Gemeenten in Nederland willen dat de tabaksindustrie voortaan alle kosten betaalt voor het opruimen van sigarettenpeuken op straat. Nu draaien fabrikanten grofweg voor de helft van de rekening op en betalen belastingbetalers de rest. Het ministerie van Economische Zaken en de waterschappen sluiten zich bij die wens aan, terwijl tabaksproducenten juist proberen hun bijdrage te verlagen.
Jaarlijks belanden naar schatting honderden miljoenen tot zo’n 7 miljard peuken in het straatbeeld, waarmee sigarettenfilters het grootste zwerfafvalprobleem vormen. De filters zijn klein en lastig te verwijderen uit stoepen, plantsoenen en putten. Dat is extra problematisch omdat ze plastic, zware metalen en giftige stoffen zoals arseen bevatten, die vaak in het water terechtkomen en daar grote schade veroorzaken; één peuk kan tot duizend liter water vervuilen.
Sinds enkele jaren moeten tabaksfabrikanten meebetalen aan de opruimkosten die gemeenten maken, in totaal ongeveer 36 miljoen euro per jaar. Hun bijdrage is echter gekoppeld aan het aantal sigaretten dat in Nederland wordt verkocht, en die verkoop daalt door de sterk gestegen prijs. In 2024 was bijna de helft van de hier opgeruimde peuken afkomstig van in het buitenland gekochte sigaretten, waardoor producenten nog maar ongeveer de helft van de totale kosten hoefden te betalen.
Volgens belangenorganisatie NVRD, die gemeenten vertegenwoordigt bij afvalinzameling, is het onlogisch dat alleen voor in Nederland verkochte sigaretten wordt betaald. Directeur Jacolien Eijer noemt het onrechtvaardig dat de "korting" voor de industrie is opgelopen tot 45 procent, waardoor ook niet-rokers via de belastingen meebetalen. Gemeenten erkennen dat er nu überhaupt veel minder wordt opgeruimd dan wenselijk, en stellen dat volledige vergoeding van de werkelijke kosten daarbij kan helpen.
Het ministerie van Economische Zaken heeft het probleem inmiddels aangekaart bij de Europese Commissie en vindt eveneens dat alle opruimkosten door de industrie moeten worden vergoed, zolang er geen verbod op filters is. De Unie van Waterschappen verwijst naar het principe "de vervuiler betaalt" en ziet een financiële prikkel voor producenten als een effectieve manier om te voorkomen dat peuken in het milieu terechtkomen. In steden als Utrecht rijden dagelijks speciale peukenzuigers rond en probeert de gemeente rokers te stimuleren hun peuk niet op straat te gooien.
Tegelijkertijd pleiten verschillende organisaties, waaronder de Fair Resource Foundation, voor een volledig verbod op sigarettenfilters, die volgens hen "nutteloos" zijn voor de gezondheid en vooral milieuschade veroorzaken. De FRF noemt de huidige bijdrage van de tabaksindustrie "een lachertje" in verhouding tot de tientallen miljarden winst die de sector jaarlijks maakt. De branche reageert fel: directeur Jan Hein Sträter van tabaksvereniging VSK noemt volledige kostenvergoeding "niet rechtvaardig en proportioneel" en waarschuwt dat een filterverbod neerkomt op een sigarettenverbod, waarbij volgens hem vooral het gedrag van rokers zelf moet veranderen.
Of alle andere bedrijven ook moeten betalen voor het afval dat burgers op straat donderen, zoals resten van fastfoodketens, is verder niet bekendgemaakt.
AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage