Wanneer verdwijnt de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran weer uit het nieuws? Als de partijen vrede sluiten natuurlijk. Maar als ze doorvechten ondanks alle aankondigingen van Trump van aanstaande vrede? Nou, zolang Iran met behulp van de Straat van Hormuz uw benzineprijs beheerst en uw vakantievliegtuig aan de grond kan houden, blijft die oorlog nog wel even in het nieuws.
Wat ik wil zeggen: nieuws dat u wilt lezen – en dat u het wilt lezen is een belangrijke maatstaf voor ons, de media – is wat er bij wijze van spreken bij u om de hoek gebeurt. Dus goedkopere benzine in Duitsland, dat vakantievliegtuig en daarmee die oorlog. Maar niet de ergste humanitaire crisis in de wereld, die de oorlog in Soedan heeft geproduceerd. In Soedan hebben meer dan 34 miljoen mensen hulp nodig, aldus de Wereld Gezondheids Organisatie WHO op 14 april. Meer dan 4 miljoen mensen gelden als acuut ondervoed. Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR waren er per 31 maart bijna 9 miljoen ontheemden; nog eens 4,5 miljoen hebben over de grenzen hun toevlucht gezocht.
Heel erg. Maar het is te ver weg voor meer dan minimale aandacht in de krant. Als uitweg bestaat de ‘verjaarsjournalistiek’: één jaar na crisis-X, twee jaar na crisis-Y. Die crisis in Soedan werd vorige week precies drie jaar oud, wat leidde tot een kortstondige uitbarsting van interviews en reportages.
Maar ik wilde uw aandacht voor de Gazastrook, voor de Israëlische vernietigingsoorlog die volgde op Hamas’ slachtpartij op Israëlische burgers van 7 oktober 2023. Echt he-le-maal uit het nieuws verdwenen. Ik had gedacht dat de mijlpaal van zes maanden staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas op 10 april in krant of talkshows nog wel aandacht voor de actuele situatie zou losmaken, maar; verkeerd gedacht. Terwijl dat staakt-het-vuren bepaald niet de beoogde opmaat naar wederopbouw en een normaal leven is geworden, maar eerder een gezellig woord voor oorlog.
Op 10 oktober werd het vuren officieel gestaakt als onderdeel van president Trumps 20-puntenplan van 29 september. „De lange en pijnlijke nachtmerrie is eindelijk voorbij”, juichte Trump op 13 oktober in een toespraak in het Israëlische parlement. „Dit is niet alleen het einde van een oorlog, dit is het einde van een tijdperk van terreur en dood, en het begin van het tijdperk van vertrouwen en hoop en van God. [..] Dit is de historische ochtendstond van een nieuw Midden-Oosten.”
Gelooft hij dit soort teksten zelf? Daar ben ik best benieuwd naar, en trouwens ook naar die verwijzing naar God. Maar zoek op Google de ‘humanitarian scorecard’ die vijf internationale hulporganisaties hebben opgesteld over de zes maanden naar een bedoelde verbeterde werkelijkheid. De resultaten zijn zeer negatief. Van het 20-punten-plan zijn alleen punt 4 en 5 uitgevoerd, de vrijlating van Hamas’ gijzelaars en een deel van Israëls Palestijnse gevangenen. De twee miljoen Palestijnen in de Gazastrook, bijna allemaal ontheemd, leveren nog steeds een dagelijks gevecht om te overleven. De mensen „gaan hongerig naar bed in overstroomde tenten, staan in lange rijen voor schoon water en bezwijken aan ziekten en verwondingen zonder een gezondheidssysteem of basale medische bevoorrading”.
Van wederopbouw is niets gekomen. De afgelopen zes maanden zijn meer dan 730 Gazanen door Israëlisch geweld gedood. Het Israëlische leger bezet 52 procent van de Gazastrook, achter een ‘gele lijn’ die gestaag verder schuift. Hier vallen haast dagelijks doden: iedereen die in de buurt komt vormt een legitiem doelwit. Satellietbeelden tonen in het bezette gebied een gestage uitbreiding van militaire versterkingen, meldde Al Jazeera deze week. Hamas is stevig aan de macht in de rest van het gebied. De impasse is totaal: Hamas weigert zich te ontwapenen zolang Israël zich niet terugtrekt, en vice versa.
Bij één jaar staakt-het-vuren nog eens kijken? Of die twee miljoen mensen maar letterlijk in het puin laten rotten?