Er gaan weer mensen naar de maan. Vannacht vindt, als alles goed gaat, de lancering plaats die vier astronauten dichter bij de sterren brengt dan de mensheid tot nu toe is geweest. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor Nederlandse technologie.
Het wordt een bijzondere reis. Mensen zijn sinds de laatste Apollo-missie in 1972 niet meer richting de maan gegaan. De reis die vannacht op het programma staat, geldt als een proefrit om alle kritieke systemen te testen. Vier astronauten stappen in. Het gaat om drie Amerikanen en een Canadees.
Over een paar jaar moet de mens daadwerkelijk weer voet op de maan gaan zetten. Daarvoor is door ruimtevaartorganisatie NASA het Artemis-programma opgetuigd, de langverwachte opvolger van het Apollo-programma uit de vorige eeuw. De Amerikanen hebben wederom haast om de maan te bezoeken, want China is óók van plan om er in 2030 met mensen te landen. Er is dus een heuse nieuwe maanrace gaande.
Alleen al daarom is het voor de VS van groot belang dat de maanmissie van vannacht goed gaat. Artemis II wordt om 00.24 uur (Nederlandse tijd) met NASA's grote nieuwe raket, het Space Launch System, gelanceerd vanuit Florida. De bemanning zit daar bovenop in een kleine Orion-capsule. Zo ziet de raket eruit:
Nadat de boosterraketten zijn losgekoppeld, reist de capsule door richting de maan. De Orion-capsule maakt vervolgens een slingerbeweging rond de maan en keert daarna terug naar de aarde. De reis eindigt met een zachte plons in zee:
Vooralsnog staan de seinen dat de lancering vannacht doorgaat op groen, al is het geen zekerheid. Tot een paar seconden van tevoren kan de missie worden afgeblazen, mochten fouten ontdekt worden waardoor de veiligheid van de bemanning in het geding komt. "De gewone motoren kun je dan nog uitzetten", legt de Nederlandse astronaut André Kuipers uit aan NU.nl. "De raket staat dan wel - heel onprettig - te wiebelen, maar het kan nog. Pas als de vaste brandstofraketten aan zijn, kun je niet meer terug. Dat zijn een soort vuurpijlen."
Kuipers blijft op voor de lancering. Ondanks dat er werkende noodprocedures zijn, blijft het spannend als er mensen aan boord zitten, zegt hij. "Het is extra bijzonder omdat mensen voor het eerst sinds '72 weer naar de maan gaan. Ik kijk zelf erg uit naar de beelden. Die worden fantastisch, met de maan op de voorgrond en daarachter de aarde."
Met Artemis II gaan de astronauten verder de ruimte in dan ooit. Verder nog dan de astronauten aan boord van Apollo 13, de missie uit 1970 waar op weg naar de maan een probleem ontstond. Daardoor kon de maanlanding niet doorgaan, maar moest het schip een ruime slinger om de maan maken om terug te keren naar de aarde.
Zulke penibele situaties wil de ruimtevaart koste wat kost vermijden. Alle systemen, onderdelen en apparatuur worden dan ook uitvoerig getest, zo ook de essentiële zonnepanelen die bij Airbus in Leiden gebouwd worden. De panelen moeten zorgen dat de Orion-capsule van stroom voorzien is.
Dat de panelen werken, is van cruciaal belang, zegt Rob van Hassel, expert zonnepanelen bij Airbus Nederland. "Je kunt er niet even bij om een moertje vast te draaien."
Nederland is al jaren de hofleverancier van zonnepanelen voor ruimtemissies, maar het is nooit vanzelfsprekend dat alles goed gaat. "Bij bemande ruimtevaart moet je nóg zorgvuldiger zijn met de veiligheid", zegt Van Hassel. "Dit zijn cruciale onderdelen, die we zo uitvoerig testen dat astronauten nooit gevaar zullen lopen."
Als Artemis II tot een goed einde gebracht wordt, is NASA weer een stapje dichter bij een maanlanding. Directeur Jared Isaacman maakte recent bekend 20 miljard dollar te willen vrijmaken om een permanente maanbasis te bouwen. Daardoor worden plannen voor het ruimtestation rond de maan, Lunar Gateway, in de ijskast gezet.
Kuipers heeft zijn twijfels over dat besluit. "Het idee was om een vast laboratorium rondom de maan te hebben", zegt hij. "Zodat je daar onderzoeken kunt uitvoeren en astronauten kan laten verblijven, die soms afdalen naar verschillende plekken op de maan. NASA wil nu zo snel mogelijk permanente aanwezigheid op de maan hebben, mogelijk uit strategische overwegingen om toekomstige claims op bepaalde gebieden met delfstoffen te kunnen leggen."
Ook wordt een permanente maanbasis gezien als springplank naar, uiteindelijk, een menselijk bezoek aan Mars. Daarvoor is de maan een fantastisch oefenterrein, zegt Kuipers. "De maan is veel agressiever dan Mars. Er zijn temperatuurverschillen van honderden graden. Er is een vacuüm, terwijl Mars nog een dunne dampkring heeft. Ook is er venijnig stof op de maan, dat niet is afgesleten en dus heel scherp is. Dat is slecht voor de apparatuur en de gezondheid van astronauten. Kortom: als iets op de maan werkt, is er een goede kans dat het op Mars ook werkt."
Kuipers vermoedt dat China de huidige maanrace gaat winnen, onder meer omdat NASA veel te maken heeft met vertragingen voor ruimtemissies. Nu is de VS al eens op de maan geweest, maar toch. "Zo werkt het niet in de hoofden van de regering-Trump."
Source: Nu.nl Tech