Consumenten en bedrijven in de financiële sector moeten een buffer opbouwen om zich beter te weren tegen economische onzekerheid en geopolitieke spanningen. Dat heeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM) maandag gemeld tijdens de presentatie van het jaarverslag over 2025.
"We leven in onzekere tijden en de ontwikkelingen volgen zich na elkaar op. Het is daarom belangrijk dat consumenten een appeltje voor de dorst hebben en een bepaald bedrag aan cash in huis hebben bij onverwachte tegenvallers", zegt voorzitter Laura van Geest in gesprek met NU.nl.
De AFM-voorzitter verwijst onder meer naar de stijging van de energieprijzen de afgelopen tijd door de oorlog in het Midden-Oosten. "We hebben te maken met een opeenstapeling van risico's. Dit is ons nieuwe normaal geworden: onvoorspelbaar, kort-cyclisch en cumulerend."
Volgens Van Geest moeten we ons daar voortaan op instellen. "Echte stabiliteit zit hem niet in terug proberen te gaan naar het oude evenwicht, maar in ons vermogen om met die onvoorspelbaarheid om te gaan."
De AFM benadrukt dat de oorlog in het Midden-Oosten laat zien hoe snel gebeurtenissen doorwerken in energieprijzen, inflatieverwachtingen en marktdynamiek. Daarmee ontstaat een omgeving waarin schokken elkaar steeds sneller afwisselen en versterken.
"De economische risico's zijn groot. Door de oorlog in het Midden-Oosten is er sprake van een energiecrisis. Bovendien stijgt de inflatie. Het is niet bekend wat ons nog te wachten staat, aangezien er elke dag wel weer iets anders wordt gezegd vanuit het Witte Huis", zegt Van Geest.
Verder is het de vraag of het staakt-het-vuren in de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten standhoudt. Datzelfde geldt voor de blokkade van de Straat van Hormuz, waar honderden olietankers stilliggen.
"De toekomst is onvoorspelbaar en daar komt bij dat we ook te maken hebben met hybride oorlogsvoering. Er zijn veel cyberaanvallen, ook op financiële instellingen. Verder is er ondertussen ook nog sprake van een handelsoorlog met allerlei tarieven die worden opgelegd", zegt Van Geest.
Voor de financiële sector en consumenten betekent dit volgens de AFM dat weerbaarheid en wendbaarheid belangrijker worden dan ooit.
Ondernemingen moeten risico's sneller kunnen herkennen, robuuste buffers aanhouden en voorbereid zijn op ontwikkelingen die zich niet langer één voor één, maar in clusters en in een steeds hoger tempo aandienen.
Voor de AFM vraagt dit ook om scherp toezicht te blijven houden op risico's, intensievere samenwerking binnen Europa en regelgeving die meebeweegt met een wereld waarin onzekerheid de standaard is.
"Er is meer Europese samenwerking nodig, zodat we minder afhankelijk zijn van anderen. Uiteindelijk moet dat leiden tot een Europese toezichthouder."