Zap In ‘Buitenhof’ sprak Maaike Schoon uitgebreid met de Oekraïense president Zelensky. Dat gesprek liet volgens onze recensent zien hoe het ook kan, een politicus annex leider van een land in oorlog interviewen: aandachtig en kritisch, maar niet uit op slimmigheden, journalistieke valstrikjes of ‘gotcha’-momenten.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky bij 'Buitenhof'.
Het ergste moet nog komen – een uitspraak van de filosoof Arthur Schopenhauer die ook te krijgen is op T-shirts. Handig in de collegezaal of tijdens vergaderingen op het werk. Of gewoon op straat, om om al te montere geesten met hun neus op de feiten te drukken. Elk leven eindigt immers als een ramp, aldus die Duitse pessimist, dus wen er maar aan, zoals het in gebiedend modern Nederlands heet.
Niet in Over mijn lijk, de ook in NRC veelgeprezen BNNVARA-serie over jonge mensen met een ongeneeslijke ziekte. De vaak dappere, soms onverzettelijk blijmoedige manier waarop de hoofdpersonen hun lot onder ogen zien, is ontroerend en troostend – voor ons kijkers, of voyeurs.
Maar hoe doe je dat? Je eindigheid volledig erkennen lijkt onmogelijk, eerder praktijk dan denkwerk. „Denken is dansen met je verstand. Op de melodie van de wereld”, schrijft arts en filosoof Bert Keizer in Reis om de dood (2019). „Daarom is denken over de dood zo moeilijk. Omdat het orkest dan zwijgt.” Omtrekkende bewegingen zijn wat rest.
In dit elfde seizoen, dat zondag aftrapte bij de NPO, wisselden opnieuw acceptatie en ontkenning, levenslust en teleurstelling elkaar af. Ondanks het ,,zonnestralen tellen in de storm” waar de jonge zieken soms in slagen (presentator Tim Hofman) blijft het kijken vooral confronterend. Soms zo intiem dat je wilt wegkijken, zoals bij het verdriet van Nicole die bang is dat haar jonge kinderen zich haar niet zullen herinneren. Of bij Tycho die, aan een ochtendpilsje, niet wil accepteren „dat het zo is”.
Het is wel helemaal van deze tijd. Een redacteur van het programma vertelt in de VARA Gids over de afscheidsvideo’s die ze maakt voor de „OML’ers” waarin ze „hun boodschap voor de wereld” kunnen geven (de video’s worden op sociale media vertoond na hun overlijden en uiteraard alleen met toestemming). Ze noemt hen ook „helden”.
Dat zou je ook kunnen zeggen van de strijdvaardige vrouwen uit de zesdelige EO-serie ‘De vrouwen van …’ van Kefah Allush, die zondag het slot beleefde. Hij zocht en vond vrouwelijke „krachtpatsers” in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. In Ethiopië trok hij nu op met een vrouw die weer bij haar ouders was gaan wonen nadat een huis dat ze – zonder vergunning – voor zichzelf had laten bouwen met geld dat ze had verdiend in Dubai, was gesloopt op last van de autoriteiten. Haar nieuwe doel: gaan werken in Egypte en dan een nieuw huis laten bouwen. Met steun van de maagd Maria tot wie ze elke dag bidt.
Nog een held, en weer heel anders. In Buitenhof (VPRO) sprak Maaike Schoon uitgebreid met de Oekraïense president Zelensky (niet in de studio maar eerder elders opgenomen). Dat gesprek, dat de uitzending grotendeels vulde, liet zien hoe het ook kan, een politicus annex leider van een land in oorlog interviewen: aandachtig en kritisch, maar niet uit op slimmigheden, journalistieke valstrikjes of gotcha-momenten (en geen vertoon wie het beste Engels spreekt, al was dat duidelijk). Zelfspot kwam van Zelensky die zichzelf een ,,papegaai” noemde: hij zegt al jaren hetzelfde. Boodschap: luister nou eens.
Ook dit keer benutte hij de tijd om de urgentie te onderstrepen van de oorlog tegen Oekraïne voor heel Europa, nu die uit de aandacht dreigt te raken door publieke oorlogsmoeheid en de economische effecten van Trumps doldrieste excursie naar Iran. Zelensky liet zich ontvallen dat ook (niet genoemde) bondgenoten hem hadden gevraagd geen olie-installaties in Rusland meer te bombarderen. Hij fulmineerde tegen de Russische oorlogsmisdaden in Boetsja, kort na het begin van de agressie-oorlog van het Kremlin vier jaar geleden.
Die herinneringen zijn broodnodig nu de behoefte aan accommodatie zich doet gelden, al dan niet uit eigenbelang (olie dan wel gemoedsrust), Terwijl, zoals Zelensky opmerkte, de kansen op het slagveld eindelijk weer keren in het voordeel van Oekraïne. Zijn standvastigheid – hij zei ook pas te willen nadenken over zijn politieke toekomst na het einde van de oorlog – zou je ook een voorbeeld van ‘over mijn lijk’ kunnen noemen. Eentje dat laat zien dat je soms keihard tegen de wind in moet blijven fietsen, in de hoop dat die draait.
Iets van het ergste – Boetsja – heeft hij tenslotte al gehad.
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s