Het bewaarseizoen loopt ten einde en veel boeren kampen met overschotten. Er zijn uien, wortels, appels en vooral heel veel aardappels over. Voor het eerst bundelen bijna alle grote supermarkten hun krachten om alle aardappels aan de man te brengen.
Nederlandse boeren oogstten in 2025 flink wat gewassen. Het zijn er zoveel dat veel boeren nu met overschotten kampen. De overschotten zijn het gevolg van een samenloop van omstandigheden. De eerste is een goed groeiseizoen, dus een grotere oogst. En niet alles kan op tijd verwerkt worden, dus er blijft veel liggen.
Daarnaast zijn supermarkten streng. Producten die er niet perfect uitzien worden afgekeurd; een pompoen met een deukje of een kromme komkommer bijvoorbeeld. En Nederland is niet alleen; ook in andere landen is er te veel aanbod. Daardoor wordt export lastig.
Na de oogst in augustus, september of oktober gaan de gewassen de bewaarschuur in. Daar kunnen ze niet eindeloos blijven. Aardappels lopen uit, uien worden zacht en slap, wortels krijgen schimmels, kortom: ze moeten worden gegeten. Bovendien moet de schuur leeggeruimd worden voor de nieuwe oogst.
Vooral boeren zonder contract vinden moeilijk kopers, legt ZLTO-woordvoerder Erik Martens uit. Bij overschot willen de kopers vooral hun contracttelers bedienen. Hoeveel verlies telers precies lijden, is moeilijk te zeggen, zegt Martens. Veel telers hebben contracten met retailers en horecabedrijven en zijn daarmee verzekerd van een vaste prijs. Maar een deel werkt met dagprijzen en die zijn kwetsbaar voor schommelingen.
"Het is vervelend als er overschotten zijn, maar het is het risico van een ondernemer", meent Martens. "Vergelijk het met een energiecontract: soms heb je pech, soms niet. Bij overaanbod keldert de prijs, zo werkt de markt nu eenmaal."
De boerenorganisatie wil uiteraard dat gewassen gegeten worden door klanten en niet worden verwerkt tot veevoer of zelfs worden gedumpt, zegt Martens. "Je moet bedenken dat mondiale handelsstromen hier een rol spelen. En wat de meneer in het Witte Huis allemaal besluit, heeft ook zijn weerslag op onze markt."
Dit jaar spant de aardappel de kroon. Nederland oogstte in 2025 zo'n 4,2 miljoen ton consumptieaardappelen, ongeveer 900.000 ton meer dan een jaar eerder. In België bedraagt het overschot naar schatting 800.000 ton, in Frankrijk en Duitsland samen ongeveer 1 miljoen ton. Op dit moment is het aardappeloverschot ruim 500.000 ton.
Voedselcollectief No Waste Army komt zoals vaker in actie, alleen is hun reddingsactie dit keer nu al verrassend effectief, zeggen ze. Albert Heijn, Jumbo, Ekoplaza, Lidl, DekaMarkt, Crisp en Poiesz doen mee, samen met verschillende grote cateraars zoals Albron en de Voedselbank.
Achter het aardappeloverschot schuilt volgens No Waste Army een structureel probleem. Die hele keten is gewoon kapot, zegt medeoprichter Thibaud van der Steen. "Supermarkten leggen hun inkoopvolumes ver van tevoren vast, maar de natuur bepaalt de oogst. Als de productie hoger uitvalt dan verwacht, zijn het de boeren die het verschil opvangen."
Dat grote supermarktketens massaal aanhaken, beschouwt Van der Steen als een positief signaal. "Supermarkten zijn mammoettankers die moeilijk meebewegen met wat er op het land gebeurt. Dus bedachten wij een hapklaar concept om snel op in te spelen, de 'Nationale Aardappelweek'." Die start op 16 april.
Inmiddels doen meer dan drieduizend supermarkten mee. Ze bieden de aardappels aan in de bonus of hebben andere plannen. In ieder geval nemen ze allemaal extra aardappels af.
"Misschien beseffen supermarkten nu pas voor het eerst dat hun telers ook problemen kunnen hebben. We hebben uitgerekend dat onze voedselverspilling zo groot is als een file van Utrecht naar Barcelona met volgeladen vrachtwagens. Bizar."
Het aardappelprobleem geeft ook de klant een positief gevoel van mouwen opstropen, zegt Van der Steen. "Dit acute probleem van boer Jan, boer Diny, boer Joost maakt het zichtbaar en concreet. Het enige wat je als klant doet is een zak aardappels kopen, die je anders misschien toch al zou kopen."
Van der Steen hoopt dat de campagne leidt tot een structurele aanpassing: een variabel schap in de supermarkten voor overschotten en restproductie, dat beter aansluit bij het aanbod vanuit de teelt. "Als dit de volgende keer gebeurt, hopen we dat supermarkten zeggen: zullen we dit weer doen?"
Source: Nu.nl economisch