Venetië krijgt steeds vaker te maken met overstromingen. Door klimaatverandering stijgt de zeespiegel, terwijl de bodem van de stad langzaam verzakt. Volgens nieuw onderzoek zijn extra maatregelen nodig om de stad daartegen te beschermen, maar aan die maatregelen hangt een prijskaartje.
Sinds 2020 wordt het eeuwenoude Venetië beschermd door het zogeheten MoSE‑systeem. Dat zijn grote beweegbare keringen bij de ingangen van de lagune. Bij extreem hoogwater gaan ze dicht zodat de stad wordt afgesloten van de Adriatische Zee.
Het systeem werkt nu goed en voorkomt grote overstromingen. Maar wetenschappers waarschuwen dat de keringen in de toekomst steeds vaker dicht moeten.
Er zijn meerdere scenario's voor de hoeveelheid zeespiegelstijging die de opwarming van de aarde de komende jaren zal veroorzaken, afhankelijk van onder meer het tempo van het smelten van de Antarctische ijskap. Als de zeespiegel ongeveer een halve meter stijgt, kan het nodig zijn de keringen van de stad tot twee maanden per jaar te sluiten.
Dat heeft gevolgen voor de natuur in de lagune, de waterkwaliteit, de scheepvaart en de haven. Ook wordt de kans op storingen groter. Volgens onderzoekers kan het systeem met extra maatregelen waarschijnlijk nog werken tot bij een zeespiegelstijging van ongeveer 1,25 meter. Daarna zijn ingrijpendere oplossingen nodig.
Een internationale groep wetenschappers van onder meer het Nederlandse waterinstituut Deltares stippelt in het wetenschappelijke vakblad Scientific Reports vier mogelijke routes uit.
Elke optie kan bijdragen, maar gaat ook gepaard met nadelen en hoge kosten. De eerste optie is doorgaan met het huidige systeem en de stad verder aanpassen. Gebouwen kunnen bijvoorbeeld worden verhoogd en er kunnen lokale waterkeringen komen. Dit kan tijd winnen, maar lost het probleem niet voor altijd op.
Een tweede mogelijkheid is een dijkring rond het historische centrum van Venetië. De stad wordt dan beschermd met dijken en pompen, maar de rest van de lagune blijft in dit scenario open.
Een derde optie is het afsluiten van de gehele lagune met een grote dam. Zo'n 'superdijk' kan Venetië zelfs bij een veel hogere zeespiegel beschermen. Tegelijkertijd zou dit grote gevolgen hebben voor de natuur, het landschap en de economie.
De laatste en meest ingrijpende optie is dat de bewoners en het erfgoed op termijn verhuizen naar hogere gebieden. Dat zou pas nodig zijn bij extreme zeespiegelstijging in de toekomst.
De maatregelen zijn duur. De bouw van het MoSE‑systeem kostte ongeveer 6 miljard euro en een dijk rond de stad kan tussen de 0,5 en 4,5 miljard euro kosten. Het afsluiten van de hele lagune kan meer dan 30 miljard euro kosten. Zulke projecten vergen bovendien tientallen jaren aan voorbereiding en bouw.
Daarom roepen de onderzoekers op om snel keuzes te maken: hoe eerder die worden gemaakt, hoe meer mogelijkheden er nog zijn om Venetië te beschermen. "We hebben de mogelijke routes in beeld gebracht, daarna is het aan de beleidsmakers", zegt onderzoeker Valeria Di Fant.
Source: Nu.nl economisch