DEN HAAG - 'Ik doe een dringend beroep op D66 om het eerder genomen standpunt te heroverwegen. In het belang van de stad.' Met deze klemmende woorden probeert verkenner Ahmed Aboutaleb om een coalitie met Hart voor Den Haag en D66 te forceren. Het legt een grote druk op D66, die had ingezet op een andere uitkomst.
Dinsdagmiddag 24 maart om 12.00 uur presenteert Richard de Mos zijn verkenner. Een kleine week na de monsterzege van Hart voor Den Haag moet Ahmed Aboutaleb de eerste stappen gaan zetten richting een stabiele meerderheidscoalitie, met de partij van De Mos in het 'hart' van deze coalitie.
De oud-burgemeester van Rotterdam is volgens De Mos bij uitstek geschikt om deze rol op zich te nemen vanwege zijn 'ruime bestuurlijke ervaring, verbindend vermogen en Haagse achtergrond'. Aboutaleb heeft jarenlang in de Haagse Molenwijk gewoond en 'zijn moedertje' woont nog altijd in Den Haag, vertelt Aboutaleb in het Radio West-programma West Wordt Wakker.
Maar De Mos heeft nóg een reden om de oud-burgemeester van PvdA-huize te vragen. Hij wil een signaal afgeven. 'Voor ons is het als grootste partij van belang om te laten zien dat we bruggen willen slaan', zegt De Mos. Hart voor Den Haag kijkt dus niet alleen naar rechts, maar nadrukkelijk ook naar links.
Over de voorkeur van Hart voor Den Haag doet de partij niet geheimzinnig. Nog voor Aboutaleb met zijn verkenning is gestart geeft Hart voor den Haag-raadslid Ralf Sluijs in het radioprogramma Spuigasten van Den Haag FM daar duidelijkheid over. Hart voor Den Haag wil het liefst een coalitie vormen met één andere partij.
Hart voor Den Haag is met zestien zetels de grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. D66 volgt op afstand met acht zetels en PRO Den Haag is de derde partij van de stad met zeven zetels.
Omdat Hart voor Den Haag de verkiezingen met overmacht heeft gewonnen is het voor vrijwel alle partijen duidelijk dat deze partij het 'hart' van het nieuw te vormen college zal moeten worden, schrijft Aboutaleb.
Een meerderheidscoalitie is al mogelijk met alleen D66. Die coalitie komt uit op 24 zetels. Een coalitie met Hart voor Den Haag, VVD, CDA en DENK zou ook uitkomen op 24 zetels.
'De kiezer is heel helder geweest en twee partijen kunnen het doen. Dus we moeten daar gebruik van maken', zegt Sluijs. Een grotere coalitie is minder slagvaardig, betoogt bij. 'Met minder partijen kunnen besluiten makkelijker genomen worden.'
Kortom: waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Maar in de dagen die komen blijkt alles toch een stuk ingewikkelder te liggen.
De eerste gesprekken zijn op vrijdag 27 maart. Op die dag spreekt Aboutaleb met de kleinere partijen. Op zaterdag volgen D66 en PRO Den Haag, voorheen GroenLinks-PvdA. Hart voor Den Haag komt pas maandag langs, want Richard de Mos is een weekendje weg.
Vrijdag komen dus de kleine partijen aan bod. De meeste zijn gereserveerd, wijzen een rol in de coalitie niet op voorhand af, maar vinden dat ze op dit moment niet aan de lat staan. De grootste partijen moeten eerst maar eens gaan kijken of ze eruit kunnen komen.
Maar op zaterdag wordt duidelijk dat D66 en PRO Den Haag daar weinig zin in hebben. D66 is weliswaar de tweede partij van de stad en heeft geen zetels verloren, maar vindt de inhoudelijke verschillen met Hart voor Den Haag te groot. Vooral op thema's als asiel en mobiliteit.
Daarom ziet D66 voorlopig geen reden om met Richard de Mos in gesprek te gaan. 'Het is logisch als Hart voor Den Haag eerst verkent of samenwerking mogelijk is met partijen als VVD, DENK en CDA. Deze partijen liggen inhoudelijk dichter bij elkaar gezien hun prioriteiten voor de stad', zo laat D66 weten aan Aboutaleb.
De partij lijkt met deze opstelling in een betere onderhandelingspositie te willen komen. Want als de gesprekken tussen Hart voor Den Haag en de drie kleine, rechtse partijen klappen dan verzwakt dat de positie van De Mos.
Als D66 daarna weer in beeld komt kan het in zo'n nieuwe situatie meer eisen, ook al is D66 met acht zetels de helft kleiner dan Hart voor Den Haag.
