Het vertrouwen van consumenten in de economie is in april hard gedaald, tot bijna het laagste niveau ooit. Maar dat is geen economische voorspelling. Veel mensen geven nog steeds geld uit, omdat hun eigen geldzaken nog redelijk stabiel zijn.
Het vertrouwen van consumenten in ons land is fors verslechterd, bleek woensdag uit cijfers van statistiekbureau CBS. Het cijfer is van -30 in maart naar -44 in april gegaan. Zoals je in de grafiek hieronder kunt zien, staat het consumentenvertrouwen daarmee op de een-na-laagste stand sinds het wordt bijgehouden (april 1986).
Het vertrouwen in de economie onder consumenten is "heel laag en het sterkst gedaald sinds de coronacrisis", licht CBS-econoom Frank Notten toe tegenover NU.nl. "Maar de meeste mensen merken financieel nog geen verslechtering, al voelen mensen de hogere prijzen bijvoorbeeld wel aan de benzinepomp."
Dat verschil is belangrijk. "Als mensen negatief zijn over de economie, maar dat niet zien in hun eigen situatie, passen ze hun koopgedrag meestal niet aan", legt hoogleraar Jakob de Haan van de Rijksuniversiteit Groningen uit.
Het consumentenvertrouwen wordt sterk beïnvloed door sentiment en nieuws. "Bij het uitbreken van een oorlog met een economische impact voor Nederland, zakt het consumentenvertrouwen vaak enorm snel. Dat verband durf ik wel te leggen", zegt Notten. De oorlog in Iran en zorgen over energieprijzen zorgen volgens de CBS-econoom voor onzekerheid, wat direct terug te zien is in het sentiment.
Dat betekent niet automatisch dat mensen minder gaan uitgeven. Andere factoren, zoals loonstijgingen en werkgelegenheid, wegen vaak zwaarder mee. Zo is de arbeidsmarkt nog altijd krap en de werkloosheid laag.
Daardoor blijft de economie voorlopig draaien. De consumptie - goed voor een groot deel van de economie - groeit nog, al zijn er wel signalen dat mensen wat meer de hand op de knip houden.
In recente cijfers van het CBS is een lichte daling van de consumptie te zien. Zo worden er minder auto's verkocht en gaan mensen iets minder vaak uit. Ook wordt er minder getankt vanwege hogere brandstofprijzen.
Toch is de economische 'weersvoorspelling' nog onzeker. De cijfers zijn voorlopig en kunnen nog veranderen. Bovendien laten eerdere jaren zien dat negatieve gevoelens niet altijd leiden tot lagere uitgaven.
"Het consumentenvertrouwen is al sinds 2019 negatief, terwijl de consumptie in die periode juist is toegenomen", nuanceert Notten. "Dat onderstreept dat er geen direct verband is tussen consumentenvertrouwen en het aankoopgedrag van mensen, maar dat de consumptie mogelijk hoger zou zijn geweest bij een hoger vertrouwen."
Als het vertrouwen langdurig heel laag blijft, kan dat volgens De Haan wel invloed hebben op bestedingen en daarmee de economie. "Maar op de korte termijn verwacht ik dat effect nog niet."
Andere economische factoren bieden nu tegenwicht. De arbeidsmarkt is stabiel en veel mensen hebben werk. Daardoor durven mensen nog wel geld uit te geven.
Een veel groter risico zit volgens De Haan in de oplopende inflatie. Als prijzen blijven stijgen, kan dat uiteindelijk ook het gedrag van consumenten veranderen. Als alles duurder wordt, kun je met je salaris minder kopen. Dat kan de economie volgens de hoogleraar wel onder druk zetten.
De scherpe daling van het consumentenvertrouwen moet volgens De Haan vooral als een signaal van onzekerheid worden gezien. Het is geen directe voorspelling van economische krimp. "Het is daarnaast nu nog veel te vroeg om te concluderen dat de economie sterk gaat afremmen."
Source: Nu.nl economisch