Defensie Duitsland Het is de eerste keer in het bestaan van de moderne Bondsrepubliek dat Duitsland zo’n defensiestrategie opstelt.
In Duitsland is een vrijwillig dienstjaar ingevoerd, dat achttienjarige mannen verplicht zich te laten keuren, in de hoop dat die dan beslissen om zes maanden of langer het leger in te gaan. Hier wordt getraind in Ahlen.
Duitsland moet het „sterkste conventionele leger” van Europa krijgen. Om dit te realiseren moet de mankracht worden uitgebreid én moeten er ook nieuwe wapens worden ontwikkeld. Dit is de uitgesproken ambitie van de Duitse minister van Defensie, Boris Pistorius (SPD), die deze week de nieuwe defensiestrategie presenteerde. Het is de eerste keer in het bestaan van de moderne Bondsrepubliek dat Duitsland zo’n strategie opstelt . „Zelden was een militaire strategie zo nodig als in deze historische fase”, aldus de minister.
De punten uit Pistorius’ plan waren voor een deel al bekend, maar bij elkaar geven ze een goed beeld van de Duitse militaire ambities – en de forse breuk met de Duitse pacifistische houding vóór de grootschalige Russische inval in Oekraïne. Ook Pistorius zelf noemde wat in de Bundeswehr gebeurt een „paradigmawissel”, volgens hem dringend nodig in deze „uiterst onvoorspelbare tijd”. Naast de oorlog in Oekraïne noemde hij de „internationale rechtsorde, die in twijfel wordt getrokken zoals vermoedelijk nog nooit [is gebeurd] sinds de Tweede Wereldoorlog”, en wees hij op Venezuela, Groenland, Iran en het Midden-Oosten.
Het motto van de strategie is ‘Verantwortung für Europa’, ‘verantwoordelijkheid voor Europa’. Om het ‘grootste conventionele leger’ van Europa te worden, dus het grootste leger zónder kernwapens, moet allereerst de mankracht omhoog. Op dit moment zijn er zo’n 185.000 beroepssoldaten, dat moeten er in 2035 260.000 zijn. In 2033 moet het leger over 200.000 reservisten beschikken (nu zo’n 70.000). Om die aantallen te bereiken is in januari een nieuw, vrijwillig dienstjaar ingevoerd dat achttienjarige mannen verplicht zich te laten keuren, in de hoop dat die dan beslissen om zes maanden of langer het leger in te gaan.
Een onderdeel van de geplande groei van het aantal medewerkers is dat de Bundeswehr investeert in opleidingen en onderkomens. Kazernes bijvoorbeeld, die in de afgelopen vijftien jaar werden verkocht (nadat in 2011 de dienstplicht is afgeschaft) worden indien mogelijk teruggekocht, zei Pistorius.
De opleiding van Duitse soldaten zal volgens Pistorius voor een deel ook door Oekraïense officieren worden gedaan omdat „we leren van hun ervaringen”. De Duitsers profiteren al van Oekraïense kennis over geautomatiseerde oorlogvoering en ontvangen data van het Oekraïense slagveld. Volgens defensiedeskundigen wordt op dit moment zo’n 90 procent van de doden en gewonden aan Russische zijde veroorzaakt door Oekraïense drones.
De strategie is, zo schrijven de auteurs van de defensiestrategie ook zelf, vooral een antwoord op de dreiging vanuit Rusland. Al geruime tijd wordt in Duitsland herhaald dat Rusland in 2029 klaar is voor een confrontatie met de NAVO. Nu al, zo staat in het rapport, is het afweren van spionage, sabotage, cyberaanvallen en desinformatie een constante opgave.
Één voorbeeld van de Russische beïnvloeding deze week was de boodschap vanuit Moskou dat het niet langer toestaat dat Kazachstan olie levert aan Duitsland. De raffinaderij in Schwedt aan de Oder aan de grens met Polen krijgt maandelijks zo’n 20 procent van de ruwe olie uit Kazachstan. Die komt aan in Schwedt via een noordelijke vertakking van pijpleiding Droezjba (via het zuidelijke deel, dat door Oekraïne loopt, levert Rusland olie aan Hongarije en Slowakije). De pijpleiding van Kazachstan naar Duitsland loopt door Rusland, en volgens persbureau Reuters wil Rusland de doorvoer stoppen.
De timing is ongunstig, omdat de brandstofprijzen in Duitsland net als elders al hoog zijn. Vanuit de raffinaderij in Schwedt wordt een groot deel van Berlijn en het noordoosten van Duitsland met olie verzorgd; zo’n negen van de tien auto’s in Berlijn rijden op brandstof uit Schwedt. De 20 procent die Schwedt uit Kazachstan afneemt moet op te vangen zijn, menen deskundigen. Maar tankstations waarschuwden al voor dreigende tekorten en stijgende prijzen, en voeden zo het sentiment dat de strijdbijl met Rusland moet worden begraven en dat Duitsland gewoon weer goedkope Russische energie moet importeren. Voorzitter van Die Linke Ines Schwerdtner zei in weekblad Der Spiegel: „Als brandstof in delen van Oost-Duitsland duurder is dan in het westen van de Republiek, dan is dat met blik op de komende verkiezingen [in september in deelstaten Mecklenburg-Voor-Pommeren, Saksen-Anhalt en Berlijn] politiek gevaarlijk.”
Pistorius’ militaire strategie is voor een groot deel niet publiek, want anders „konden we Poetin meteen opnemen in onze mailinglijst”, aldus de minister. Nadeel daarvan is dat de strategie voor het publiek weinig concreet is, afgezien van de plannen voor het personeel. Critici stellen dan ook dat het te weinig is, en dat het als antwoord op de dreiging van Rusland in 2029 niet voldoende is.
Voor Pistorius zelf moet de strategie „fluïde” blijven omdat de oorlogsvoering en de technische mogelijkheden zo snel veranderen. Een vraag is bijvoorbeeld of het zinvol is om een leger van 460.000 mannen en vrouwen op te bouwen als geautomatiseerde systemen zo snel aan terrein winnen. Vooralsnog zet Pistorius kennelijk in op verschillende sporen om Duitsland weer ‘kriegstüchtig’, (oorlogsklaar) te maken. Naast het personeel en investeringen in AI wil Pistorius veel inzetten op „Deep Precision Strike wapens”, dus kruisraketten die precies zijn en een hoge reikwijdte hebben.