Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer steunt in principe het plan om staalfabrikant Tata Steel met een miljardensubsidie te laten verduurzamen. Wel willen veel partijen nog betere garanties voor gezondheidswinst bij omwonenden.
Het is een "dilemma vol ongemak", zei ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis dinsdag tijdens het Kamerdebat over de toekomst van Tata Steel. "We geven niet dagelijks 2 miljard euro weg aan een commercieel bedrijf."
Dat bedrag wil het kabinet toezeggen als onderdeel van een zogeheten 'maatwerkafspraak' met de grootste uitstoter van Nederland. Daarin wordt geregeld dat de staalfabriek in IJmuiden voor de helft overgaat van kolen op aardgas en later op biogas of waterstof.
Momenteel ligt er alleen een voorlopig akkoord met Tata Steel, later dit jaar moet er een handtekening komen onder een definitieve versie.
Maar wat levert die 2 miljard aan staatssteun dan op? Meer dan honderd economen ontraden het subsidieplan, vanwege twijfels over de toekomstige levensvatbaarheid van een groen Tata Steel. En experts zijn nog kritisch op het ontbreken van garanties op een betere gezondheid voor omwonenden.
Toch is de subsidieafspraak "misschien wel de kortste weg naar een gezonde leefomgeving", denkt Grinwis. En dan zijn er nog de duizenden medewerkers van Tata Steel: "9.000 goede redenen om hier welwillend naar te kijken".
Het kabinet kan door met de onderhandelingen over staatssteun, blijkt tijdens het debat. Al willen verschillende fracties wel dat er uiteindelijk duidelijkere afspraken komen, bijvoorbeeld over de uitstoot van schadelijke stoffen, over de financiële bijdrage van Tata Steel zelf, of over het moment waarop de overstap naar waterstof wordt gemaakt.
Vooral over gezondheid moeten er "harde garanties" komen, zei PRO-Kamerlid Sjoukje van Oosterhout. Zij wil onder meer duidelijkere normen voor de uitstoot van ultrafijnstof en onafhankelijke metingen. "Dat plan ligt er helaas nog niet."
Ook de PVV stelde kritische vragen. De partij wil niet "klakkeloos instemmen", maar meer zekerheid over gezondheidswinst en het terugbetalen van de subsidie als Tata Steel later toch nog uit Nederland vertrekt. "2 miljard euro is ontzettend veel geld waar ook veel andere dingen mee kunnen worden gedaan", zei PVV-Kamerlid Chris Jansen.
Alleen Partij voor de Dieren en Volt zijn hoe dan ook tegen staatssteun voor Tata Steel. Vanuit de staalfabriek komen "veel mooie woorden waar steeds weinig van terecht komt", zei PvdD-Kamerlid Ines Kostic, die erop wees dat het bedrijf zich volgens de lokale toezichthouder calculerend en opportunistisch opstelt. "Daar sluit je geen deals mee, daar zet je maximale toezicht en handhaving op."
Aan de rechterzijde van de Kamer zijn veel partijen positiever over de subsidieafspraken. CDA, VVD en JA21 hechten veel belang aan het behoud van werkgelegenheid en de strategische afhankelijkheid die wordt voorkomen met staalproductie binnen Nederland. Tata Steel kan zo een "ankerbedrijf" in de IJmond zijn, zoals ASML dat is in de regio-Eindhoven, zei VVD-Kamerlid Alisha Müller.
"Door Tata met pek en veren het land uit te jagen zullen wij de IJmondregio en de Nederlandse economie als geheel echt enorm veel pijn doen", vond JA21-Kamerlid Daniël van den Berg.
Coalitiepartij D66 zit tussen die kampen in. Het zou goed zijn als Nederland met een groene staalfabriek een bijdrage levert aan de strategische autonomie van Europa, zei Felix Klos namens de partij. "Laten we eens kijken wat we ervan kunnen maken", zo omschreef hij zijn houding.
Toch vindt ook Klos de voorlopige deal met Tata nog onvoldoende en wil hij "afdwingbare afspraken" over gezondheid en de overstap naar groene energiebronnen.
Klimaatminister Stientje van Veldhoven, ook van D66, toonde begrip voor die kritiek. "Daar heeft u gelijk in, dit was nog maar een stap in het proces." Ze beloofde dat in de uiteindelijke afspraken met Tata Steel hardere garanties komen.
Zo wordt er gewerkt aan scherpere doelen voor de uitstoot van fijnstof en voor geur- en geluidsoverlast, zei CDA-staatssecretaris Annet Bertram (Milieu). Zij kijkt ook naar manieren om de uitstoot onafhankelijk te meten.
Over de exacte afspraken wordt nog onderhandeld met Tata Steel. Ook moet de Europese Commissie ze nog goedkeuren. Uiterlijk in september willen het kabinet en het bedrijf een handtekening zetten onder de definitieve deal.
Source: Nu.nl economisch