Greenpeace en het bedrijf Energy Transfer stonden vandaag tegenover elkaar in de rechtbank van Amsterdam. De milieugroep moet het Amerikaanse pijpleidingconcern honderden miljoenen betalen. Greenpeace noemt dat "pesterij" en probeert de uitspraak nu op Europese bodem aan te vechten.
Greenpeace moet de megaboete betalen na een verloren rechtszaak in de VS. De organisatie hoopt dat Europese wetgeving ervoor kan zorgen dat de boete - of een deel daarvan - alsnog wordt kwijtgescholden.
Bij de rechtbank in Amsterdam staat donderdagmiddag een lange rij. Er is veel belangstelling voor "de zaak tegen dat grote Amerikaanse bedrijf", zoals er in de wandelgangen over wordt gesproken. De drukte is opvallend, omdat het eigenlijk nog om een procedurele zaak gaat. De rechter moet eerst bekijken of de zaak überhaupt wordt behandeld.
Greenpeace zegt de miljoenenboete niet te kunnen betalen. Daardoor loopt de Amerikaanse tak van de organisatie het risico in te storten, zegt de milieugroep tegen NU.nl.
Volgens advocaat Jan Duyvensz van Energy Transfer is dat niet waar en had Greenpeace vorig jaar nog "honderd miljoen" op de rekening.
Het bedrijf beschuldigde Greenpeace er eerder van een grote rol te hebben gespeeld bij protesten tegen de Dakota Access Pipeline. Dat is een 1.900 kilometer lange pijpleiding die door Energy Transfer dicht bij beschermde natuur en inheems gebied werd geplaatst. Er waren grote zorgen over de drinkwatervoorziening van de inheemse bevolking.
Greenpeace was inderdaad bij de protesten betrokken. De meningen lopen uiteen over de manier waarop dat gebeurde. Volgens de milieugroep bleef het bij het ondertekenen van een petitie, samen met een paar honderd andere organisaties.
Energy Transfer zegt dat Greenpeace schade en vertraging aan de pijplijn heeft veroorzaakt en een lastercampagne voerde. Het bedrijf eiste in de rechtbank van North Dakota met succes een schadevergoeding van 345 miljoen dollar (bijna 300 miljoen euro).
Greenpeace, waarvan het hoofdkantoor in Nederland staat, legde zich daar niet bij neer en stapte naar de Nederlandse rechter. De EU heeft in 2024 een richtlijn opgesteld die burgers en organisaties moet beschermen tegen zogeheten SLAPP's (Strategic Lawsuits Against Public Participation). Greenpeace maakt daar nu als eerste organisatie gebruik van.
SLAPP'S zijn slepende, dure rechtszaken en worden vaak gestart door grote bedrijven of overheden. Ze zijn bedoeld om critici zoals journalisten, wetenschappers, klokkenluiders en mensenrechtenorganisaties het zwijgen op te leggen. Dat vertelt Tim Bleeker, jurist en expert op het gebied van aansprakelijkheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Het idee is dat de drempel om je uit te spreken daardoor hoger wordt.
Volgens Greenpeace was de Amerikaanse zaak een duidelijke SLAPP. "Greenpeace leidt ernstige financiële en reputatieschade, waardoor ze het normale werk niet kan doen", zegt advocaat Emiel Jurjens namens de milieugroep.
De laatste jaren worden steeds meer van dit soort zaken aangespannen in Europa. Sinds 2010 lopen er ruim 1.300 SLAPP's. Onderzoekers noemen dit het "topje van de ijsberg", omdat veel van deze aanklachten worden geschikt. Maar het doel is dan vaak al bereikt.
De komende weken gaat de rechtbank onderzoeken of deze bevoegd is om hierover te beslissen. Dat wordt duidelijk op 3 juni. Is dit het geval, dan mag de rechter beoordelen of het inderdaad om een intimidatiezaak gaat. Dat ligt volgens experts politiek en juridisch gevoelig, omdat de Nederlandse rechter zich dan uitspreekt over een Amerikaans vonnis.
Het kan wel gevolgen hebben voor andere ngo's of journalisten die met een SLAPP te maken hebben.
Blijkt de rechter niet bevoegd, dan moet Greenpeace de strijd verder uitvechten in de VS. Daar loopt ook nog een hoger beroep tegen de miljoenenboete.
Source: Nu.nl algemeen