Schoonheidsidealen Vrouwen doen al jaren aan ‘looksmaxxing’, stelt Lotte Hondebrink. Vanwaar nu pas verontwaardiging, nu het om mannen gaat?
Advertentie voor Skims, het shapewearmerk van Kim Kardashian.
Looksmaxxing is bezig aan een opmars. Als we experts en de media mogen geloven is deze trend, waarbij jonge mannen hun uiterlijk proberen te optimaliseren met extreme middelen als peptide-injecties en bone smashing, zowel nieuw als zorgwekkend. Een recente aflevering van Nieuwsuur ging over de „gevaarlijke wereld” van looksmaxxing, waar tienerjongens door de algoritmes van Instagram en TikTok steeds verder in worden gezogen.
Lotte Hondebrink is freelance schrijver en gepromoveerd filosoof.
Mediapedagoog Jacqueline Kleijer uitte haar zorgen over de trend in een interview met de NOS: „Jongens hopen dat ze zelfverzekerder worden als ze er beter uitzien. Maar het gevolg is dat ze eigenlijk alleen maar onzekerder worden, omdat ze steeds iets anders zien wat niet perfect is. Hartverscheurend”.
Hartverscheurend is dit zeker, maar is het wel nieuw? Als jonge vrouw klinkt het me bekend in de oren: hopen dat je zelfverzekerder wordt als je er beter uitziet, om vervolgens steeds ongelukkiger te worden omdat het schoonheidsideaal onbereikbaar blijkt. Wie de genderbril even afzet en kijkt naar waar looksmaxxing voor staat (het maximaliseren van uiterlijke schoonheid, waarbij vrijwel alles geoorloofd is) ziet een trend die onder vrouwen al vele jaren aan de gang is.
Zorgen over een trend ontstaan niet zomaar. Bij looksmaxxing maken we ons in de eerste plaats zorgen omdat het schadelijk is, en terecht. Maar: vrouwen beschadigen zichzelf al veel langer om aan een schoonheidsideaal te voldoen. Neem bijvoorbeeld de naaldhak, de waist trainer, of afslankpillen. Allemaal gericht op het maximaliseren van uiterlijke schoonheid, allemaal met flinke gezondheidsrisico’s. Naaldhakken geven voet- en rugproblemen, waist trainers zijn eigenlijk gewoon korsetten, met alle mogelijke orgaanschade van dien, en door afslankpillen kan je lever het begeven.
Bij mannen zouden alle drie deze dingen in de categorie ‘extreem’ vallen, terwijl over de legioenen vrouwen die op naaldhakken lopen of in de vroege jaren 2000 weleens afslankpillen hebben gebruikt bij lange na niet zoveel ophef was. Dit onderscheid heeft niets te maken met wat daadwerkelijk extreem is en wat niet, en alles met gegenderde schoonheidsnormen waardoor ‘wie mooi wil zijn moet pijn lijden’ alleen op vrouwen van toepassing is.
Naast dit genderverschil in wat extreem gevonden wordt, is er een schaalverschil dat de grote media-aandacht voor mij verrassend maakt. Vergeleken met de op vrouwen gerichte schoonheidsindustrie is looksmaxxing een kleine trend. Influencer Clavicular, het gezicht van de looksmaxxing-wereld, heeft terwijl ik dit schrijf, 566.000 abonnees op Instagram. Dat zijn er best veel, maar dit aantal valt in het niet bij het aantal volgers van iemand als Kim Kardashian.
‘Kim K’, die 352 miljoen volgers heeft, was als man looksmaxxer bij uitstek geweest: meerdere keren veranderde ze compleet van lichaamsvorm en gezichtsstructuur, met behulp van cosmetische chirurgie en een ijzeren eet- en sportregime. Ook heeft haar shapewear-merk SKIMS een waist trainer in het assortiment, en prees ze met haar zussen afslankthee aan waar in de praktijk laxeermiddel in bleek te zitten. De doelgroep: vrijwel uitsluitend vrouwen.
In NRC stond afgelopen week dat „injecties, operaties en zelfs bone smashing geen bezwaar [zijn]’ voor looksmaxxende mannen. Bone smashing, waarbij een looksmaxxer met een hard object op zijn jukbeenderen of kaken slaat om de vorm ervan te ‘verbeteren’, is volgens experts ‘extreem gevaarlijk’ en kan voor blijvende schade zorgen.
Waarom lieten die experts zich niet horen tijdens de opkomst van de Brazilian Butt Lift (BBL) onder vrouwen, ruim 10 jaar geleden? Deze chirurgische procedure, waarbij lichaamseigen vet in de billen wordt gespoten met een groter achterwerk als doel, is zowel populairder als dodelijker dan bone smashing, waar tot op heden nog niemand aan is overleden. Het is moeilijk om in te schatten hoeveel vrouwen jaarlijks precies een BBL ondergaan omdat het niet altijd legaal gebeurt, maar de International Association of Aesthetic Plastic Surgery hield het in 2020 op een krappe 400.000 BBL’s wereldwijd. De procedure heeft een sterftecijfer van ongeveer 1 op de 3.000. Reken maar uit om hoeveel overleden vrouwen het gaat.
Het wordt tijd voor een objectievere berichtgeving, die de looksmaxxing-trend niet uit zijn context trekt, maar in plaats daarvan beschouwt als een voortzetting van een extreme, dodelijke schoonheidscultuur waar vrouwen al vele jaren mee te maken hebben. Niet omdat we ons geen zorgen hoeven te maken over looksmaxxende jongens, integendeel. Wel omdat we de meisjes die al jaren aan een sociaal geaccepteerde variant ervan doen, en daarbij hun gezondheid en soms zelfs hun leven op het spel zetten, dezelfde zorgen verschuldigd zijn.