In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Met deze week: alles draait om beeld in de politiek.
Eppo Bruins was in de zomer van 2024 vrij onverwachts minister geworden voor NSC in het kabinet-Schoof. Nadat hij jarenlang Kamerlid was voor de ChristenUnie, zagen weinigen deze stap aankomen.
Maar hij werd beëdigd en verscheen zodoende op het departement voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daar hadden ambtenaren veel tijd gestopt in de voorbereiding voor een werkbezoek. Werkbezoeken gebeuren aan de lopende band. Het is een mooie kans voor kabinetsleden om een onderwerp of thema in de spotlights te zetten.
Maar Bruins weigerde op het laatste moment. Tot verbazing en ontsteltenis van zijn ambtenaren. De reden: Bruins kreeg te horen dat VVD'er Vincent Karremans, toen staatssecretaris op Volksgezondheid, Welzijn en Sport, er ook zou zijn. Karremans is lang en Bruins niet. Bruins was bang dat hij er tijdens het werkbezoek naast Karremans klein uit zou zien.
Alles draait om beeld in Den Haag.
Iemand die daar alles van weet en al jaren rondloopt in Den Haag, is oud-ANP-fotograaf en tegenwoordig freelancer Bart Maat. Bij iedere grote gebeurtenis op het (oude) Binnenhof kijkt hij mee door zijn lens. Maat zag op die manier al tig politici voorbijkomen.
Hij pakte nog net de laatste weken van Balkenende IV mee. "Op het Catshuis werd het Nederlands elftal gehuldigd omdat zij tweede waren geworden op het WK in 2010. Dat was mijn eerste klus", zegt Maat terugblikkend.
Wat volgde waren veertien jaar met Mark Rutte als premier. De oud-VVD-leider was zich maar al te goed bewust van beeld. "Zodra Rutte een camera ziet, doet hij altijd iets geks", zegt Maat. "Dan maakt hij grapjes of gaat hij met zijn armen bewegen."
Voor een fotograaf wel fijn. Want vooral die 'familiefoto's' op internationale toppen, waarop regeringsleiders ongemakkelijk en stil naast elkaar staan, noemt Maat verschrikkelijk. "Rutte doet dat slim."
Mark Rutte zwaait nog even voordat hij naar binnen gaat voor overleg in 2021.
Maat kan zich tal van dat soort momenten met Rutte herinneren. "Dan zwaaide hij en keek ik achterom, maar stond er niemand. Dat deed-ie dan voor de foto."
Of de keer dat hij zijn ontslag kwam aanbieden aan de koning in 2021 omdat zijn derde kabinet was gevallen over het toeslagenschandaal. Het was in de tijd van corona, dus iedereen moest zoveel als mogelijk thuiswerken.
Maar Rutte kwam op de fiets naar paleis Huis ten Bosch en werd er opgewacht door fotografen. "Later hoorde ik dat Rutte de koning al had gebeld en helemaal niet naar het paleis hoefde te komen. Dat deed hij natuurlijk voor het beeld. Anders krijg je zo'n saaie foto van een persconferentie."
Het opvallende bij Rutte is ook, zegt Maat, dat hij moeite heeft met serieus te kijken. "Daar moet hij echt zijn best voor doen." Bij de meeste andere politici is dat andersom. Bij Rutte zag Maat dat wanneer hij het had over de ramp met de MH-17, Oekraïne en het toeslagenschandaal.
"Wat dat betreft was Schoof een verademing", zegt Maat. "Bij hem zag je gelijk aan zijn gezicht wanneer er een crisis was. En die waren er nogal vaak." Dick Schoof was vooral in het begin wat "houterig" en in niets zo joviaal als zijn voorganger Rutte. "Ik heb Schoof nog nooit iemand een knuffel zien geven", zegt Maat.
Rutte dus wel. En de huidige premier Rob Jetten inmiddels ook al. Zoals vorige week bij de Finse president Alexander Stubb toen de twee elkaar voor het eerst ontmoetten in Helsinki. Maat was daarbij. "Jetten komt tot nu toe heel ontspannen over", zegt de fotograaf. "Hij reageert niet overdreven en is niet veel met zijn handen bezig."
Op handen let Maat sowieso vaak. Rutte houdt altijd zijn duim en wijsvingers tegen elkaar in een soort driehoek. Jetten doet dat ook. Sommige politici doen alsof ze in een muurtje tijdens een voetbalwedstrijd staan; zij houden hun handen voor hun kruis.
Een paar jaar geleden ontdekte Maat de 'CDA-pose'. Het viel hem op dat christendemocraten op portretfoto's hun ring- of wijsvinger vasthouden. "Zij krijgen natuurlijk ook mediatraining", zegt Maat.
CDA-vicepremier Bart van den Brink in de 'CDA-pose'.
Rutte is natuurlijk niet de enige in de politiek met oog voor beeld. Oud-D66-leider Sigrid Kaag kon er ook wat van. Zij stapte in het najaar van 2021 op als minister van Buitenlandse Zaken vanwege de moeizame evacuatie van Nederlanders uit Afghanistan.
Dat gebeurde midden in een Kamerdebat. Kaag overviel iedereen. Ook de toenmalig CDA-minister van Defensie Ank Bijleveld. Zij zat erbij en wist van niets.
"Ik kreeg toen een appje van een spindoctor van D66 dat Bijleveld voor het debat een wijntje zat te drinken op het terras ergens in Den Haag", zegt Maat. "Bij D66 wilden ze natuurlijk het beeld creëren dat hun minister verantwoordelijkheid nam en de CDA'er zat te zuipen. Dat is toch niet normaal?"
Maat was voor de foto van Bijleveld uiteindelijk net te laat.
Dit soort fratsen gebeurt allemaal niet wekelijks, zegt Maat. Het zijn uitzonderingen. Hoewel hij zich recent nog een voorvalletje met huidig VVD-leider en minister van Defensie Dilan Yesilgöz kan herinneren.
"Vlak voor de bordesfoto na de beëdiging van het kabinet, kreeg ik een appje dat Yesilgöz met haar eigen auto kwam aanrijden", vertelt hij. "Toen iedereen al binnen was, pakte ze haar momentje en liep de trap op. Ze keek wel drie keer achterom naar de fotografen."
Een diplomaat in Finland:
"Hier sliep Trump. Maar maak je geen zorgen, de lakens zijn verschoond."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen