De politieke soap rond de asielwetten van oud-minister Marjolein Faber kwam dinsdag tot een explosief einde: de Eerste Kamer stemde tegen de asielnoodmaatregelenwet. Maar dat betekent niet dat daarmee een streep gaat door strengere asielregels in Nederland.
Het is een rommelig politiek proces geweest, erkende asielminister Bart van den Brink dinsdag bij de aanwezige journalisten in de Eerste Kamer. Kort daarvoor had de senaat de asielnoodmaatregelenwet weggestemd. Dat gebeurde omdat het plan dat de in de wet opgenomen strafbaarstelling van illegaliteit moest verlichten niet voldoende stemmen kreeg.
Over die strafbaarstelling van illegaliteit was al lange tijd veel onrust. Een krappe meerderheid van de Tweede Kamer voegde het plan vlak voor de zomer toe aan de asielnoodmaatregelenwet.
Daarna probeerde Van den Brink de wet te redden door die strafbaarstelling minder streng te maken. Toch haalde de wet het dinsdag niet, mede door een truc van de PVV.
Alle partijen zullen de komende tijd een eigen politieke draai geven aan de gebeurtenissen in de senaat, maar het is in ieder geval niet zo dat er nu helemaal geen strenger asielbeleid komt. Dat probeerden D66, het CDA en Van den Brink dinsdag ook al te benadrukken. De ogen zijn nu vooral gericht op het Europees migratiepact.
Hoe zit dat? In 2024 stemde het Europees Parlement in met het omvangrijke Europees Migratiepact. Daardoor kreeg Nederland een opdracht: verwerk de negen verordeningen en één richtlijn uit dit Migratiepact in de Nederlandse wetgeving.
Die Europese plannen bieden landen ruimte om er een eigen sausje over te gieten, maar de basis moet hetzelfde zijn. En dat eigen sausje komt in Nederland uit het regeerakkoord van het kabinet-Schoof, dat op dat moment regeerde. Daarin staan veel maatregelen die ook in de asielwetten van Faber zijn terechtgekomen.
Er is veel overlap tussen de asielwetten en de Nederlandse invulling van het migratiepact. En dus gaan veel maatregelen uit de verworpen asielnoodmaatregelenwet waarschijnlijk alsnog gelden.
Zo staat het verkorten van de geldigheid van een asielvergunning van vijf naar drie jaar ook in dat migratiepact. Hetzelfde geldt voor het afschaffen van de asielvergunning voor onbepaalde tijd.
Alleen de verruiming van de ongewenstverklaring, het afschaffen van de dwangsommen die de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) aan te lang wachtende asielzoekers moet betalen en de omstreden strafbaarstelling van illegaliteit stonden wél in de asielnoodmaatregelenwet, maar niet in het migratiepact.
Op 12 juni dit jaar gaan de regels van het Europees Migratiepact sowieso gelden. De Tweede Kamer heeft al ingestemd met de Nederlandse versie daarvan en de Eerste Kamer gaat zich daar waarschijnlijk volgende maand over buigen.
Omdat de strafbaarstelling van illegaliteit niet in die wet zit, wordt die stemming waarschijnlijk niet heel spannend. Wel hebben de partijen een en ander aan te merken op die wet, waarschuwden enkele senatoren dinsdag. Er kan dus nog wel aan de wet gesleuteld worden.
Hoewel de ogen dinsdag vooral gericht waren op de asielnoodmaatregelenwet, nam de Eerste Kamer de andere asielwet van Faber wél aan. De wet die het tweestatusstelsel invoert regende een beetje onder door al het gedoe rondom de asielnoodmaatregelenwet, maar er was ook veel minder politieke heisa over.
Het tweestatusstelsel zorgt ervoor dat asielzoekers in twee groepen met bijbehorende regels worden ingedeeld. Daardoor krijgen mensen die vluchten voor oorlog minder rechten dan mensen die vluchten omdat ze persoonlijk gevaar lopen, bijvoorbeeld vanwege hun religie of seksuele geaardheid.
Ook deze wet hangt samen met de Nederlandse invulling van de Europese asielregels. Want het migratiepact schrijft wel voor dat er een tweestatusstelsel moet komen, maar de precieze wijze waarop onderscheid wordt gemaakt heeft Nederland ingevuld.
Het kabinet wil zelf ook nog met extra plannen komen, kondigde Van den Brink dinsdag aan. Zo wil hij het verruimen van de ongewenstverklaring en het afschaffen van dwangsommen aan te lang wachtende asielzoekers snel in de Tweede Kamer brengen.
Voor de laatste maatregel kijkt de minister naar de Kamer. De SGP kwam eerder al met het plan dwangsommen voor te lang wachtende asielzoekers af te schaffen. De partij liet dinsdag al op X weten samen met JA21 met een amendement daarvoor te komen. Ze willen dat amendement indienen bij een wet met maatregelen tegen overlastgevende asielzoekers.
Daarnaast wil Van den Brink zelfs kijken of hij de veelbetwiste strafbaarstelling van illegaliteit alsnog op de politieke agenda kan krijgen. Hij wil kijken hoe dit ingevoerd kan worden voor een kleine groep mensen die weigeren mee te werken aan hun terugkeer. Daarbij gaat hij wel voor "zorgvuldigheid", zei de minister.
Source: Nu.nl algemeen