In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: de nieuwe Schijf van Vijf roept meteen weerstand op. Een wetenschappelijk onderlegd advies over gezond en duurzaam eten ligt zwaar op de onderbuik.
Je hebt het misschien al meegekregen: de Schijf van Vijf is vernieuwd. De belangrijkste verandering is dat het Voedingscentrum adviseert om minder (rood) vlees en meer peulvruchten te eten. Omdat dat gezonder is, maar ook vanwege het klimaat.
Bij dit soort nieuws kun je tegenwoordig een eierwekker zetten totdat mensen gaan roepen dat het allemaal belachelijk is. En ja hoor, binnen luttele uren was het in De Telegraaf al raak: "Chefs maken gehakt van nieuwe 'duurzame' Schijf van Vijf." De bekende voedingsdeskundige Dries Roelvink is de eerste die in het artikel wordt aangehaald.
In Rotterdam was het de ober van een gehaktballenrestaurant die vond dat "mensen het zelf moeten weten". En natuurlijk wilde ook BBB-Kamerlid Caroline van der Plas wel even bij RTL Tonight aanschuiven om te zeggen dat er volgens haar sprake is van "vingertje wijzen" en "angstporno".
Goed, gaf ze toe, het Voedingscentrum kan mensen natuurlijk niet verbieden om lekker zelf te kiezen wat ze willen eten. "Maar mensen vatten het wel zo op." Net zoals Van der Plas een nieuwe afbeelding op een pakje boter laatst nog had opgevat als een halvering van de veestapel.
Wat vooral opvalt, is dat niemand inhoudelijk iets af te dingen heeft op de adviezen van het Voedingscentrum. Die zijn, in tegenstelling tot alle onderbuikreacties, namelijk wetenschappelijk onderbouwd.
Dat kun je niet zeggen over de suggestie van Van der Plas dat geïmporteerde peulvruchten misschien nog wel slechter zijn voor het klimaat dan vlees van eigen bodem. Zeker als het gaat om de veelbesproken gehaktbal, is dat verre van waar.
Vanwege de methaanuitstoot van de koe is rundvlees zo ongeveer het meest klimaatvervuilende voedsel dat in de supermarkt ligt, zoals je in de grafiek hieronder kunt zien. Overigens heeft de gemiddelde Nederlandse koe zelf een dieet dat rijkelijk is doorspekt met geïmporteerde soja, maar dat terzijde.
Zo ontstond deze week een patroon dat je ook bij andere duurzaamheidskwesties vaak ziet. Wie vindt dat we wel wat minder kunnen vliegen, wordt al gauw afgeschilderd als iemand die de gewone Nederlander zijn vakantie wil afpakken. Zoals het vergroenen van parkeerplekken volgens sommigen de hardwerkende automobilist betuttelt.
Ik blijf het vreemd vinden, vooral bij zo'n vrijblijvend advies. Als ik binnen schootsafstand kom van een zeker merk pittige chilichips, dan is de zak binnen een kwartier leeg. Om nog niet te spreken over de Bijbelse hoeveelheid paaschocolade die ik de afgelopen weken tot me heb genomen. Ik weet dat het ongezond is, maar ik ga toch niet klagen dat het ontbreekt in de Schijf van Vijf?
Het doet allemaal niets af aan de constatering dat onze huidige levensstijl slecht is voor onze eigen gezondheid en die van de planeet. Daar is ook weinig nieuws aan: de opgefriste Schijf van Vijf komt grotendeels overeen met het dieet voor 'planetaire gezondheid' dat zeven jaar geleden werd ontwikkeld voor medisch vakblad The Lancet.
Wereldwijd is wat we eten goed voor 37 procent van al het landgebruik en 30 procent van de broeikasgasuitstoot. Niet gek dus dat we op zoek gaan naar een dieet dat goed is voor onszelf én voor het milieu.
Dat het voedingsadvies zulke felle reacties oproept, laat vooral zien dat we niet graag worden geconfronteerd met de planetaire gevolgen van onze keuzes. Des te meer reden om het vaak en luidruchtig te blijven doen.
We hebben vaak de neiging om milieuproblemen te zien als iets lokaals. Ergens is dat logisch: de verspreiding van pfas rond de fabriek van Chemours in Dordrecht treft in eerste instantie vooral mensen die daar in de buurt wonen en werken.
Maar de documentaire PFAS: An Everyday Poison brengt knap in beeld dat door heel Europa en de VS vergelijkbare fabrieken met vergelijkbare effecten staan. Soms verspreidt de kankerverwekkende stof zich op onverwachte manieren, bijvoorbeeld via compost waar met pfas vervuilde papierpulp in zat.
Regisseur Stenka Quillet bezoekt getroffen gemeenschappen in België, Frankrijk, Duitsland, Italië en de VS, en ziet overal hetzelfde patroon. Dat maakt deze ietwat conventionele documentaire toch het kijken waard. Te zien op Arte.tv.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips. Je kunt me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch