. Daarom neem ik deze video op.’
Doorgewinterde critici van Poetin spreken dan ook van een video die de president prima uitkomt. Sommigen speculeren over een opgezet een-tweetje tussen Bonja en het Kremlin. Die speculatie nam toe nadat Poetins woordvoerder verklaarde dat de door Bonja genoemde kwesties aandacht verdienen, waarna Bonja in een nieuwe video betraand zei dat ze geroerd was door de reactie uit het Kremlin. Ook sneerde ze naar kritische media dat ze niet bereid is hen te woord te staan, omdat ze niets te maken wil hebben met ‘de oppositie’.
De commotie is na twee weken niet gaan liggen. Leden van het Russische parlement en propagandisten hebben het vuur opgehitst door haar uit te schelden (met name voor ‘hoer’) en te zeggen dat Bonja geen recht van spreken heeft, aangezien ze haar kritiek vanuit het buitenland uit.
Tegelijkertijd krijgt Bonja veel bijval. Veel Russen hebben last van de door Bonja benoemde problemen, met name de beperkingen op het internet. Russische vrouwen herkennen zich bovendien in de vrouwonvriendelijke scheldpartijen waar Bonja nu mee te maken krijgt. Aiza, een andere influencer met een miljoenenpubliek, nam het in een video op voor Bonja en sprak schande van corruptie, al verwijderde ze de video enkele dagen later.
Bonja zegt geen spijt te hebben van haar bericht aan de president. ‘Ik weet niet wat er met me gaat gebeuren, wat mijn lot is’, zei de influencer vorige week. ‘Maar het was het waard.’
Viktoria Bonja werd bekend in Rusland door haar deelname in 2006 aan Dom-2, een Russische variant van Big Brother. Daarna presenteerde ze tientallen shows over mode en liefde op de staatstelevisie.
Ze vestigde zich in 2011 in Monaco met haar toenmalige echtgenoot Alexander Smurfit, de zoon van een Ierse miljardair. Ze hebben een dochter, die regelmatig verschijnt in Bonja’s video’s.
In 2022 publiceerde Bonja een video waarin ze een Chanel-handtas in stukken knipte. Daarmee protesteerde ze tegen de sluiting van Chanel-winkels in Rusland wegens de oorlog tegen Oekraïne. Ze sprak van ‘russofobie’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant