Energiecrisis De Europese Commissie wil voorkomen dat Europese landen elkaar op de wereldmarkt onnodig gaan beconcurreren, waardoor de prijs van olie en gas alleen maar harder oploopt. Ook gaat de Commissie de olie- en kerosinevoorraden van lidstaten monitoren en wil zij de energietransitie versnellen.
Elektrische auto's aan de lader bij een Fastned-laadstation langs de, A16.
De Europese Commissie grijpt de energiecrisis als gevolg van het afsluiten van de Straat van Hormuz aan om de energietransitie te versnellen en onafhankelijk te worden. Tegelijkertijd wil de Commissie op korte termijn burgers en bedrijven beter ondersteunen om de pijn van de crisis te verzachten. Dat kan alleen, zo stelt de commissie, als er in Europa samengewerkt wordt. Daarom zal de Commissie de verschillende steunmaatregelen in de Unie beter gaan coördineren en komen er gezamenlijk afspraken over brandstof-inkoop en raffinage.
Met die boodschap kwamen eurocommissarissen Teresa Ribera (Energietransitie) en Dan Jørgensen (Energie en Huisvesting) woensdagmorgen namens de Europese Commissie. Zij introduceerden het programma AccelerateEU, bedoeld om het Europese energiebeleid beter te coördineren, zowel intern als richting olie- en gasproducerende landen. Onderdeel van AccelerateEU is ook het aanjagen van meer investeringen in nieuwe duurzame Europese energiebronnen. „Daarmee maakt Europa zich onafhankelijker en minder kwetsbaar voor dit soort schokken”, aldus Ribera. Zij benadrukte dat de energiezekerheid van de EU momenteel niet in gevaar is. Wel maken de huidige hoge fossiele energieprijzen duidelijk dat onmiddellijke steun nodig is voor burgers, met name de meest kwetsbaren, en bedrijven.
Het is de tweede keer in minder dan vijf jaar tijd dat Europa met een energiecrisis geconfronteerd wordt, memoreerde Jørgensen: „Dit moet een wake-up call en een keerpunt zijn – een moment waarop Europa de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen loslaat en overstapt op schone-energieautonomie. (…) Dit is de enige duurzame manier om een stabiele, veilige, schone en betaalbare energievoorziening voor alle Europeanen te garanderen.”
De oplopende prijzen voor energie als gevolg van de door Israël en de Verenigde Staten begonnen oorlog tegen Iran hebben de Unie al 24 miljard euro extra gekost voor import van fossiele energie. Vorig jaar importeerde de EU in totaal voor 340 miljard euro aan fossiele brandstoffen. Het is volgens beide eurocommissarissen van cruciaal belang om dat versneld af te bouwen. Zij kondigden een top aan later dit jaar,waarbij overheden samen met het bedrijfsleven (financiële sector, grote institutionele beleggers, projectontwikkelaars en publieke financiers) op zoek moeten naar kapitaal om de transitie te versnellen. „We hebben het private kapitaal nu snel nodig”, aldus Jørgensen.
Voor de korte termijn wil de Commissie burgers en bedrijven steunen om de huidige crisis door te komen. Coördinatie is daarbij essentieel. Zo gaat de Commissie een rol spelen in hoe landen hun gasvoorraden gaan bijvullen de komende tijd. Daarmee moet voorkomen worden dat Europese landen elkaar op de wereldgasmarkt onnodig gaan beconcurreren, waardoor de prijs van het vullen van de voorraden alleen maar harder oploopt. Ook wil Brussel beter zicht houden op de beschikbaarheid van brandstoffen als diesel en kerosine, en afspraken kunnen maken over raffinage van die brandstoffen in de hele Unie. Hoe eerder de Commissie zicht heeft op mogelijke tekorten, des te sneller er gerichte maatregelen getroffen kunnen worden om alle betrokken sectoren van voldoende brandstof te kunnen blijven voorzien. Dat geldt met name voor de Europese luchtvaart.
Ook wil de Commissie dat landen hun nationale energiecrisismaatregelen beter op elkaar afstemmen. Sowieso pleit Brussel voor „tijdige, gerichte en tijdelijke maatregelen”, in plaats van ongerichte pakketten zonder limiet. Volgens beide commissarissen zou het beschermen van burgers en bedrijven tegen prijsstijgingen kunnen bestaan uit „gerichte inkomensondersteuningsregelingen, energievouchers en sociale leaseprogramma’s [voor onder meer elektrische auto’s en thuisbatterijen], en het verlagen van de accijnzen op elektriciteit voor kwetsbare huishoudens”. Om overheden iets meer ruimte te bieden om specifieke kwetsbare sectoren te ondersteunen, wil de commissie de regels voor staatssteun tijdelijk wat oprekken.
Het voorstel van de Commissie zal de komende dagen op een informele EU-top op Cyprus besproken worden door Europese regeringsleiders. Het AccelerateEU-pakket is een antwoord op een vraag van diezelfde regeringsleiders tijdens een Europese Raad van half maart. Zij vroegen toen of de Commissie „een reeks gerichte, tijdelijke maatregelen” kon presenteren in reactie op de prijsstijgingen van geïmporteerde fossiele brandstoffen als gevolg van de crisis in het Midden-Oosten.