Moeders zijn meer gaan werken. Maar vaders zijn amper meer gaan zorgen. Daardoor raken veel vrouwen overspannen. Japke-d. Bouma heeft de oplossing. „Betaal je vriendin bij jullie eerste kind een miljoen. Dan is ze gecompenseerd voor pensioengaten, gemiste promotie en salaris.”
Deze column is niet voor de vaders die onlangs in een Amsterdams café de cursus ‘vlechten en paardenstaarten maken’ volgden. Ook niet voor de vaders die hun kinderen seksuele voorlichting geven, moeilijke gesprekken met ze voeren, naar ouderavonden gaan, boterhammen smeren, het juffencadeau regelen, luizenpluizen – en al die andere vaders die de zorg voor hun gezin eerlijk met hun partner verdelen.
Nee. Deze column is voor de vaders die geen reet doen thuis. Die na hun werk op de bank ploffen. Die op hun vrije dag de racefiets pakken, in plaats van te kijken of er nog iemand hulp nodig heeft met huiswerk.
Voor de vaders die onderweg naar een verjaardag vragen of ‘we ook een cadeautje hebben’. Die nooit checken of de sportkleren in de tas zitten. Die de kinderen niet van school halen als ze ziek zijn. Die niet kijken of er remsporen in de onderbroeken zitten voor iedereen de deur uitgaat.
Voor de vaders die nooit klassenouder zijn. Die nooit vragen hoe het proefwerk ging. Die nooit tandartsafspraken maken of traktaties regelen. Die de 20 simultane whatsappgroepen over klassen, kinderfeestjes, en schoolreisjes negeren. Die nooit mee ‘hoeven‘ naar zwemles. Die nooit de schoolvakantieplanning maken. Of de koffers inpakken.
Want wie regelt dat allemaal in Nederland? En dan gaat het dus niet om ‘af en toe thuis iets doen’. Maar om het masterplan. Om het vooruit denken. Het anticiperen. Het kijken of iedereen nog lekker in z’n vel zit. Dat zijn meestal de moeders in dit land. Dat was vroeger. En dat is nog steeds zo.
Dat wordt wel steeds lastiger. Want moeders zijn de afgelopen 20 jaar gemiddeld 15 uur per week meer betaald gaan werken. Terwijl de vaders volgens het CBS in dezelfde periode slechts 0,4 uur per week meer zijn gaan zorgen. Steeds meer jonge vrouwen raken daardoor overspannen. Nog geen 10 procent van de stellen heeft de zorg eerlijk verdeeld.
Is dat erg? Ja. Niet alleen voor de kinderen en de vaders, die amper een band opbouwen. Maar vooral voor de moeders die eraan onderdoor gaan. Dat kost ook geld. Burn-outklachten kosten de samenleving miljarden. En werkgevers betalen zich blauw aan verzuim.
En wat doen veel vrouwen daarom? Die gaan na de geboorte van hun kind drie of vier dagen per week werken. Of ze stoppen er helemaal mee. Om alle stress voor te zijn. Daardoor bouwen ze minder pensioen op. Missen ze salaris, en promotiekansen. En worden ze financieel afhankelijk van hun man.
Een makkelijke oplossing? Als vaders en moeders de zorg nou eindelijk eens eerlijk zouden gaan verdelen. Waarom dat nog steeds niet lukt, is mij een raadsel. Al twintig jaar hoor ik dezelfde excuses: dat moeders het zelf zo willen. Dat vaders wel willen, maar moeders „de lat te hoog hebben liggen”. Dat mannen het brein niet hebben voor zorgtaken. Dat vrouwen beter zijn in het verzorgen van kinderen. Dat kinderen van nature naar de moeder trekken.
Allemaal smoesjes.
Vrouwen willen dit helemaal niet zelf. Ze doen het omdat de vaders het niet oppakken. En hoezo hebben mannen er het brein niet voor om thuis te plannen? Ze zijn op hun werk toch ook allemaal ‘hands-on’, proactief en ‘teamplayers’?
Dat vrouwen beter zijn in het verzorgen van kinderen is nooit bewezen. En kinderen trekken niet van nature naar hun moeder, maar naar de ouder die er is. Laatst hoorde ik weer eens een man met de bekende riedel dat ‘moeder zijn het mooiste beroep is wat er is’. Gaap. Als je het zo mooi vindt, waarom doe je het dan zélf niet?
Er wordt al vijftig jaar over dit probleem geleuterd in Nederland. Hoe we vrouwen financieel onafhankelijker maken. Hoe we mannen zover krijgen dat ze eindelijk eens meer gaan doen thuis. Ineens had ik de oplossing.
Wat als we mannen de keuze geven: óf je neemt de helft van de zorg voor je rekening, óf je betaalt je partner een miljoen euro.
Dat is namelijk wat het vrouwen ongeveer kost als ze vanaf hun 32ste zestien jaar lang een of twee dagen minder gaan werken. Aan gemist salaris, gemiste pensioenopbouw, en gemiste promotiekansen. Doe je niks thuis, betaal dan dat miljoen. Dan bouwt zij tenminste iets op. En staat ze niet met lege handen als de relatie stukloopt.
Niet erg romantisch hè? Klopt. Maar het is ook niet romantisch om alle zorg op de moeder te dumpen en haar daar ook nog eens voor te laten betalen. Kinderen krijg je samen. Ook de kosten samen dragen.
Dát is pas eerlijk delen.
Stel een man en een vrouw verdienen tussen hun 32 en 35ste evenveel salaris. Zeg 4.500 euro bruto, iets boven modaal. Als de vrouw een kind krijgt en drie dagen gaat werken, scheelt dat per jaar zo’n 20.000 euro. Dat is na 16 jaar (als de vrouw misschien weer meer wil gaan werken) bij een jaarlijkse loonstijging van zo’n 2 tot 3 procent, zo’n 400.000 tot 450.000 euro bruto, en 300.000 tot 350.000 euro netto.
Maar de vrouw maakt ook minder carrière met drie dagen per week, omdat fulltime eerder beloond wordt met promotie. Waar de man met een fulltime werkweek na 16 jaar op zo’n 85.000 tot 95.000 bruto per jaar zit en daarna nog doorgroeit, blijft de vrouw ‘steken’ op zo’n 55.000 tot 65.000 per jaar met minder uitzicht op meer. Dat kost over de rest van de loopbaan nog eens zo’n 600.000 euro aan gemist inkomen. En dan is er nog het verschil in pensioenopbouw. Ruw geschat over de hele loopbaan nog eens zo’n 150.000 tot 300.000 minder.
Op de korte termijn geeft een of twee dagen minder werken dus wat lucht. Maar over een heel leven betekent het een financiële kloof tussen de ouders van zo’n 1,1 tot 1,3 miljoen.