Ondertussen gooit D66 de deur niet helemaal dicht voor Richard de Mos. Als een rechtste coalitie mislukt is D66 bereid om met hem om tafel te gaan, onder de voorwaarde dat PRO Den Haag ook meedoet.
'Een samenwerking die recht doet aan de volle breedte van Den Haag en waarin Hart voor Den Haag, D66 en PRO Den Haag alle drie een rol spelen', stelt D66.
PRO Den Haag is verbaasd. Over deze strategie is vooraf geen afstemming geweest tussen de twee partijen. PRO Den Haag heeft juist hele andere plannen en wijst een samenwerking met Hart voor Den Haag bij voorbaat af.
'De fundamentele inhoudelijke en principiële verschillen, evenals de grote verschillen in omvang, politieke stijl en de wijze waarop het debat wordt gevoerd, zijn voor ons te groot', laat PRO Den Haag aan Aboutaleb weten. Na twee dagen verkennen weet Aboutaleb in elk geval wat partijen niet willen.
Maandag is Hart voor Den Haag aan de beurt. Richard de Mos laat Aboutaleb officieel weten dat hij 'gelet op de zetelverdeling en het recht doen aan de verkiezingsuitslag', de voorkeur heeft om eerst inhoudelijke gesprekken met D66 te voeren. De Mos gaat ervan uit dat deze variant tot meer stabiliteit en verbinding zal leiden.
Maar voorlopig heeft D66 daar geen oren naar. Daarom benadert Aboutaleb maandag de drie kleine, rechtse fracties VVD, CDA en DENK. Hij vraagt ze om dinsdag, onder voorbehoud, een gaatje in de agenda te houden. Dinsdagochtend horen ze of deze afspraak doorgaat.
Mogelijk gebruikt hij deze actie als pressiemiddel om D66 over de streep te trekken, want een dag later blijkt dat de drie rechtse partijen niet meer nodig zijn. De afspraak wordt afgebeld en de drie zijn voorlopig uit beeld. D66 gaat dinsdag wel bij Aboutaleb langs voor een tweede gesprek.
Dat heeft niet direct resultaat. D66 blijft terughoudend en hoopt er nog altijd op dat PRO Den Haag alsnog aansluit. Dat geeft D66 linkse rugdekking in een coalitie met Hart voor Den Haag.
Aboutaleb doet nog een poging om PRO Den Haag over te halen, maar de partij houdt voet bij stuk. Dat betekent dat een onderzoek naar een brede middencoalitie, zoals D66 wil, geen nut heeft. 'Deze optie is niet mogelijk aangezien PRO Den Haag dit onderzoek niet zinvol acht en zelfs uitsluit', concludeert Aboutaleb in zijn eindverslag.
Voor Aboutaleb is anderhalve week na zijn aanstelling als verkenner de optelsom gemaakt. Hij ziet één gaatje. D66 heeft weliswaar bedenkingen, maar sluit een samenwerking met Hart voor Den Haag niet uit.
Daarom moet volgens Aboutaleb de volgende stap zijn dat deze twee partijen gaan werken aan een coalitie, mogelijk in een later stadium aangevuld met nog een andere partij of partijen.
'Ik doe een dringend beroep op D66 en vraag de fractie met klem om het eerder ingenomen standpunt te heroverwegen in het belang van de stad', schrijft Aboutaleb in zijn eindverslag.
Dat zet D66 met de rug tegen de muur. De partij stelde twee voorwaarden, maar die zijn allebei verdampt. Gesprekken met de kleine, rechtse partijen zijn niet gevoerd, omdat Hart voor Den Haag dat niet wil en een pact met PRO Den Haag is niet gesloten, omdat PRO Den Haag een andere richting kiest.
Die laatste partij hoeft ook niet meer te rekenen op een uitnodiging. Hart voor Den Haag heeft de deur naar PRO Den Haag dichtgeslagen. 'Die is pot- en potdicht', zegt Richard de Mos.
'Het is onbegrijpelijk en ondemocratisch dat PRO Den Haag de grootste partij van de stad opnieuw bij voorbaat uitsluit. Daarmee plaatsen zij zichzelf buiten de oplossing voor Den Haag.'
Hart voor Den Haag wil snel de onderhandelingen met D66 starten en is bereid om in een later stadium een of meerdere andere partijen te betrekken bij de formatie, zegt De Mos.
D66 kan niet anders dan zich beraden op de situatie. 'Dit paasweekend nemen wij de tijd om het eindverslag samen met de fractie goed door te nemen', reageert D66-lijsttrekker Yousef Assad. 'Daarna komen wij met een inhoudelijke reactie.'
Source: Omroep West Den Haag