Deze Pasen is het bijna een jaar geleden dat Leo XIV in het Vaticaan plaatsnam. De nieuwe paus hanteerde het afgelopen jaar een diplomatiekere stijl dan zijn voorganger. Maar daar lijkt sinds het begin van de Iranoorlog een abrupt einde aan te zijn gekomen.
Leo XIV, in 1955 in Chicago geboren als Robert Francis Prevost, vervulde sinds 2023 de rol van een van de belangrijkste kardinalen in Rome. Tot hij op 8 mei 2025 werd gekozen als de nieuwe paus: een paar weken nadat zijn voorganger paus Franciscus was overleden. Dat was precies een dag na Tweede Paasdag.
Volgens deskundigen zou Leo XIV, meer dan zijn voorganger, een verbinder zijn. En ondanks zijn Amerikaanse afkomst zou hij "geen Trump-aanhanger" worden, verwachtten theologen bij zijn aanstelling. Het lijkt erop dat hij die verwachting heeft waargemaakt.
In eerste instantie stelde Leo XIV zich "bedachtzamer" op dan Franciscus, zegt Paul van Geest, hoogleraar theologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, tegen NU.nl. Waar Franciscus werd gezien als authentiek en uitgesproken, lijkt Leo XIV wat behoedzamer in zijn uitspraken. Zo riep hij in november in een brief over armoede op tot solidariteit met de armen. Van Geest: "Hij spreekt überhaupt veel over armoede en over wereldvrede, en hij koppelt die twee aan elkaar."
Maar die ogenschijnlijke terughoudendheid bij uitlatingen over wereldconflicten lijkt sinds vorige week voorbij, ziet de hoogleraar. Bij een gebedsdienst in het Pentagon bad defensieminister Pete Hegseth vorige week dat er een "overweldigend gewelddadig optreden" zou komen tegen "hen die geen genade verdienen". Het was de eerste christelijke bijeenkomst in het Pentagon sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran.
Het kwam Hegseth op een felle reactie van de paus te staan. Afgelopen weekend sprak hij op Palmzondag tienduizenden mensen toe op het Sint-Pietersplein. Daarbij haalde hij flink uit: "God luistert niet naar de gebeden van hen die oorlog voeren, maar verwerpt ze." Ook citeerde hij uit Bijbeltekst Jesaja 1:15: "Al bidt u veel, ik zal niet luisteren, want uw handen zijn met bloed bevlekt."
"Hij is nu helemaal niet meer zo diplomatiek", vat Van Geest samen. De hoogleraar is dan ook "erg benieuwd" naar het urbi et orbi. Dat is de toespraak die de paus elk jaar met Pasen houdt en waarbij hij een zegen uitspreekt over de wereld. Daarbij komen vaak wereldproblemen en andere grote thema's direct of indirect aan de orde. De oorlog in het Midden-Oosten zal waarschijnlijk niet onbesproken blijven.
Het is ook te hopen dat hem niet hetzelfde overkomt als Franciscus, die een halve dag na het urbi et orbi overleed. Van Geest: "Een dag na die zegen op Tweede Paasdag overlijden, dramatischer kan het eigenlijk niet. Zoiets zou in een filmscript niet misstaan."
Filmscript of niet, Leo XIV heeft zijn toespraak voor Pasen hoogstwaarschijnlijk al klaarliggen. Gaat hij daarin breken met bekende katholieke tradities? Van Geest verwacht van niet. "Hij zal zijn zegen net zo uitspreken als zijn voorgangers."
Wat mogelijk wel anders zal gaan, is het bedankmoment voor de bloemen. Die levert Nederland dit jaar voor de veertigste keer. "Wat we als Nederlanders natuurlijk hopen is dat hij de traditie van Johannes Paulus II voortzet", zegt Van Geest. Hij bedankte alle landen in hun eigen taal voor de bloemen die ze hadden gestuurd.
Franciscus, die wat minder talig was, deed dat niet: "Het was voor hem heel lastig om de paaswens in vijftig talen te formuleren", legt de hoogleraar uit. Leo XIV daarentegen heeft een flinke talenknobbel. Of hij deze Paasdagen het welbekende "Bedankt voor de bloemen" zal uitspreken, weten we nog niet. "Ik hoop het natuurlijk wel", zegt Van Geest. "We wachten af."
Source: Nu.nl algemeen